Bulgaristan'da yaklaşık 120 bin kişi, ikinci emekli maaşı hakkından feragat etti. Ulusal Gelir Ajansı (NAP) verilerine göre vatandaşlar, hem devletten hem de özel bir fondan emekli maaşı almaları durumunda ceplerine giren paranın, sadece devlet maaşı almalarına kıyasla daha az olacağı endişesi taşıyor.
Bir kişi Evrensel Emeklilik Fonu'ndan (UPF) ikinci bir maaş aldığında, devlet emekli maaşı otomatik olarak düşürülüyor. Bunun nedeni, çalışma hayatı boyunca yapılan sigorta primlerinin bir kısmının devletin sosyal güvenlik sistemine değil, özel fona aktarılmış olması. 'Trud' gazetesinin aktardığına göre, bu durum özellikle 2002 yılından bu yana kesintisiz çalışanları etkiliyor.
2025 yılı itibarıyla bağlanan devlet emekli maaşlarında bu kesinti oranı yaklaşık yüzde 11 seviyesinde. Önümüzdeki beş yıl içinde (2031'de) bu oranın yüzde 15'i aşması, 2036'da ise yüzde 19'a ulaşması bekleniyor. 2040'tan sonra kesinti oranı yüzde 20'nin üzerine çıkarken, 2050'den itibaren yüzde 25 civarında istikrar kazanması öngörülüyor.
Vatandaşların ikinci emekli maaşlarından vazgeçme hakkını elde etmesinin üzerinden geçen 10 yılda, toplam 123 bin 892 kişi bu hakkını kullandı. Buna karşılık sadece 4 bin 621 kişi, tamamen devlet maaşına geçme kararından dönerek yeniden hem devlet hem de özel fon maaşı almayı tercih etti. Bu tabloyla birlikte fiilen 119 binden fazla kişi, sadece devletten emekli maaşı almayı daha avantajlı buluyor. Bu rakamlara, birinci ve ikinci iş kategorisinde çalışıp özel mesleki emeklilik fonlarından vazgeçenler dahil değil.
İkinci emeklilikten vazgeçme hakkının tanındığı dönemden 2021 yılına kadar, özel fonlarından çıkmak isteyenlerin sayısı neredeyse her yıl arttı. 2021'de bu alanda bir rekor kırıldı ve yalnızca bir yıl içinde 32 bin 511 kişi, evrensel fonlarından ayrılarak kesintisiz bir devlet maaşı almayı talep etti.
Sonraki yıllarda bu sayı bir miktar azalsa da artış eğilimi devam etti: 2022'de 6 bin 938 kişi, 2023'te 9 bin 500 kişi, 2024'te 10 bin 370 kişi ve geçtiğimiz yıl ise 11 bin 395 kişi özel fonlarından vazgeçti.
Bir kişi sadece devlet maaşı almayı seçtiğinde, evrensel emeklilik fonundaki birikmiş parası Ulusal Sosyal Güvenlik Kurumu'na (NOİ) aktarılıyor. Geçen yıl bu kapsamda özel fonlardan NOİ'ye 183 milyon 270 bin leva (yaklaşık 93,7 milyon euro) aktarıldı.
Sosyal Güvenlik Kanunu, bir süre sonra kişinin tekrar fikrini değiştirerek parasını yeniden Evrensel Emeklilik Fonu'na (UPF) aktarmasına ve iki maaş almaya devam etmesine de izin veriyor. Ancak geçen yıl bu haktan sadece 878 kişi yararlandı ve UPF'ye toplam 4 milyon 860 bin leva iade edildi. Özel fonlara geri dönenlerin sayısı, ikinci maaştan tamamen vazgeçenlerin yaklaşık 13'te biri oranında kaldı.
