Bulgaristan'da anket şirketlerinin seçim günü sonuçlarını medyaya ve partilere iletmesi yasaklanıyor. Hukuk Komisyonu'ndaki milletvekilleri, sosyal medyada yasa dışı propaganda ve eksit poll sonuçlarının yayınlanmasını engellemek için birkaç kez metin değiştirdikten sonra bu konuda anlaştı.
Anket şirketleri, araştırma sonuçlarını yayınlayamayacak, medyaya, partilere ve koalisyonlara gönderemeyecek. Teklif, YSK bünyesindeki Kamu Konseyi üyesi Stefan Manov'a ait. Hukuk Komisyonu Başkanı Prof. Yanka Tyankova (İlerici Bulgaristan) bu öneriyi benimseyerek Seçim Kanunu'nda değişiklik olarak sundu. Kanun şu anda komisyonda ikinci okumada görüşülüyor.
Milletvekillerinin amacı, sosyal medyada propaganda ve anket sonuçlarının yayınlanmasını yasaklamaktı. İktidardaki İlerici Bulgaristan'ın da böyle bir önerisi vardı ancak kötü formülasyon nedeniyle birkaç kez değiştirildi. Sonunda kendi önerilerini geri çekerek Stefan Manov'un teklifini kabul ettiler. Halihazırda medyanın eksit poll yayınlaması yasak ama bu uygulama devam ediyor. Bu nedenle Manov, şirketlerin sonuçlarını göndermesinin yasaklanmasını önerdi. YSK'ya seçimlere katılım için başvuran şirketler, sandıklar kapanana kadar veri göndermeyeceklerine dair beyanname de dolduracak.
Prof. Tyankova, "Seçim günü seçim propagandası yapılması ve anket sonuçlarının yayınlanması yönündeki genel yasağın kitlesel ihlalini düzeltmeye çalışıyoruz" dedi.
Avrupa Birliği dışındaki ülkelerde en fazla 20 sandık açılması yönündeki sınırlama kaldırıldı. Buralarda, en az 40 başvuru yapılan her yerde sandık kurulabilecek. Bu koşul şu anda da geçerli ancak son değişikliklerden önce, son beş yılda herhangi bir seçimde 100'den fazla kişinin oy kullandığı yerlerde otomatik sandık açılması da mümkündü. Değişime Devam ve Demokratik Bulgaristan bu düzenlemenin geçmesini istedi ancak komisyonda sadece üç temsilcileri bu fikri destekledi. İlerici Bulgaristan çekimser kaldı. Dışişleri Bakanlığı, her diplomatik temsilcilikte sandık açılmamasını önerdi; örneğin savaş bölgelerinde veya güvenliğin başka nedenlerle tehlikede olduğu yerlerde. Bakanlık, eski uygulamaya dönülmesine karşı çıktı: son 5 yılda bir sandıkta en az 100 kişi oy kullandıysa otomatik olarak yeniden açılması. Yunanistan'daki "tatil" sandıklarını örnek gösterdiler; temmuz seçimlerinde çok kişi oy kullanabilir ancak kasım seçimlerinde gelmeyebilir.
YSK bünyesinde, sandık kurulu üyelerinin eğitimini verecek bir eğitim birimi oluşturuluyor. Bu birim, eğitim alanların kamuya açık kaydını tutacak ve sertifika verecek.
HÖH'ün kağıt oy pusulasıyla oy kullanılması ve ayrıca oy sayma makineleri alınması önerisini kimse desteklemedi. GERB, prensipte öneriyi desteklediklerini ancak iki okuma arasında böyle bir değişiklik yapılmaması gerektiğini söyledi. YSK Kamu Konseyi'nden Stefan Manov, 2016 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde bu tür makinelerin test edildiğini ancak oy sayımında "büyük hata" gösterdiğini anlattı. Sorun, Bulgaristan'daki oy pusulası tasarımının bu makineleri kullanan ülkelerden farklı olması. İlerici Bulgaristan çekimser kaldı.
Diriliş Partisi'nin, tutanak ve oy pusulalarının teslim edildiği İlçe Seçim Kurulları'nda canlı video yayını yapılması önerisi mali nedenlerle kabul edilmedi. Ancak belediye seçim komisyonlarının toplantılarının canlı yayınlanması talepleri kabul edildi; YSK ve İlçe Seçim Kurulları'nın toplantıları zaten yayınlanıyor.
Diriliş'in sandık kurulu üyeleri için en az ilkokul mezuniyeti şartı getirilmesi önerisi de reddedildi. Ancak tartışmalarda iktidar partilerinin de bu yönde bir eğilimi olduğu, Demokratik Bulgaristan ve HÖH'ün de lehte görüş bildirdiği ortaya çıktı.
İlerici Bulgaristan'dan İvan Vaçev, "Hataların büyük ölçüde bazı sandık kurulu üyelerinin eğitimsizliğinden kaynaklandığına inanıyorum. Eğitim şartı getirilmesi seçim sürecini iyileştirir ve sonuçların daha hızlı açıklanmasını sağlar" dedi. İmza bile atamayıp sadece baş harflerini yazan kişiler gördüğünü söyledi. Ancak Komisyon Başkanı Yanka Tyankova bunun ayrımcılık olabileceğinden şüphe duydu.
Değişime Devam ve Demokratik Bulgaristan, 300'den fazla seçmeni olan tüm sandıklarda makineyle oy kullanmanın zorunlu olmasını önerdi ancak sadece kendileri destekledi. Makineler sadece seçmen listesinde 300'den fazla isim bulunan sandıklarda kalacak.
Değişime Devam'dan Velislav Veliçkov, "Bu sandıklarda en yüksek oranda satın alınmış, kontrol edilmiş ve manipüle edilmiş oy kullanılıyor. Bu sandıklarda aynı zamanda en yüksek oranda geçersiz oy pusulası var. Bu seçmenler de aynı haklara sahip" dedi. 300'den az seçmeni olan sandıkların toplam 12 bin sandıktan yaklaşık 3.200 olduğunu, yani yüzde 25 civarında olduğunu belirtti. Yaklaşan seçimler için ek makineler kiralanmasını ya da sonbahardaki cumhurbaşkanlığı seçimlerine kadar satın alınamazsa mevcut cihazların yeniden dağıtılmasını önerdi; çünkü büyük sandıklarda şu anda iki makine bulunuyor. 100'e kadar seçmeni olan sandık sayısı ise yaklaşık bin. Ancak iktidar partileri böyle bir değişikliğin teknik olarak sağlanamayacağını söyledi.
Dışişleri Bakanlığı, bunun kendilerini ciddi şekilde zorlayacağını çünkü yurt dışındaki sandıklara makine taşımanın kendi sorumlulukları olduğunu belirtti. Son seçimlerde yurt dışında 130 sandıkta makine vardı. Yeni kural kabul edilirse Avustralya ve Yeni Zelanda dahil 420 sandıkta makine bulunması gerekecek. 300'den fazla seçmen şartıyla bu sayı 236 olacak.
İktidar partileri, İçişleri Bakanlığı'nın makinelerin sertifikasyonuna katılması önerisini geri çekti. Prof. Tyankova, amaçlarının sürece daha fazla profesyonel çekmek olduğunu ancak sürece müdahale edilebileceği şüphelerini gidermek için vazgeçtiklerini söyledi.
Komisyon, İlerici Bulgaristan'dan görme engelli milletvekili İvan Yanev'in tüm makinelerin Bulgarca sesli arayüz ve kulaklıkla kullanılan konuşma modülüyle donatılması önerisini kabul etti. Ancak bu düzenleme bir yıl sonra yürürlüğe girecek çünkü yeni bir ihale gerekiyor ve sonbahardaki cumhurbaşkanlığı seçimlerine yetişmeyebilir. İlk etapta dokunsal şablonlar sağlanacak. Son seçimlerde bu tür şablonlar vardı ancak sadece 400 adetti.
Demokratik Bulgaristan, bu düzenlemenin yurt dışındaki vatandaşların Bulgaristan'la bağını güçlendirdiğini söyledi. Koalisyon, yurt dışı bölgesinin en az dört milletvekili çıkarmasını öneriyor.
Makineler yine makineden alınan oyların sonuçlarını gösteren bir tutanak çıkaracak ancak ek güvenlik için sandık kurulu üyeleri kağıt fişleri de sayacak.
Ayrıntılar bekleyin!
