Devlet, 2026 bütçesiyle 10,1 milyar avroya kadar yeni borçlanma yolunu açarken, emekli maaşlarına, sağlığa ve belediye yatırımlarına daha fazla kaynak ayırdı. Bütçe açığının GSYH'nin %5,7'si olması bekleniyor.
1 Temmuz'dan itibaren emekli maaşları %7,8 oranında artırıldı. Asgari ücret ise 620,20 avro oldu. Sağlık sigortası fonu yıl sonuna kadar 5,2 milyar avronun üzerinde bir bütçeye sahip olacak. Bu rakamların arkasında daha yüksek gelirler, tedavi için daha fazla kaynak ve birikmiş faturaların ödenmesi yatıyor.
Emekliler için en önemli haber, maaş artışının devam etmesi. 1 Temmuz'dan itibaren maaşlar 'İsviçre kuralı' olarak bilinen yöntemle %7,8 oranında yükseltildi. Yaş ve hizmet süresine göre en düşük emekli maaşı artık 347,51 avro. Devlet, emekli maaşları ve ek ödemeler için yıl boyunca 13,503 milyar avro ayırdı. Bu rakam geçen yıla göre yaklaşık 1,18 milyar avro daha fazla. Emekli maaşı tavanı ise 1.738,40 avro olarak kaldı; hükümetin başlangıçtaki artırma planından vazgeçildi. Ancak yeni emekli olacaklar için 30,68 avroluk Kovid ek ödemesi kaldırıldı. Halihazırda bu ödemeyi alanlar etkilenmeyecek.
Emeklilik koşulları da değişti. 2026'da kadınlar (üçüncü kategori) 62 yıl 6 ay yaş ve 36 yıl 10 ay hizmet süresiyle emekli olabilecek. Erkekler için bu şartlar 64 yıl 9 ay yaş ve 39 yıl 10 ay hizmet süresi. Sosyal güvenlik bütçesi sadece çalışanların primleriyle dolmuyor; devlet bütçesinden 6,745 milyar avro aktarılacak. Çünkü prim gelirleri tüm maaş ve ödenekleri karşılamaya yetmiyor. Bu yeni bir sorun değil, sistemin zamanında ödeme yapabilmesi için olağan bir hazine desteği.
Asgari ücret 2026'da 620,20 avro olarak onaylandı. 1 Ağustos'tan itibaren kendi hesabına çalışanlar için asgari sigorta matrahı da aynı seviyeye yükseltiliyor. Azami sigorta matrahı ise 2.300 avro oluyor. Bu, yüksek gelirlilerin daha fazla prim ödeyeceği anlamına geliyor. Amaç, emeklilik ve sağlık sistemine daha fazla kaynak girmesini sağlamak. 1 Ağustos'tan itibaren devlet memurları ve yargı çalışanları da primlerinin bir kısmını kendileri ödemeye başlayacak. Başlangıçta devlet %80, çalışan %20 pay alacak; 2027'den itibaren bu oran %60-%40 olacak. Ancak net maaşların düşmemesi için bütçede özel bir düzenleme yapıldı: Maaşlar, vergi ve yeni kişisel primler sonrası net tutarın Temmuz sonuna kadar alınan miktarın altına düşmeyeceği şekilde hesaplanacak.
Devlet daireleri, 1 Eylül'den itibaren toplam personel giderlerini %10 oranında kısmak zorunda. Bu, her maaşın otomatik olarak %10 kesileceği anlamına gelmiyor. Bireysel maaşlar korunacak, ancak idareler boş kadrolar, ek ödemeler ve diğer personel giderlerinden tasarruf edecek. Belediyeler, ordu, İçişleri Bakanlığı, güvenlik birimleri, cezaevleri ve bazı sağlık kurumları bu kesintiden muaf tutuldu.
İkinci yıl için çocuk bakım ödeneği 398,81 avro olarak kaldı. Çalışma ve Sosyal Politikalar Bakanı Nataliya Efremova, annelere yönelik daha büyük değişikliklerin kapsamlı bir paketin parçası olması gerektiğini söyledi. Efremova, 'Mümkün olduğunda, temiz bir sayfa açmamız gerektiği için kapsamlı bir önlem paketi sunacağız' dedi.
Devlet, bütçe dengesi sağlanamadığı için borçlanmaya gidiyor. 2026'da 10,1 milyar avroya kadar yeni kredi kullanılabilecek. Bu bir tavan, zorunlu olarak tamamının çekileceği anlamına gelmiyor. Bütçe açığı GSYH'nin %5,7'si olarak hesaplanıyor. Yeni borcun bir kısmı bu açığı kapatacak, bir kısmı eski yükümlülükler ve önemli projeler için kullanılacak. Bu tutarın içinde AB'nin SAFE aracından 3,261 milyar avro da yer alıyor. Bu para savunma, yeni üretim ve askeri sanayinin güçlendirilmesi için ayrıldı. Yıl sonunda toplam devlet borcunun 37,7 milyar avroya (GSYH'nin %30,1'i) ulaşması bekleniyor.
Maliye Bakanlığı, yeni borçlanmayı birikmiş ödemeler ve üstlenilen taahhütlerle savunuyor. Başbakan Yardımcısı ve Maliye Bakanı Galab Donev, 'Bu bütçe, ülkede normalliğin kapısını aralayacak bütçedir' dedi. Donev, harcamaların büyük kısmının zaten yapıldığını veya sözleşmeye bağlandığını, bu nedenle hükümetin bunları bütçede gösterip ödemeyi tercih ettiğini belirtti.
Belediyelere yönelik yatırım programı için 2026'da 1,108 milyar avro ayrıldı. Bu para yol, su şebekesi, okul, anaokulu, meydan ve diğer belediye tesislerinin onarımı için kullanılacak. Hükümet, devraldığı birikmiş faturaları da ödemek zorunda. Nisan sonu itibarıyla belediyelerin faturalanmış ancak ödenmemiş giderleri 214,6 milyon avroydu. Yönetim, belediye programını öncelikli alanlardan biri olarak ilan etti. Önce yapılmış işlerin parası ödenecek, ardından makul sürede tamamlanabilecek projelere devam edilecek. Belediyeler ayrıca personel giderlerindeki %10'luk kesintiden de muaf tutuldu.
Sağlık sigortası fonunun bütçesi 5,256 milyar avro. Bu, geçen yıla göre 412,3 milyon avro (%8,5) daha fazla. Sağlık primi oranı %8'de kaldı, çalışanlar ve işverenler için yeni bir artış yok. En büyük pay yine hastanelere gidiyor: 2,342 milyar avro. İlaç, tıbbi cihaz ve tedavi için 1,334 milyar avro ayrıldı. Aile hekimleri toplam 345,6 milyon avro, ayakta tedavi uzmanları ise 351,2 milyon avro alacak. Sağlık Bakanı Katya Ivkova, yurt dışında tedavi gören ağır hasta çocuklar için yeterli kaynak olduğunu belirtti. İlk altı ayda yaklaşık 18 milyon avro harcandığını, ihtiyaç halinde ek kaynak bulunacağını söyledi. Ivkova, genç doktorlara destek sözü verdi: 'Genç doktorlara onları destekleyeceğime söz verdim ve bu sözümden dönmeyeceğim.' Ayrıca elektronik sağlık dosyasına yeni bir buton eklenmesi planlanıyor. Hastalar, sisteme kaydedilen ancak gerçekleşmemiş muayene veya hastane yatışlarını bu butonla bildirebilecek. Böylece Sağlık Sigortası Fonu şüpheli ödemeleri daha hızlı denetleyebilecek.
Haberin yayına hazırlandığı sırada parlamento, Sosyal Güvenlik ve Sağlık Sigortası fonlarının bütçelerini kabul etmiş, ancak genel devlet bütçesini görüşmeye devam ediyordu. Bu nedenle bazı önlemler henüz kesinleşmiş değil. Ancak vatandaşları ilgilendiren ana hatlar netleşti: Emekli maaşları artıyor, asgari ücret yükseliyor, sağlığa daha fazla kaynak ayrılıyor ve belediyeler başlattıkları onarımlara devam edebilecek.
