ABD Başkanı Donald Trump, Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi'nin oturum aralarında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile bir araya geldi. Görüşmenin hemen başında Trump, Ukrayna'ya Patriot hava savunma sistemleri için füze üretim lisansı vereceklerini duyurdu.
İki lider, görüşmede öncelikli olarak Ukrayna'nın hava savunmasını, Patriot önleme füzelerini, olası bir Ukrayna insansız hava aracı (drone) anlaşmasını ve bir güvenlik garantileri paketini ele aldı. Zelenskiy, Trump'ın savaşı durdurmak için elinden gelen her şeyi yapmasını beklediğini vurgularken, Trump da hem Moskova'nın hem de Kiev'in bir anlaşma istediğini ancak müzakerelerin zorlu geçtiğini ifade etti.
Patriot İlk Sırada
Zelenskiy, Ukrayna için önceliğin hava savunması olduğunu yineledi. Kiev uzun süredir daha fazla Patriot sistemi talep ediyor çünkü bunlar balistik füzelere karşı en önemli savunma araçları arasında yer alıyor. Ancak sistemler pahalı, talebi yüksek ve üretimi yavaş ilerliyor. Bu eksiklik, özellikle Rusya'nın Ukrayna şehirlerine yönelik yoğun füze ve drone saldırıları karşısında daha da hissedilir hale geliyor. Son saldırılarda can kayıpları yaşanırken, Kiev art arda ikinci gün de vuruldu.
Trump, Zelenskiy ile Patriot sistemleri için önleme füzelerini görüşeceklerini belirtmekle kalmadı, daha da ileri giderek ABD'nin Ukrayna'ya bu füzeleri üretme hakkı vereceğini söyledi. Trump, "Onlara Patriot üretme hakkını vereceğiz. Nasıl yapılacağını göstereceğiz" dedi.
ABD Başkanı, Patriot füzelerinin üretimi için lisans verileceğini ve sistemin savunma amaçlı olduğunu vurguladı. Üretici firmanın bu niyetten henüz haberdar edilmediği ancak Trump'ın konunun çözüleceğine dair güveni tamdı.
Ukrayna için bu önemli bir değişim anlamına geliyor çünkü Kiev bugüne kadar ülke dışından yapılan sevkiyatlara, siyasi kararlara ve üretim takvimlerine bağımlıydı. Lisans, hava savunması sorununa hızlı bir çözüm getirmese de, uzun vadeli üretim ve bakım kapasitesinin önünü açıyor. Zelenskiy de tam bu nedenle defalarca Ukrayna'nın sadece hazır sistem ve mühimmat değil, aynı zamanda teknolojiye erişim talep ettiğini dile getirmişti.
Drone'lar ve Hava Sahası
Görüşmede Zelenskiy, Trump ile bir drone anlaşmasını da ele almak istediğini belirtti. ABD Başkanı böyle bir anlaşmanın mümkün olduğu sinyalini verdi. Trump, "Onların drone'larını satın alacağız" dedi. Ukrayna'nın üretimini öven Trump, Ukraynalıların büyük miktarlarda "harika drone'lar" yaptığını söyledi.
Trump, "Bu inanılmaz bir teknoloji, çok ucuz" diye ekledi. "Siz çok yetenekli bir milletsiniz" ifadelerini kullanan ABD Başkanı, "Bu yüzden bir anlaşma yapacağız" dedi.
Drone'lar savaşta kilit bir rol oynuyor. Ukrayna, cephedeki taktik insansız hava araçlarından Rus altyapısına yönelik uzun menzilli saldırılara kadar geniş çaplı bir üretim ve kullanım kapasitesi geliştirdi. ABD ile yapılacak bir anlaşma, Kiev'e bu teknoloji için siyasi bir tanınma, Washington'a ise sahada test edilmiş çözümlere erişim sağlayacak.
Zelenskiy ile görüşmesi öncesinde Trump, güvenlik garantilerinin bir parçası olarak gerekirse hava sahasının kapatılması ihtimalinden de söz etti. Savaşı sona erdirecek bir anlaşmanın ufukta göründüğüne inandığını belirten Trump, ABD'nin Ukrayna için bir güvenlik garantileri paketi üzerinde çalışacağını ekledi. Ukrayna hava sahasının kapatılması için adım atılıp atılmayacağı sorusuna Trump, "Gerekirse evet" yanıtını verdi.
Trump ayrıca uygun zaman geldiğinde Ukrayna'ya gideceğini söyledi. Zelenskiy ise Moskova'ya gidip gitmeyeceği sorusuna esprili bir dille yanıt verdi: "Şu anda orası tehlikeli. Orada fazlasıyla Ukrayna drone'u var."
Putin, Zelenskiy ve Zorlu Anlaşma
Görüşmenin başında Trump, savaşın her iki tarafının da bir anlaşmaya varmak istediğini ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'i "zor karakterli" liderler olarak tanımladı.
Trump, "Birçok savaşa çözüm bulduk, bu savaşın belki de en kolayı olacağını düşünmüştüm. Ama Putin zor bir adam ve buradaki de zor bir adam" diyerek Zelenskiy'i işaret etti.
Ardından ABD Başkanı, Ukraynalı lidere övgüler yağdırarak harika bir iş çıkardığını ve çok etkili olduğunu söyledi. Zelenskiy ise Trump'a bir çağrıda bulundu: "Bu savaşı durdurmak için elinizden gelen her şeyi yapacağınıza eminim."
Görüşme, Rus saldırılarının Ukrayna hava savunmasını zorlamaya devam ettiği bir dönemde gerçekleşti. Associated Press'in aktardığı verilere göre, Ukrayna savunması Rusya'nın fırlattığı drone'ların büyük bir kısmını düşürdü ancak saldırılar farklı bölgelerdeki hedefleri vurdu. Bu durum, Zelenskiy'in neden Patriot ve önleme füzelerini ABD ile görüşmelerinin merkezine koyduğunu açıklıyor.
İran Tehdidi
Ukrayna konusundaki pozisyonunu açıkladıktan sonra Trump, İran'ı da gündeme getirdi. Zelenskiy ile görüşmelerin başında gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD'nin İran hedeflerine yeni saldırılar düzenleyebileceği uyarısında bulundu. Trump, "Küçük bir uyarı yapacağım: Bu gece onları sert vuracağız" dedi.
ABD Başkanı, İran'ın elektrik şebekesini veya hidroelektrik santrallerini devre dışı bırakabileceklerini ancak bunu yapmak istemediklerini söyledi. Ayrıca İran'ın petrol altyapısı için kilit öneme sahip Harg Adası'nın ele geçirilmesi ihtimalinden de söz etti. Reuters daha önce bu yıl ABD'nin Harg Adası ve bölgedeki deniz trafiğine yönelik İran eylemleriyle ilgili saldırı ve uyarılarını haberleştirmişti.
Trump, önceki saldırılarda 28 İran gemisinin devre dışı bırakıldığını ve bu gece de muhtemelen daha fazlasının devre dışı bırakılacağını söyledi.
NATO, Ankara ve 'Salonda Bolca Sevgi'
Trump, Ankara'daki NATO liderlerinin kapalı oturumunu ve ardından yayımlanan bildiriyi de değerlendirdi. Toplantıyı "harika" olarak nitelendiren Trump, salonda "bolca sevgi" olduğunu söyledi.
Ankara'daki zirve, ittifak içinde İran savaşı, savunma harcamaları anlaşmazlıkları ve bazı müttefiklerin tutumları gibi gerginliklerin yaşandığı bir dönemde gerçekleşiyor. Buna rağmen Trump, daha önce İspanya'ya sert eleştiriler yöneltip Grönland konusunu yeniden gündeme getirmesine rağmen, "çok fazla birlik" olduğunu söyledi.
