Türkiye Büyük Millet Meclisi, Kürdistan İşçi Partisi'nin (PKK) topluma yeniden kazandırılmasına yönelik tarihi bir yasa tasarısını kabul etti. Ankara'daki milletvekillerinin aldığı bu karar, ülkede Kürtlerle yürütülen ve yaklaşık iki yıldır devam eden barış sürecinin bir parçası.
Sembolik nitelikteki metin, mecliste geniş bir destekle kabul edildi. Oylamada 468 milletvekili "evet" derken, 88 milletvekili "hayır" oyu kullandı ve 6 milletvekili çekimser kaldı. Yasa, silahlarını bırakan PKK militanlarının sivil hayata dönüşünü düzenliyor. Ancak dört yılı aşkın süredir devam eden silahlı çatışmaların ardından genel bir af getirmiyor ve PKK'nın kurucusu Abdullah Öcalan'ın kaderi konusunda kesin bir hüküm içermiyor.
77 yaşındaki Öcalan, müebbet hapis cezasına çarptırılmış durumda ve 1999 yılından bu yana İstanbul açıklarındaki bir ada hapishanesinde tecrit altında tutuluyor. Fransız haber ajansı AFP'nin hatırlattığına göre, Öcalan geçen yıl Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yakın bir müttefikinin uzattığı barış eline karşılık vererek PKK militanlarına silah bırakma çağrısında bulunmuştu.
Reuters'ın aktardığına göre, bu akşam parlamentoda onaylanan yasa tasarısı, belirli suçlara karışmamış çok sayıda eski PKK militanına yasal koruma sağlıyor. Ayrıca, hüküm giymiş bazı PKK üyelerinin hapis cezalarının infazının durdurulmasını kolaylaştırarak, onların topluma yeniden entegrasyonunun önünü açıyor.
Tasarı; Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın partisi Adalet ve Kalkınma Partisi, milliyetçi Milliyetçi Hareket Partisi ve Kürt yanlısı Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) tarafından desteklendi.
Yasa tasarısı, Ankara'nın barış süreci kapsamında attığı en somut adım olarak dikkat çekiyor. Öcalan, Şubat 2025'te PKK'ya silah bırakma ve dağılma çağrısı yapmıştı. Bunun ardından Mayıs 2025'te PKK silahlı mücadeleyi sonlandıracağını ve dağılacağını duyurdu. İki ay sonra da bir grup militan Kuzey Irak'ta sembolik olarak silahlarını yaktı.
Ajans, PKK'nın Türkiye, ABD ve AB tarafından terör örgütü olarak kabul edildiğini de hatırlattı.
Tasarının temel amacı, barış sürecinde havada kalan en kritik sorulardan birine çözüm bulmak: Örgüt dağıldıktan sonra binlerce PKK üyesine ne olacak?
Barış süreci resmen Ekim 2024'te başlamıştı. Kürt isyanına karşı sert tutumuyla bilinen Milliyetçi Hareket Partisi lideri Devlet Bahçeli, beklenmedik bir şekilde Öcalan'ın mecliste konuşma yapmasını ve PKK'nın dağılmasını teklif etmişti. Ağustos 2025'te kurulan bir meclis komisyonu, silahsızlanma ve yeniden entegrasyon sürecini düzenleyecek yasal önlemleri tavsiye etmeden önce siyasetçileri, devlet kurumlarının temsilcilerini, sivil toplum kuruluşlarını ve diğer tarafları dinledi.
Ancak Reuters'ın belirttiği gibi, yasa Kürtlerin siyasi ve kültürel haklarının genişletilmesi, terörle mücadele mevzuatında değişiklik yapılması veya 1999'dan bu yana İmralı Adası'nda hapis yatan Öcalan'ın statüsü gibi daha geniş kapsamlı Kürt taleplerine bir çözüm getirmiyor.
Öte yandan bu yasa, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a, iki dönem sınırına takılmasına rağmen görevde kalabilmesi için Kürt yanlısı DEM Parti'nin desteğini alma imkanı tanıyor. Associated Press'in belirttiğine göre, mevcut dönemi sırasında meclis erken seçim kararı alırsa Erdoğan yeniden aday olabilecek.
Türk parlamentosu tarafından bu akşam kabul edilen ve 12 maddeden oluşan yasa, PKK'nın silahsızlandırılması ve binlerce üyesinin rehabilitasyonu için izlenecek prosedürleri belirliyor.
Yasa, işlenen suçların ağırlığına bağlı olarak mevcut soruşturma ve yargılamaların 5 veya 10 yıl süreyle ertelenmesini öngörüyor. İlgili süre içinde terörle bağlantılı bir suç işlenmezse davalar düşecek.
Kasıtlı cinayetlerden hüküm giyen militanlar ile 2005 yılından önce müebbet hapis cezası alan kişiler yasanın kapsamı dışında tutuldu. Associated Press'in aktardığına göre bu durum Öcalan ve diğer üst düzey PKK yöneticilerini de kapsıyor.
Önerge ayrıca silahsızlanma sürecini izlemek üzere bakanlıklar arası ve meclis komisyonları kurulmasını öngörüyor. Önlemler, ancak Türkiye Milli Güvenlik Kurulu örgütün dağıldığını ve tüm silahlarını teslim ettiğini doğruladıktan sonra yürürlüğe girecek.
Yasadan yararlanmak isteyenlerin, Milli Güvenlik Kurulu kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren altı ay içinde başvuru yapması gerekecek.
Basında yer alan haberlere göre, yasanın sürgündeki PKK üyelerinin yanı sıra Irak ve Suriye'de bulunan militanlar tarafından da kullanılması bekleniyor.
PKK ile bağlantılı ANF haber ajansı, örgütün konuyla ilgili bir açıklamasını yayımladı. Açıklamada Türk yasasının, çözülmemiş sorunların giderilmesi için bir "başlangıç" olduğu ancak "ciddi eksiklikler ve boşluklar" içerdiği belirtildi. Örgüt, barış sürecinin ancak Öcalan "özgürce yaşayıp çalışabilirse" ilerleyebileceğini savunarak, onun hapisten serbest bırakılması çağrısında bulundu.
PKK ayrıca yasanın, demokratik reformlar ve Kürtlerin haklarına yönelik talepleri ele almadığını belirtti. Örgüt, militanların "Türkiye'ye döndüklerinde düşünce ve dernek kurma özgürlüğü temelinde demokratik siyasi hayata katılamayacaklarsa veya görüşleri ya da kurdukları örgütler nedeniyle zulme uğrayıp özgürlüklerinden yoksun bırakılacaklarsa" silahlarını bırakıp Türkiye'ye dönmeyeceklerini açıkladı.
Kürt yanlısı DEM Parti'den Gülistan Kılıç Koçyiğit mecliste yaptığı konuşmada, "Uzun yıllar boyunca bedel ödemiş Türkiye halkı, şimdi barışı pekiştirme ve demokrasiyi inşa etme fırsatına sahip" dedi. Koçyiğit, "Elbette teklifin eksikleri var ve bunları gidermek artık bizim sorumluluğumuzda" diyerek, Kürtlere daha geniş haklar tanınması ve demokratik reform taleplerine atıfta bulundu.
Yasa tasarısına karşı çıkan sağcı milliyetçi İYİ Parti'nin lideri Müsavat Dervişoğlu ise tasarının, Erdoğan'ın iktidarda kalmasının "önünü açacağını" savundu.
DEM Parti, 1999'dan bu yana hapiste olan Öcalan'a, geçiş sürecini koordine etmesine olanak tanıyacak resmi bir statü verilmesi ve bunun da serbest bırakılmasıyla sonuçlanması gerektiğinde ısrar ediyordu. Ancak mevcut teklif Öcalan'ın statüsünden veya olası serbest bırakılmasından bahsetmiyor. Basında yer alan haberlere göre, Öcalan'ın İstanbul açıklarındaki ada hapishanesindeki koşullarının iyileştirilmesi, ziyaret ve dış dünyayla iletişim imkanlarının genişletilmesi muhtemel.
PKK, 1984 yılından bu yana silahlı mücadele yürütüyor ve bu çatışmalarda 40 bin kişi hayatını kaybetti. Çatışmalar zamanla Irak ve Suriye'ye de sıçradı. Örgüt başlangıçta bağımsız bir Kürt devleti kurmayı hedeflerken, daha sonra taleplerini özerklik ve Türkiye'deki Kürtlerin haklarının genişletilmesi yönünde değiştirdi.
Türkiye ve PKK arasında daha önce de barış girişimlerinde bulunulmuş ancak bu girişimler başarısızlıkla sonuçlanmıştı. Son başarısız girişim 2015 yılında yaşanmıştı.
