ABD ve Danimarka, Grönland'ın güvenliği için bir anlaşma açıkladı. Bu anlaşma, ABD Başkanı Donald Trump'ın bölge üzerinde kontrol istemesiyle başlayan diplomatik tartışmayı sonlandırıyor.
Trump, anlaşmanın ABD'ye Grönland'ın "güvenliği ve diğer tüm ihtiyaçları üzerinde kalıcı kontrol" sağlayacağını söyledi.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen anlaşmayı doğruladı ancak detaylarını açıklamadı. Frederiksen, anlaşmanın "Arktik ve Kuzey Atlantik'teki ortak güvenliğimizi güçlendirdiğini" belirtti ve aynı zamanda Danimarka Krallığı'nın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü ile Grönlandlıların kendi kaderini tayin hakkını tanıdığını ifade etti.
Anlaşma önümüzdeki hafta New York'ta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sırasında imzalanacak. Yürürlüğe girmesi için yasama organlarının onayından geçmesi gerekiyor.
ABD ne kazanıyor?
Truth Social'da yaptığı paylaşımda Trump, anlaşmanın ABD'ye hiçbir maliyeti olmayacağını ve Washington'un Grönland'ın güvenliği ve savunması için gerekli adımları atmasına izin vereceğini belirtti.
ABD Başkanı ayrıca anlaşmanın, ABD'nin açık yazılı onayı olmadan hiçbir ABD karşıtı ülkenin adada askeri varlık sürdürmesini veya hassas yatırımlar yapmasını engellediğini söyledi.
Anlaşmanın resmi metni henüz yayımlanmadı.
BBC'ye konuşan ismi açıklanmayan bir Dışişleri Bakanlığı yetkilisine göre, anlaşmada Grönland gelecekte bağımsız bir devlet olsa bile anlaşmanın sona ermeyeceğini öngören bir madde bulunuyor.
Yetkilinin aktardığına göre ABD, Grönland'ın veya Danimarka'nın onayına gerek kalmadan tek taraflı olarak ek askeri tesisler inşa edebilecek. Ayrıca kalıcı erişim, konuşlanma ve uçuş hakları da öngörülüyor.
Anlaşma, NATO dışındaki ülkelerin Grönland'da askeri üs kurmasını yasaklayacak. ABD güvenliğini tehdit edebilecek hassas sektörlere ABD karşıtlarının yatırım yapması da engellenecek.
Dışişleri Bakanlığı temsilcisi özellikle Rusya ve Çin'i işaret etti.
ABD üssü ne olacak?
ABD'nin Grönland'da zaten askeri varlığı bulunuyor. Adanın kuzeybatısında bulunan Pituffik üssünde sürekli olarak 100'den fazla ABD askeri konuşlu.
Washington, 1951 tarihli Danimarka ile yapılan anlaşma uyarınca Grönland'da geniş askeri varlık haklarına sahip ve ek birlik gönderme imkanı da dahil.
Yeni anlaşmanın metninin yayımlanmamış olması nedeniyle, mevcut hakları tam olarak nasıl değiştirdiği veya genişlettiği şimdilik net değil.
Katılım tartışmasının sonu mu?
Aylar boyunca Trump, Grönland'ın stratejik konumu ve maden kaynakları nedeniyle ABD tarafından satın alınması veya ilhak edilmesi gerektiğini savundu.
ABD Başkanı, askeri güç kullanma ihtimaliyle bile tehdit etti. Bu durum Danimarka'da ve diğer NATO ülkelerinde sert tepki çekti.
Grönland hükümetinin başkanı Jens-Frederik Nielsen, Grönland, Danimarka ve ABD'nin güvenliğini garanti altına alan ve güçlendiren bir anlaşmaya varılmasının önemli olduğunu söyledi.
"Anlaşma Grönland'ın çıkarlarını ve uluslararası iş birliğindeki yerimizi tanıyor. Bu hepimiz için faydalı" diyen Nielsen, anlaşmanın Grönland'ın çıkarlarını tanıdığını vurguladı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio anlaşmayı "tarihi bir anlaşma" ve "Amerika Birleşik Devletleri ve Amerikan halkı için büyük bir zafer" olarak nitelendirdi.
Rubio, anlaşmanın Washington'un Grönland ile ilgili ulusal güvenlik endişelerine "kalıcı ve tamamen" yanıt verdiğini söyledi.
Şu ana kadar anlaşmanın tam metni yayımlanmadığı için somut parametrelerinin bir kısmı belirsizliğini koruyor.
