İlerici Bulgaristan'ın önerisi üzerine Bulgaristan Parlamentosu, Yargı Yasası'nda değişiklik yaparak Yüksek Yargı Kurulu (YYK) üyelerinin seçiminde şeffaf ve tarafsız bir süreç başlattı.
Yeni kurallar, adayların yüksek mesleki ve ahlaki niteliklerini belirlemek için şeffaflık, objektif değerlendirme ve eşitlik ilkelerini esas alıyor. Adayların mesleki yeterliliği, pratik deneyimi, toplumsal itibarı ve Bulgar hâkimler ile savcılar için belirlenen etik kurallara uyum kapasitesi dikkate alınacak.
Yüksek Temyiz Mahkemesi (VKS), Yüksek İdare Mahkemesi (VAS) başkanları ve Başsavcı'nın, önceki dönemde bu görevi yürütmüş olmaları halinde YYK üyeliğine seçilmeleri sınırlandırıldı. Aynı kısıtlama, son iki yıl içinde altı aydan uzun süreyle VAS veya VKS başkanlığı ya da başsavcılık görevini üstlenen kişiler için de geçerli. Bu sınırlamalarla YYK'nın yeni yapısında bağımlılık ve nüfuz yoğunlaşmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Ulusal Soruşturma Servisi (NSIS) Müdürü artık başsavcı olarak da görev yapmayacak. Müdürün bu tür idari yükümlülüklerden kurtarılması, NSIS'in daha verimli organize edilmesini sağlayacak.
Görev süresi bir yılı aşkın süredir dolmuş YYK, yargı sisteminin organizasyonu ve işleyişini doğrudan etkileyen, bağımsızlığını ilgilendiren ya da kalıcı bir personel veya organizasyonel etki yaratacak kararları, yeni üyeler göreve başlayana kadar erteleyecek. Ertelenen kararlar arasında hâkim, savcı ve müfettişlerin atanması, terfisi, nakli ve yargı organlarının idari yöneticilerinin atanması da yer alıyor.
Adalet Bakanı'na, ilgili taraflardan ayrı olarak YYK genel kurulu ve kurullarının kararlarına itiraz etme yetkisi verildi. Bu düzenleme, kuvvetler ayrılığı ilkesine uygun olarak kamu yararının korunmasını sağlıyor. YYK genel kurulu ve kurullarının kararlarına karşı yapılan itirazlar, genel mahkemeler, soruşturma ve savcılıktaki pozisyonlara ilişkin atama, terfi, nakil ve ihraç ile ilgili olanlar hariç, VAS tarafından incelenecek. Bu istisnai durumlar ise VKS tarafından ele alınacak.
YYK Denetim Kurulu'na baş müfettiş ve müfettiş adaylığı süreci, VKS ve VAS hâkimleri ile Yüksek Temyiz Savcılığı (VKP) savcıları ve NSIS müfettişlerinin genel kurulları aracılığıyla açıldı. Yeni baş müfettiş ve müfettişlerin seçimi de Parlamento tarafından kabul edilen yüksek mesleki ve ahlaki nitelik kurallarına göre yapılacak.
Yasal değişikliklerle, YYK genel kurulunun, ilgili kurul veya Adalet Bakanı'nın önerisi üzerine, VKS ve VAS başkanlığı ya da başsavcılık görevinin erken sona ermesi veya süresinin dolması durumunda geçici olarak görev yapacak kişileri belirleyeceği açıkça hükme bağlandı.
Kurul'un mesleki kontenjanından üye seçimi, hâkimlerin kolaylık sağlaması amacıyla il mahkemelerinde kağıt oy pusulalarıyla yapılacak. Yargı sisteminin çıkarına, mümkün olduğunca çok sayıda hâkimin yaklaşan seçimlerde oy kullanması ve YYK yapısında önceden yapılan anlaşmalar ve yeniden gruplaşma tehlikesinin aşılması hedefleniyor.
Yüksek Yargı Kurulu, hâkim, savcı ve müfettiş kontenjanından üye seçimini 17 Ekim 2026 tarihine kadar düzenleyecek.
Yargı Yasası'ndaki değişiklikler, Resmi Gazete'de yayımlandıktan hemen sonra yürürlüğe giriyor.
Kabul edilen bu değişiklikler, İlerici Bulgaristan'ın dört yıllık parlamento döneminde gerçekleştirmeyi hedeflediği kapsamlı yargı reformunun ilk adımı olarak değerlendiriliyor.
