Bulgaristan ve Azerbaycan'dan öğrenciler, iki ülkenin mimari mirasını özel bir fotoğraf sergisiyle kültürler arası bir köprüye dönüştürdü. İnisiyatif, Sofya Üniversitesi Azerbaycan Dili ve Kültürü Merkezi Direktörü Sofya Shigaeva-Mitreska tarafından "Harikalar Diplomasisi" Dördüncü Uluslararası Forumu'nda sunuldu. "Bulgaristan-Azerbaycan: Mimari, kültürel miras ve turizm - geleceğin kentlerini inşa ediyoruz" mottosuyla düzenlenen etkinlik, Standard medya kuruluşu ve Bulgaristan'daki Azerbaycan Cumhuriyeti Büyükelçiliği tarafından ortaklaşa organize edildi.
Shigaeva-Mitreska, tarihi belleğin korunması ve çağdaş kentlerin inşasında gençlerin, eğitimin ve kültürel diplomasinin rolünü vurguladı.
"Bugünkü etkinlik bağlamında, Sofya Üniversitesi'ndeki Azerbaycan Dili ve Kültürü Merkezi için özel anlam taşıyan bir girişimi sunmak istiyorum" dedi Shigaeva-Mitreska. Direktör, "Azerbaycan ve Bulgaristan'ın mimari mirası öğrencilerin gözünden" fotoğraf sergisini tanıttı. Sergi 5 Ekim 2026 tarihinde Sofya Üniversitesi Rektörlüğü Merkez Foyerinde açıldı. Tarih, Dünya Mimarlık Günü ve Dünya Yaşam Alanları Günü ile aynı güne denk geldi. "İnisiyatifin mevcut forum kapsamında da devam etmesinden büyük memnuniyet duyuyoruz" diye vurguladı merkez direktörü.
Fotoğrafların yazarları iki ülkedeki üniversitelerden öğrenciler. Öğrenciler tarihi miras ve kentsel çevreye bakış açılarıyla mimari simgeleri kaydetti. Çekilen yapılar arasında ortaçağ mimarı Acemi Nahçıvani'nin eseri Nahçıvan'daki iki önemli türbe - Yusuf Kesir ve Mumine Hatun türbeleri yer alıyor.
"Serginin sadece 'herkes kendi ülkesini temsil eder' ilkesini izlememesi özellikle değerli. Bulgar öğrenciler de Azerbaycan'da mimari anıtları fotoğrafladı, bu da projeye ek bir kültürlerarası tanışma boyutu kattı" diye belirtti Shigaeva-Mitreska. Ona göre fotoğraflar, iki ülkenin gençleri arasında adeta bir köprü oluşturuyor ve dil ve coğrafi sınırların ötesinde kültürel diyaloğu teşvik ediyor.
Konuşmada özel bir yer, 900. doğum yılı 2026'da kutlanan büyük ortaçağ Azerbaycanlı mimar Acemi Abubekr Nahçıvani'ye ayrıldı. Shigaeva-Mitreska, yılın Azerbaycan'da Kentsel Planlama ve Mimarlık Yılı ilan edildiğini hatırlattı. Acemi Nahçıvani, Nahçıvan mimarlık okulunun kurucusu. Sanatsal ve yapısal ilkeleri bölgedeki mimari geleneklerin gelişimi üzerinde etkili oldu. "Yaratıcılığı mimari, geometri, matematik ve dekoratif sanatın uyumlu birleşmesinin dikkate değer bir örneği" diye vurguladı Shigaeva-Mitreska.
En önemli eserleri arasında 1162'de inşa edilen Yusuf Kesir Türbesi ve 1186'da tamamlanan Mumine Hatun Türbesi bulunuyor. Sonuncusu ortaçağ Azerbaycan mimarisinin en dikkat çekici başarılarından biri olarak kabul ediliyor. Shigaeva-Mitreska'ya göre Acemi Nahçıvani'nin yaratıcılığına uluslararası tanınma, 900. doğum yılının UNESCO'nun önemli şahsiyet ve olayların yıldönümlerini anma programına dahil edilmesiyle de ifade buluyor. "Bu yıl dönümü, olağanüstü bir mimara hak ettiği takdiri sunmak için bir vesile olmakla kalmıyor, aynı zamanda mimari mirasın gelecek nesiller için korunmasının önemini de vurguluyor" dedi.
Merkez direktörü, siyasi ve ekonomik iş birliğinin yanı sıra eğitim, bilim, kültür ve turizmi de kapsayan dinamik ikili ilişkilerin altını çizdi. Bu ortaklığın pratik boyutlarına parlak bir örnek olarak Heydar Aliyev Vakfı'nın Veliko Tırnova'daki Trapezitsa kale mimari-tarihi kompleksinin restorasyon ve konservasyonuna desteğini gösterdi. "Bu girişim, ulusal ve Avrupa önemi taşıyan anıtların korunmasına kültürel diplomasinin nasıl katkıda bulunabileceğini gösteriyor. Azerbaycan ve Bulgaristan arasındaki iş birliği ikili ilişkilerin çerçevesini aşıyor ve kültürel değerlerin gelecek nesiller için korunması yoluyla daha geniş bir anlam kazanıyor" diye vurguladı Shigaeva-Mitreska.
Her iki ülkenin tarihsel gelişimindeki farklılıklara rağmen kültürel zenginliklerini korumak ve ulusal kimliklerini oluşturan değerleri gelecek kuşaklara aktarmak konusundaki ortak arzuyu paylaştıklarına dikkat çekti.
Shigaeva-Mitreska'nın konuşmasında özellikle güçlü bir mesaj akademik topluma ve gençlere yönelikti. "Üniversitelerin görevi sadece bilgi aktarmak değil, aynı zamanda değerleri, eleştirel düşünmeyi ve topluma karşı sorumluluğu da şekillendirmektir" dedi. Ona göre öğrenci fotoğraf sergisi gibi girişimler gençlerin üniversite dersliklerinin dışına çıkmasını ve kültürel diyaloğun pasif bilgi alıcılarından aktif katılımcılarına dönüşmesini sağlıyor. "Gençlerin tanımadığı ve anlamadığı şeyi korumalarını bekleyemeyiz" diye uyardı.
Direktör, hızlı kentleşme koşullarında bu görevin daha da önem kazandığını vurguladı. Kentlerin aynı anda gelişmesi ve tarihi görünümünü koruması gerekiyor. "Teknolojik ilerleme, tarihi görünümün ve kentsel çevrenin benzersiz karakterinin korunmasıyla el ele gitmelidir. Kentlerin geleceği geçmişin pahasına değil, onunla diyalog içinde inşa edilmelidir" dedi.
Sofya Üniversitesi'nin Türkoloji ve Azerbaycan dili ve kültürü çalışmalarında köklü geleneklere sahip olduğunu belirtti. Merkez bu akademik faaliyeti tamamlıyor, kültürel ve bilimsel değişim olanakları yaratıyor ve Azerbaycan tarihi ve kültürel mirasına ilgiyi teşvik ediyor.
Sonuç olarak Shigaeva-Mitreska, modern teknolojilerin ve yenilikçi mimari çözümlerin tarihi bellek korunmasıyla uyum içinde gelişmesi gerektiği mesajını yineledi. "Mimarlık geleceğinden söz ettiğimizde aslında toplumun geleceğinden, korumak istediğimiz değerlerden ve gelecek nesillere bırakacağımız mirastan söz ediyoruz" diye vurguladı.
Ona göre Acemi Nahçıvani'nin eseri mimarlığın kendi zamanını aşabileceğinin ve dünya kültürel mirasının bir parçası haline gelebileceğinin kanıtı. "Bugün sunduğumuz fotoğraf sergisi genç kuşağın mimari mirası tanıma, koruma ve tanıtma arzusunu gösteriyor. Azerbaycan ve Bulgaristan arasındaki ortaklık bu arzuların somut ortak girişimlerde ifadesini bulması için olanak yaratıyor" dedi Shigaeva-Mitreska.
Geleceğin kentlerinin çağdaş teknoloji ve yenilikçi mimari çözümlerle birlikte tarih, kültürel gelenekler ve iki halkı birleştiren değerlere saygıyı birleştirmesi gerektiğine olan güvenini dile getirdi.
