Avrupa'nın en ünlü ve sembolik sınırlarından biri artık tarihe karıştı. 100 yılı aşkın süredir var olan İngiliz denizaşırı toprağı Cebelitarık ile İspanya arasındaki sınır çiti, İngiltere, İspanya ve Avrupa Birliği arasında uzun süredir beklenen anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle ortadan kalkmaya başladı. Binlerce insan için bu, günlük kontrollerin, trafik sıkışıklığının ve uzun bekleyişlerin sonu anlamına geliyor. Avrupa için ise onlarca yıldır siyasi çatışmaların, Brexit'in ve egemenlik anlaşmazlıklarının izini taşıyan bir bölünme çizgisinin sembolik sonu demek.
Bugünden itibaren kara sınırında kontroller yok
Yeni düzenlemelerin yürürlüğe girmesiyle birlikte İspanya ile Cebelitarık arasındaki kara sınırında pasaport kontrolleri kaldırıldı. Her gün yaklaşık 15 bin kişi, İspanya'nın La Linea de la Concepcion kenti ile Cebelitarık arasında işe gitmek için geçiş yapıyor. Şimdiye kadar, özellikle Brexit sonrası, bu kişiler saatlerce kuyrukta beklemek zorunda kalıyordu. Artık hareketlilik, tıpkı Schengen ülkeleri arasındaki gibi serbest olacak.
Ne değişiyor?
Kara sınırı açık kalmakla birlikte kontroller tamamen ortadan kalkmıyor. Kontroller Cebelitarık havalimanı ve limanına kaydırılıyor; bu noktalarda Schengen kurallarına göre denetim yapılacak. Böylece Avrupa bölgesinin güvenliği korunurken, yerel halkın günlük yaşamı zorlaştırılmamış oluyor.
'Kıta Avrupası'nın son duvarı'
İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, yaşananları tarihi bir an olarak nitelendirdi. 'Bugün Kıta Avrupası'nın son duvarı yıkılıyor' dedi. İngiliz tarafından Cebelitarık Başbakanı Fabian Picardo ise anlaşmanın bölgenin İngiliz egemenliğini değiştirmediğini, sadece insan ve mal hareketi için daha iyi koşullar yarattığını vurguladı.
Nesilleri etkileyen sınır
İspanya ile Cebelitarık arasındaki sınır 20. yüzyılın başından beri varlığını sürdürüyor. En dramatik an ise 1969'da Francisco Franco rejiminin, İngiltere'ye toprağı geri vermesi için baskı yapmak amacıyla sınırı tamamen kapatmasıyla yaşandı. On yılı aşkın bir süre boyunca iki taraftaki aileler ayrı kaldı, ekonomik bağlar neredeyse koptu. Sınır ancak 1980'lerde kademeli olarak açılmaya başladı ancak Brexit sonrası yeniden kısıtlama ve geçişlerde ciddi zorluk endişeleri ortaya çıktı.
Çözülemeyen bir anlaşmazlık
Tarihi anlaşmaya rağmen Cebelitarık'ın egemenliği konusundaki anlaşmazlık sürüyor. İspanya bölge üzerinde hak iddia etmeye devam ederken, İngiltere Cebelitarık'ın geleceğinin yalnızca halkının iradesine bağlı olduğunda ısrar ediyor. 2002'de yapılan referandumda oy kullananların yaklaşık yüzde 99'u İspanya ile ortak egemenlik fikrini reddetti.
Küçük toprak, büyük önem
Cebelitarık yalnızca 6,8 kilometrekarelik bir alana sahip ancak Akdeniz'in girişinde stratejik bir konumda yer alıyor. Ünlü Cebelitarık Kayası'nın yanı sıra, Avrupa'da vahşi maymunların (berberi makakları) yaşadığı tek yer olarak da biliniyor. Ekonomisi finansal hizmetler, çevrimiçi kumar, turizm ve liman faaliyetlerine dayanıyor. Sınır bariyerinin kalkmasıyla Cebelitarık için yeni bir sayfa açılıyor; Londra ile Madrid arasındaki siyasi anlaşmazlık henüz bitmemiş olsa da, insanların serbest dolaşımı yeniden günlük hayatın bir parçası haline geliyor.
