1 Temmuz, Bulgaristan'daki emekliler için her yıl olduğu gibi bu yıl da önemli değişiklikleri beraberinde getiriyor. Yapılan düzenlemeler, İsviçre formülüyle yapılan zamlardan Kovid dönemi desteğinin kaldırılmasına kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor.
Her yıl 1 Temmuz tarihi, emekli maaşlarında beklenen değişikliklerin hayata geçtiği gün olarak öne çıkıyor. Bu yılki artış, hem çalışma hayatına bağlı emekli maaşlarını hem de sigorta primi ödenmesini gerektirmeyen sosyal emeklilik maaşlarını kapsıyor.
Çalışma hayatına bağlı emekli maaşları, iki ana kişisel emeklilik türünün tüm çeşitlerini kapsıyor: hizmet yılı ve yaşa bağlı emekli maaşları ile maluliyet (genel hastalık, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle) maaşları. Bu tür maaşlardan ödenen dul ve yetim maaşları da aynı kategoride yer alıyor.
Çalışma hayatına bağlı olmayan emekli maaşları ise sosyal yaşlılık maaşları, sosyal maluliyet maaşları ile askeri veya sivil maluliyet maaşlarını kapsıyor. Bu maaşların temel amacı, son derece düşük gelirli ve başka bir emekli maaşına (başka bir ülkeden alınanlar dahil) hak kazanamayan ihtiyaç sahibi vatandaşlara destek sağlamak.
Bir önceki yılın 31 Aralık tarihine kadar bağlanmış olan çalışma hayatına bağlı emekli maaşları, her yıl 1 Temmuz'da Sosyal Güvenlik Kanunu'nun (KSO) 'İsviçre formülü' olarak bilinen 100. maddesi uyarınca güncelleniyor. Bu güncelleme oranı, Ulusal Sosyal Güvenlik Enstitüsü (NOİ) Denetleme Kurulu tarafından belirleniyor.
Oranın hesaplanması ise şöyle: Bir önceki takvim yılındaki sigorta gelirindeki artışın yüzde 50'si ile tüketici fiyat endeksindeki (enflasyon) artışın yüzde 50'sinin toplamına eşit oluyor.
NOİ Denetleme Kurulu'nun 9 Haziran 2026 tarihli kararıyla, bu yıl için çalışma emekli maaşlarındaki güncelleme oranı yüzde 7,8 olarak belirlendi. Aynı oran, yasal olarak belirlenmiş asgari temel emekli maaşı tutarına da uygulandı. Diğer tüm çalışma emekliliği türlerinin asgari tutarları da bu temel tutar üzerinden hesaplanıyor.
Çalışma hayatına bağlı olmayan emekli maaşlarının tutarları da 1 Temmuz'dan itibaren artırılıyor. Bu artış, Bakanlar Kurulu'nun inisiyatifiyle gerçekleşiyor. Her yıl Bakanlar Kurulu kararnamesiyle sosyal yaşlılık maaşının aylık tutarı belirleniyor. Bu tutar, diğer sosyal emekli maaşları ve bazı ek ödemeler için de temel oluşturuyor. Bakanlar Kurulu kararnamesine göre, 1 Temmuz 2026'dan itibaren geçerli olmak üzere sosyal yaşlılık maaşının yeni tutarı 183,81 avro olarak belirlendi. Bu da yüzde 7,8'lik bir artışa tekabül ediyor.
Bu yıl haziran ayında mevzuatta önemli bir değişiklik yapıldı. Kovid-19 salgını döneminin sonunda kabul edilen bir düzenleme yürürlükten kaldırıldı. Söz konusu düzenleme, 1 Temmuz 2022 ve sonrasında bağlanan çalışma emekli maaşlarına, yasal hesaplamanın ardından ek olarak 60 Leva (30,68 avro) tutarında bir ilave yapılmasını öngörüyordu.
Mevzuattaki bu değişiklik, 1 Temmuz 2026 ve sonrasında bağlanacak çalışma emekli maaşlarının, belirlenen prosedüre göre hesaplanacağı ancak bu hesaba ek 30,68 avronun dahil edilmeyeceği anlamına geliyor.
Yetkililer bu maddenin kaldırılmasını, emeklilik formülünün, kişilerin emeklilik öncesi sigorta katkılarıyla ilgisi olmayan unsurlardan arındırılması gerektiği gerekçesine dayandırdı.
Emekli Maaşlarında Güncelleme
1 Temmuz 2026'dan itibaren, 31 Aralık 2025'e kadar bağlanmış olan tüm çalışma emekli maaşları yüzde 7,8 oranında artırılıyor. Bu artış, hizmet yılı ve yaşa bağlı emekli maaşları, çalışma kaynaklı maluliyet maaşları ile maaş üzerinden hesaplanan bazı sivil ve askeri maluliyet maaşlarını kapsıyor.
Artış, ek ödemeler hariç olmak üzere emekli maaşının temel tutarı üzerinden yapılıyor. Ancak, maaş tutarına daha önce yasal düzenlemelerle dahil edilmiş ek ödemeler (Kovid desteği gibi) varsa, bunlar da aynı oranda artırılıyor.
Güncellenen temel emekli maaşı tutarı, ilgili maaş türü için belirlenen yeni asgari tutarın altındaysa, bu asgari tutara yükseltiliyor. Maksimum tutarı aşması durumunda ise bu maksimum tutarla sınırlandırılıyor.
1 Temmuz itibarıyla hizmet yılı ve yaşa bağlı asgari emekli maaşı (KSO madde 68, fıkra 1) 322,37 avrodan 347,51 avroya yükseltiliyor.
67 yaşında ve eksik hizmet süresiyle bağlanan emekli maaşlarının asgari tutarı (KSO madde 68, fıkra 3), temel asgari emekli maaşının yüzde 85'i olarak belirleniyor. Bu da 295,38 avroya denk geliyor.
Alınan bir veya daha fazla emekli maaşının toplam azami tutarı (ek ödemeler hariç), yani emekli maaşı tavanı ise değişmeyerek 1.738,40 avro olarak kalıyor. Maaş zammı sonrası bu tutarı aşan kısım tavana takılıyor.
Erken emeklilik hakkını kullanan kişiler için önce temel maaş tutarı yüzde 7,8 artırılıyor, ardından erken emekli olunan ay sayısına göre yasal indirim uygulanıyor. Son olarak, ortaya çıkan tutarın asgari veya azami tutarın altında ya da üstünde olup olmadığı kontrol edilerek gerekli düzenleme yapılıyor. Bu tür maaşlarda asgari tutar, temel asgari emekli maaşı olan 347,51 avroya eşit oluyor.
Öğretmen emekli maaşları da yüzde 7,8 oranında artırılıyor. Öğretmen Emeklilik Fonu'ndan ödenen ek ödemeler doğrudan güncellemeye tabi değil. Artış, maaşın temel tutarına uygulanıyor ve yeni ek ödeme tutarı bu oran üzerinden hesaplanıyor. Maaş asgari veya azami tutara ulaşmışsa, ek ödeme bu tutarın üzerinde ayrıca ödeniyor.
1 Temmuz'dan itibaren, 31 Aralık 2025'e kadar bağlanmış çalışma hayatına bağlı dul ve yetim maaşları da artırılıyor. Bu artış, vefat eden kişinin (miras bırakan) maaşının yüzde 7,8 oranında güncellenmesiyle yapılıyor. Her bir hak sahibi için dul/yetim maaşı, güncellenen bu tutar üzerinden mevcut kurallara göre belirleniyor. Bu tür maaşların asgari aylık tutarı, 347,51 avronun yüzde 75'i olan 260,63 avro olarak uygulanıyor. Azami tutar ise yine 1.738,40 avro.
Artış sonrasında ebeveynlerden birinin veya her ikisinin maaşı, ilgili maaş türü için belirlenen asgari tutarın altındaysa, bu asgari tutara yükseltiliyor. Ardından hak sahibinin dul/yetim maaşı hesaplanıyor ve yine aynı asgari ve azami tutar kuralları uygulanıyor.
1 Temmuz'dan itibaren dul maaşı ek ödemeleri de (KSO madde 84) güncelleniyor. Bunun için ölen eşin maaşı önce yüzde 7,8 artırılıyor. Elde edilen tutar asgari veya azami kurallara göre düzeltiliyor. Ardından dul maaşı ek ödemesi, miras bırakanın bu şekilde güncellenen maaşının yüzde 30'u olarak hesaplanıyor.
Bir emekli, yasal olarak birden fazla çalışma emekli maaşı alıyorsa, yüzde 7,8'lik artış bu maaşların her birine ayrı ayrı uygulanıyor.
Temel hizmet yılı ve yaş emekli maaşı asgari tutarından türetilen diğer çalışma emekli maaşı türlerinin yeni asgari aylık tutarları alttaki infografiklerde gösteriliyor:
Emekli Maaşı Güncelleme Kararlarının Tebliği
1 Temmuz'dan itibaren geçerli olmak üzere, çalışma emekli maaşlarının güncellenmesi ve çalışma dışı emekli maaşlarının yeni tutarlarının belirlenmesi için NOİ yeni bireysel kararlar çıkarıyor. Maaş tutarlarında artışa yol açan bu idari kararlar, emeklilere posta yoluyla gönderilmiyor. Emekliler, bu kararları talep etmeleri halinde teslim alabiliyor. Tebliğ edilen her karara itiraz süresi, kararın teslim alındığı tarihten itibaren işlemeye başlıyor. Kararlar, NOİ'nin bölge müdürlüklerinden bizzat veya vekalet verilen kişi aracılığıyla, lisanslı bir posta operatörü aracılığıyla taahhütlü mektupla ya da Güvenli Elektronik Teslimat Sistemi üzerinden alınabiliyor.
Kararlar ayrıca NOİ'nin internet sitesinde de yer alıyor. Emekliler, NOİ Tekil Elektronik Hizmetler Portalı'ndaki (EPEU) hesapları üzerinden kendi kararlarını görebiliyor. Kararlar, 'Emeklilik için Elektronik Sigorta Dosyası' / 'Verilen Kararlar' bölümünde bulunuyor.
NOİ EPEU'ya Erişim Rehberi
NOİ'nin internet sayfasından (www.nssi.bg) sırasıyla 'Tekil Elektronik Hizmetler Portalı', 'NOİ Tekil Elektronik Hizmetler Portalı Girişi' butonu, ekranın üst kısmındaki mavi çubuktan 'Giriş' butonu ve ardından 'e-Kimlik Doğrulama ile Giriş' butonu seçiliyor. Açılan ekranda kimlik doğrulama aracı seçimi yapılıyor. Kimlik doğrulama araçları şunlar: Nitelikli elektronik imza (KEP – çeşitli seçenekler), Ulusal Gelir Ajansı (NAP) PİK kodu ve NOİ PİK kodu (açılır menünün sonuna kadar ilerletilmesi gerekiyor). 'Tanımlayıcı' penceresi açıldıktan sonra EGN/LNCh (kimlik numarası) ve ardından ilgili PİK kodu giriliyor. Kod harf içeriyorsa, PİK belgesinde yazıldığı gibi küçük/büyük harf ve Latin karakterlerle doğru şekilde girilmesi gerekiyor. Erişim, 'Giriş' butonuna basılarak aktifleştiriliyor.
Emekli maaşınızın yeni tutarını nasıl kontrol edeceğinizi gösteren videoyu izleyin:
