Arkeologlar, İngiltere'deki ünlü Stonehenge'in 5000 yıllık bir prototipini keşfetti.
Wessex Arkeoloji ekibi başkanı arkeolog Phil Harding liderliğindeki ekip, keşfi dünyaca ünlü taş dairenin 4,8 kilometre uzağında, binlerce kişinin yaz gündönümü için Stonehenge'de toplanmasına günler kala duyurdu.
Uzmanlara göre yapı, birbirinden 120 metre uzaklıkta bulunan iki ahşap direkten oluşuyordu. Direkler, yaz gündönümünde doğan güneşi ve kış gündönümünde batan güneşi işaret edecek şekilde hizalanmıştı.
Yapı, Stonehenge'deki ana taş daireden yaklaşık 500 yıl daha eski ve şimdiye kadar bilinen en eski gündönümü hizalaması olarak kaydedildi.
İçinde çanak çömlek, hayvan kemikleri ve çok nadir bir disk biçimli bıçak gibi buluntuların da keşfedildiği alan, muhtemelen büyük dini toplantılara ev sahipliği yapıyordu.
Arkeolog Harding, keşfi kariyerinin zirvesi olarak nitelendirdi.
Ekip, kazıları Stonehenge Dünya Mirası alanı dışında ve ana taş daireden 5 kilometre uzaktaki Bulford'da yürüttü. Çalışma, İngiltere Savunma Bakanlığı'nın personelini Almanya'dan çekmesi nedeniyle Salisbury Ovası bölgesindeki asker sayısını artırma programının bir parçasıydı.
2015-2017 yılları arasında 13 hektarlık alanda yapılan ilk kazılarda, radyokarbon yöntemiyle MÖ 2950 civarına tarihlenen 48 çukur ortaya çıkarıldı.
Çukurlarda çanak çömlek, hayvan kemikleri, işlenmiş çakmaktaşları ve odun kömürü bulundu. Bu buluntular, çok sayıda insanın güneşi kutlamak için nispeten kısa bir süre bir araya geldiğini gösteriyor.
Uzmanlara göre, gündönümü için "gözlem istasyonu" olduğu düşünülen çukurlardan birinde, muhtemelen güneş diskine sembolik bir gönderme olarak bilerek yerleştirilmiş çok nadir disk biçimli bir bıçak bulundu.
Harding, direk yuvalarının konumunu kalem ve cetvelle birleştirip Stonehenge'in hizalamasıyla karşılaştırdı ve aynı yöne işaret ettiklerini, gündönümüyle örtüştüklerini gördü.
"Gerçekten çok heyecanlandım ve yapmamız gereken şey, Phil'in kabataslak kalem ve cetvel çizgisiyle varsaydığı şeyin bir uzman tarafından doğrulanabilmesini sağlamaktı" dedi.
Analiz, yapının hem yaz hem kış gündönümüyle bir derece hassasiyetle hizalanmış olacağını gösteriyor. Bu da direklerin yaz ortasında doğan güneş ve kış ortasında batan güneşle tam olarak hizalandığını ortaya koyuyor.
Dr. Silva şunları ekledi: "Hizalama, toplulukların Stonehenge ortamında sarsen taşları dikilmeden yüzyıllar önce hem yaz hem kış gündönümleriyle ilgilendiklerini gösteriyor. Stonehenge bir hikayenin başlangıcını işaretlemekten ziyade, bu ortamda çok daha derin kökleri olan gelenek ve uygulamalardan ortaya çıkmış gibi görünüyor."
Bulford'daki buluntuların radyokarbon tarihlemesi, Stonehenge'de ilk toprak surların inşa edildiği en erken evreyle eşzamanlı olduğunu gösteriyor.
Wessex Arkeoloji'de kıdemli araştırma yöneticisi Dr. Matt Leivers şunları söyledi: "Tarihlerin çakışması göz önüne alındığında, Bulford'da bulunanlarla Stonehenge'in ilk evresinde bulunanların birbirini bilmemesinin, aslında aynı kişiler değilse bile, düşünülemez olduğunu düşünüyorum. Bir zaman makinesine binip geri dönseydik, bulmadığımız şeyin Stonehenge'in ilk evresindeki inşaatçıların kamplarından biri olmasına hiç şaşırmazdım. Bu tamamen makul."
