Doğalgaz tedarik krizi nedeniyle 2026 yılında kömürden elektrik üretiminde artış bekleniyor. Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) yayımladığı ve Fransa basınında yer alan rapora göre, Orta Doğu'daki çatışmalar nedeniyle doğalgaz tedarikinde yaşanan sıkıntılar ve fiyatların hızla yükselmesi, dünya genelinde kömür kullanımını yeniden artıracak.
Ajansa göre, ABD ile İran arasındaki gerginliğin tırmanmasının ardından Hürmüz Boğazı'nda zaman zaman yaşanan blokajlar, sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tedarikini olumsuz etkiledi. Bu güzergahtan dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 20'si geçiyor. Bu durum, birçok ülkeyi elektrik üretiminde yeniden kömüre yönelmeye itti.
IEA, 2025'te neredeyse hiç değişmeyen kömürden elektrik üretiminin 2026'da yüzde 1,4 oranında artacağını öngörüyor.
Bu artışın nedeni sadece tedarik sorunları değil, aynı zamanda yükselen enerji fiyatları. Rapora göre, bu yılki fiyatlar 2025'in ilk yarısına kıyasla yaklaşık yüzde 30 daha yüksek ve 2022-2023'te Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin tetiklediği enerji krizinden bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Bunun sonucunda, elektrik üretiminden kaynaklanan küresel karbondioksit (CO₂) emisyonlarının 2026'da yüzde 1 artması bekleniyor. Ancak bölgesel farklılıklar var. Güneydoğu Asya'da emisyonların yüzde 6 artacağı tahmin edilirken, Avrupa Birliği'nde yüzde 5 düşüş öngörülüyor.
Öte yandan IEA, 2026'da yenilenebilir enerji kaynaklarının kömürü geride bırakarak dünyanın en büyük elektrik kaynağı haline geleceğini tahmin ediyor. 2025'te bu iki kaynağın küresel üretimdeki payı neredeyse eşitti.
Yenilenebilir enerjiden elektrik üretiminin 2026'da yüzde 8 artması ve 2027'de küresel üretimdeki payının 2025'teki yüzde 33'ten yüzde 37'ye çıkması bekleniyor.
Bu büyümenin ana itici gücü güneş enerjisi olmaya devam ediyor. IEA'ya göre, 2026'da fotovoltaik tesislerden elektrik üretimi rüzgar santrallerini geçecek ve hidroelektrik santrallerinden sonra en büyük ikinci yenilenebilir kaynak haline gelecek.
Uluslararası Enerji Ajansı ayrıca, küresel elektrik tüketiminin 2025'teki yüzde 3'lük artışın ardından 2026'da yüzde 3,6, 2027'de ise yüzde 3,8 artacağını öngörüyor. Bunun başlıca nedenleri arasında sanayide artan tüketim, elektrikli araçların yaygınlaşması ve veri merkezlerinin sayısındaki artış gösteriliyor.
Raporda ayrıca, El Niño iklim olayının önceden tahmin edilenden daha güçlü olduğu belirtiliyor. Bunun soğutma amaçlı elektrik talebini artırabileceği, aynı zamanda hidroelektrik ve rüzgar santrallerinden üretimi sınırlayabileceği ifade ediliyor.
