İki hafta önce Hristo Stoichkov sporu gerçek anlamda okula geri döndürme çağrısı yaptı. Bu çağrı kuşkusuz birçok ebeveyni 'Çocuğumu hangi spora yazdırayım?' sorusuyla karşı karşıya bırakacak.
İyi haber şu ki çocukluk döneminde tek bir doğru spor yok.
Jimnastik mi yoksa yüzme mi? Futbol mu yoksa tenis mi? Dövüş sporları için erken mi? Çocuk birkaç ayda bir ilgi değiştirirse ne olacak? Ve en önemlisi - 'doğru zamanı' kaçırıyor muyuz?
Bu sorulara yanıt bulmak için '24 часа' ülkemizde bu konunun en iyi uzmanlarından biri olan Anatoli Iliev'e başvurdu. Yıllar içinde çocuklar ve amatörler için kitlesel spor etkinlikleri düzenleyerek kendini kanıtladı. 'Sofya - Avrupa Spor Başkenti' Vakfı'nın organizasyon sekreteri ve 'Koşu - yaşam tarzı' mottosuyla Sofia, Varna, Burgaz ve Stara Zagora'yı kapsayan maraton zincirinin baş koordinatörü. İşte onun açıklamaları.
Belirli bir yaş için 'en iyi spor' diye bir şey yok. Var olan, gelişimin belirli bir evresi için daha uygun motor görevdir. Yani çocuğu şampiyon yapacak sporu aramak yerine, vücudunun tam şimdi neyi geliştirmesi gerektiğini düşünmek daha akıllıca - denge, koordinasyon, hız, güç, dayanıklılık, özgüven ya da diğer çocuklarla birlikte çalışma becerisi.
Uzun vadeli spor gelişimi modelleri çocuğu 'küçük bir yetişkin' olarak değil, sürekli değişen bir organizma olarak görür. Büyüme, sinir sistemi, kemikler, kaslar ve koordinasyon farklı hızlarda gelişir.
Bu yüzden bir spor 8 yaşındaki bir çocuk için harika olabilirken, başka bir çocuk için en uygun seçim olmayabilir.
İlk kural: 'yalnız bir spor' seçmeye acele etmeyin
Hiçbir spor her şeyi geliştirmez. Futbol çeviklik ve dayanıklılık verir. Yüzme koordinasyon ve aerobik temel sağlar. Jimnastik denge ve vücut kontrolü verir. Tenis tepki ve göz-el koordinasyonu sağlar. Dövüş sanatları disiplin, denge ve öz kontrol getirir.
Bu nedenle erken yıllarda çeşitlilik uzmanlaşmadan çok daha değerlidir.
Çocuk rahatlıkla sevdiği bir spora sahip olabilir ve bir de tamamlayıcı aktivite yapabilir:
Futbol + yüzme.
Tenis + jimnastik.
Dans + yüzme.
Karaté + atletizm.
3-5 yaş: sporcu aramayın, çocuğun oynamasına izin verin
Üç yaşındaki çocuğunuz 'egzersiz' yapmayı reddediyor ama zevkle koşuyor, tırmanıyor, bordürlerden atlıyor ve salonda top fırlatıyorsa aslında ihtiyacı olanı tam olarak yapıyor. Bu yaşta temel görev tek: çocuğun kendinden emin hareket etmeyi öğrenmesi.
Jimnastik - denge, koordinasyon ve vücut kontrolü için.
Yüzme ve su adaptasyonu - suda güven, koordinasyon ve genel fiziksel hazırlık için.
Dans - ritim, duruş ve hareket hissi için.
Bisiklet ve scooter - denge ve mekânsal yönelim için.
Tırmanma - doğal güç ve özgüven gelişimi için.
Top oyunları - gelecekteki tüm top sporları için harika bir hazırlık.
Bu yaşta çocuğun mükemmel servis yapması, şpalat yapması ya da şema ile koşması gerekmez. Eğlenmesi gerekir.
Daha faydalı soru 'Hangi sporda yetenek var?' değil, 'Zevkle hareket ediyor mu?' sorusudur.
6-8 yaş: futbol, tenis, jimnastik, yüzme - artık çok seçenek var
Burada gerçekten ilginç dönem başlıyor. Çocuk artık kuralları anlıyor, talimatları takip edebiliyor ve hareketlerini daha iyi koordine etmeye başlıyor.
Bu harika bir yaş için:
Futbol - yerinde duramayan çocuklar için özellikle iyi. Hız, çeviklik, tepki ve takım çalışmasını geliştirir.
Tenis - konsantrasyon, hızlı tepki ve koordinasyon için çok iyi.
Yüzme - neredeyse her çocuk için uygun ve mükemmel bir tamamlayıcı aktivite.
Jimnastik - son derece iyi bir motor temel verir.
Hafif atletizm - koşma, zıplama ve atma - sonrasında diğer sporlara da yardımcı olan hareketler.
Karaté, judo ve diğer dövüş sanatları - denge, öz kontrol ve disiplin için.
Dans - ritim, koordinasyon ve vücutta güven için.
Çocuk bugün tenis istiyor, altı ay sonra futbol istiyorsa bu mutlaka bir sorun değildir. Bu yaşta farklı sporları denemek gelişimin parçasıdır.
8-11 yaş: 'spor temeli' inşa etme zamanı
Bu en önemli yaşlardan biridir. Çocuklar artık tekniği daha iyi öğrenebilir ve hız, dayanıklılık, güç ve tepkiyi kademeli olarak geliştirebilir.
Burada seçim çok geniş. Futbol hız, dayanıklılık ve takım çalışmasını geliştirir. Basketbol zıplama, tepki ve mekânsal düşünme için harikadır. Voleybol koordinasyon ve takım oyunu için çok uygun hale gelmeye başlar.
Yüzme dayanıklılık için mükemmel bir temel olmaya devam eder. Tenis hız, tepki ve konsantrasyon geliştirir. Atletizm koşma, zıplama ve atma ile güçlü bir temel oluşturur. Jimnastik vücut kontrolü için değerli olmaya devam eder. Dövüş sporları disiplin, özgüven ve öz kontrol ekler.
Bu aynı zamanda ebeveynlerin sıkça sorduğu yaş: 'Artık fitness ya da güç egzersizleri yapılabilir mi?'.
Evet - antrenör eşliğinde doğru şekilde yapılırsa. Çocuklarda güç hazırlığı mutlaka büyük ağırlıklar anlamına gelmez. Kendi vücut ağırlığıyla egzersizler, lastikler ve hafif dirençler, iyi bir uzman ve doğru teknik olduğunda tamamen uygun olabilir.
11-14 yaş: 'Dün koordineliydi, bugün sanki ayaklarının nerede olduğunu bilmiyor'
Bu yaş hem çocukları hem ebeveynleri sık sık şaşırtır. Ergenlik döneminde vücut bazen o kadar hızlı büyür ki koordinasyon geçici olarak 'geride kalır'. Çocuk daha beceriksiz, daha yavaş olabilir ya da vücudunu farklı hissedebilir. Bu birdenbire 'sporsuz' hale geldiği anlamına gelmez. Tam tersi - organizma büyük değişimlere uyum sağlıyor.
Futbol, basketbol, voleybol ve hentbol - dayanıklılık, hız ve takım çalışması için.
Yüzme - ana veya tamamlayıcı spor olarak.
Hafif atletizm - artık kademeli uzmanlaşma olabilir.
Tenis - hızlı tepki, hareket ve konsantrasyon için.
Karaté, judo, tekvando ve diğer dövüş sporları - güç, disiplin ve özgüven için.
Kayak ve snowboard - denge ve koordinasyon için.
Bu dönemde iki çocuğu sadece aynı yaşta oldukları için karşılaştırmamak önemlidir. Biri diğerinden biyolojik gelişim olarak çok daha ileride olabilir.
12-15 yaş: 'bugünden itibaren sadece bunu çalış' demeye acele etmeyin
Burada sevilen spora kademeli yönelim başlamaktadır.
Pratik olarak tüm temel sporlar uygundur:
Futbol, basketbol, voleybol, yüzme, tenis, atletizm, dövüş sporları, bisiklet, kürek, kış sporları.
Antrenmanlar daha sistematik hale gelebilir ve güç hazırlığı daha yapılandırılmış olabilir.
Ama tam burada en sık görülen tuzaklardan biri ortaya çıkar: 'Futbolda iyi olduğu için artık başka hiçbir şeyi bırakmıyoruz.'
Zorunlu değil. Sporu erken başlatmak erken uzmanlaşmakla aynı şey değildir. Çocuk 6 yaşından itibaren futbol oynayabilir, bu onun ilk sınıftan itibaren yıl boyu sadece futbol oynaması gerektiği anlamına gelmez.
14-18 yaş: istek ve iyi bir motor temel varsa antrenmanlar çok daha spesifik olabilir
Burada güç, güç, hız, dayanıklılık, teknik ve taktik bilinçli olarak geliştirilir.
Pratik olarak tüm sporlar uygundur.
Futbol, basketbol, voleybol ve hentbol - takım oyunu ve taktik düşünme için.
Atletizm - bireysel özelliklere göre uzmanlaşma için.
Yüzme - dayanıklılık ve yüksek düzeyde genel fiziksel hazırlık için.
Tenis - hız, tepki ve psikolojik dayanıklılık için.
Dövüş sporları - güç, teknik ve öz kontrol için.
Bisiklet ve kürek - dayanıklılık için.
Fitness ve güç hazırlığı - artık antrenman programında ciddi bir yer alabilir.
Ama burada bile basit bir kural geçerlidir: daha fazla antrenman otomatik olarak daha iyi sporcu anlamına gelmez. Uyku, beslenme, dinlenme ve psikolojik toparlanma hazırlığın parçasıdır.
Peki çocuk 'sporcu tipi' değilse ne olacak?
Bunun birçok ebeveynin sorduğu bir soru.
Bazı çocuklar yarışmalardan hoşlanmaz. Diğerleri takım oyunlarını sevmez. Üçüncüler büyük grupta çekingen olur.
Bu hareketten hoşlanmadığı anlamına gelmez.
Daha çekingen veya bireyselci bir çocuk için yüzme, tenis, atletizm, tırmanma, jimnastik veya dövüş sanatları daha uygun olabilir.
Şirketi seven ve sürekli arkadaş arayan bir çocuk için futbol, basketbol, voleybol veya hentbol çok daha motive edici olabilir.
Sadece 'doğru spor'u değil, doğru ortamı, doğru antrenörü ve doğru grubu arayın. Bazen çocuk sporu reddetmez. Sporun kendisine sunuluş şeklini reddeder.
Mitos '5 yaşında başlamazsa artık geç'
Bu ebeveynler için en gereksiz korkulardan biridir.
Evet, bazı disiplinlerde erken başlangıç avantaj olabilir. Ama birçok spor için aile 4 veya 5 yaşında başlamamışsa panik yapmasının hiçbir nedeni yok. Çocuklukta aktif olmak, koşmak, zıplamak, bisiklet sürmek, yüzmek ve oynamak çok daha önemli.
Pratik olarak tüm sporlar ilgi ve hazırlığa göre yapılmalıdır. Ve en önemlisi - çocuk geri dönmek istemelidir.
En iyi spor en prestijli, en modern ya da ebeveyne göre en uygun görünen spor değildir. En iyi spor çocuğun 'Bir dahaki antrenmanım ne zaman?' diye sorduğu spordur.
Çünkü çocuklukta amaç sadece iyi bir futbolcu, yüzücü ya da tenisçi inşa etmek değildir. Daha önemlisi, hareketin doğal ve keyifli bir yaşam parçası kaldığı bir insan inşa etmektir.
Ve bir gün bundan bir şampiyon doğarsa - harika.
Ama 20 yıl sonra bu çocuk hâlâ hareket etmeyi seviyorsa daha büyük bir başarıdır.
Özetle, akıllı bir yol şöyle görünür:
3-6 yaş: oyun ve çeşitli hareket.
6-10 yaş: farklı sporları deneme.
10-12 yaş: sevilen sporu keşfetme.
12-15+ yaş: kademeli olarak daha ciddi yönelim.
