ABD Başkanı Donald Trump, İran'la yürütülen savaşın geleceği için "büyük bir karar" almaya hazırlandığını söyledi. Axios'a verdiği röportajda Trump, ABD'nin İran rejimine karşı yeni ve kapsamlı bir askeri operasyon başlatıp başlatmama ihtimalini değerlendirdiğini belirtti. "Önümde büyük bir karar var. Gidip onları yok etmeli miyim, etmeli miyim? Bu büyük bir karar. Benimle her şey olabilir" ifadelerini kullandı.
Trump'ın açıklamaları, altı Körfez İşbirliği Konseyi ülkesinin temsilcileriyle yapacağı görüşmenin hemen öncesine denk geldi. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Umman'dan oluşan heyetle görüşmeler, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında gelecek salı günü New York'ta yapılacak. Görüşmelerin ana gündem maddesinin İran'la ilgili çatışmanın geleceği olması bekleniyor.
Yetkililer, Ağustos ayında Trump'ın Suudi Arabistan ve Katar'ın Tahran'ın kendi petrol ve gaz tesislerine misilleme yapabileceği endişesi üzerine kapsamlı askeri harekatı yeniden başlatmaktan vazgeçtiğini hatırlatıyor. Bu nedenle olası yeni bir operasyonun sadece Washington-Tahran arasında değil, tüm Körfez'in güvenliği ve küresel enerji piyasaları açısından değerlendirileceği vurgulanıyor.
Trump, Körfez müttefiklerinin tutumunun atacağı adımları belirlerken dikkate alacağı faktörler arasında olacağını kaydetti. Amerikan başkanı "Nerede durduklarını ve nasıl başa çıktıklarını anlamak istiyorum. Biz onları çok koruduk" dedi.
Axi os'a konuşan ABD temsilcileri, Washington'da mevcut durumun ne tam ölçekli savaş ne de gerçek bir barış olduğu ve bu durumun belirsiz süreyle sürdürülemeyeceği yönünde bir kanaatin güçlendiğini aktardı. Trump, nihai kararı ABD'de Kasım ayında yapılacak ara seçimlerden önce mi sonra mı vereceği konusunda bir açıklama yapmadı.
Öte yandan Trump, savaşın sona ermek üzere olduğunu ve İran'ın bir anlaşma istediğini umduğunu söyledi. Washington'un Tahran'dan doğrudan temas aldığını da iddia etti. Henüz kesin bir anlaşma ya da ateşkes ilan edilmedi ve İran tarafı müzakerelerin belirli şartlar altında mümkün olabileceğini açıkladı. Temmuz ayında Trump, müzakereler başarısız olursa "güçlü askeri eylemleri" yeniden başlatmaya hazır olduğunu söylemiş, daha sonra Tahran'la temaslarda ilerleme kaydedildiği gerekçesiyle hazırlanan bir operasyonu iptal etmişti.
Washington askeri seçeneği açık tutuyor. The Times of Israel'in aktardığı bilgiye göre, Orta Doğu'daki Amerikan güçleri geniş çaplı çatışmaların yeniden başlatılmasına olanak verecek seviyede bulunuyor. Axios'un aktardığına göre Trump ve Savunma Bakanı Pete Hegseth, Orta Doğu'daki mevcut Amerikan gücü seviyesinin yıl sonuna kadar korunmasını emretti. Bir ABD temsilcisi "Bir noktada nasıl bir sonuç istediğine karar vermen gerekir" dedi.
Bütçe Sorumlusu Ofisi'nin değerlendirmesine göre İran'la savaş ABD'ye şimdiye kadar yaklaşık 38 milyar dolara mal oldu ve mevcut operasyon seviyesi sürerse maliyetler ayda yaklaşık 3 milyar dolar artabilir. Çatışma yüksek hassasiyetli mühimmat stoklarını da zorlarken, enerji fiyatlarındaki artış enflasyon baskısına katkıda bulunuyor.
Ağustos'ta büyük bir saldırıdan vazgeçtikten sonra Trump yönetimi taktik değiştirdi. İran'la müzakereler donduruldu, ekonomik yaptırımlar artırıldı, deniz ablukası sürdürüldü ve Amerikan ordusu Hormuz Boğazı'ndan deniz taşımacılığının yeniden tesisine odaklandı. Bu hafta açıklanan veriler istikrarsızlığı gösteriyor: Çarşamba günü Hormuz Boğazı'ndan sadece üç ticari gemi geçti, önceki on günde günlük ortalama 17 idi.
Petrol fiyatları baskı altında kalmaya devam ediyor. Bölgesel çatışma enerji piyasalarını etkilemeye başladı. Kilit tedarik güzergahlarındaki kesintiler ve bölgedeki enerji altyapısına yönelik saldırılar petrol fiyatlarını yüksek tutuyor. Petrol varil başına 100 doların üzerinde seyrediyor ve çatışma Suudi enerji altyapısını da etkilemiş durumda. Reuters, Suudi Arabistan ile Husiler arasındaki çatışmaların Bab el-Mandeb üzerinden geçen tedarikleri daha da tehdit ettiğini bildiriyor.
Beyaz Saray savaşın nasıl sonlandırılacağına dair tercihi şekillendirirken paralel olarak savaş sonrası Orta Doğu stratejisi üzerinde de çalışıyor. Axios'un daha önce aktardığı bilgiye göre plan ilk aşamada olup, İran'ın etkisini sınırlamaya yönelik bölgesel bir ittifak, 7 Ekim 2023 sonrası kalan çatışmaların bir kısmının çözümü ve İsrail ile Arap ülkeleri arasındaki normalleşmenin genişletilmesini içeriyor. En iddialı hedeflerden biri İsrail-Suudi Arabistan anlaşması. Bu planı İsrail'de 27 Ekim'deki seçimler ve ABD'de Kasım ayındaki ara seçimler etkileyecek.
Bu tablo altında Trump'ın Körfez'deki altı ülkenin liderleriyle yapacağı önümüzdeki görüşme, çatışmanın bir sonraki aşamasının ve olası sona erdirme seçeneklerinin tartışılacağı kilit bir an haline gelebilir.
