Sonraki adımlar, bu değişikliğin dondurulan asgari ücret ve yönetim kurullarındaki paralardan dikkati dağıtmak için mi ortaya çıktığını yoksa bir emeklilik reformunun başlangıcı mı olduğunu gösterecek.
Kabinenin sürpriz bir kararı, dün gece parlamento bütçe komisyonu tarafından kabul edildi ve sendikalar ile işverenleri karşı karşıya getirdi. 1 Ocak 2027'den itibaren kıdemin gün bazında değil, çalışılan saatlere göre hesaplanmasını öngören yeni bir İş Kanunu değişikliği yapıldı. Bu değişiklik, 2026 yılının kalanı için bütçenin geçici ve nihai hükümlerine eklendi.
Buna göre, gelecek yıldan itibaren bir günlük kıdem, yalnızca tam yasal çalışma süresinin doldurulması halinde tanınacak.
Eksik çalışma durumunda ise orantılı olarak birikecek.
Bu değişiklikler, ülkemizdeki maaşlara yapılan en büyük ek ödeme olan kıdem tazminatının yanı sıra izinler, emeklilik ve işten ayrılma tazminatlarının hesaplanmasını da etkileyecek.
Eğer bu değişiklik, İş Kanunu'nda ve Sosyal Güvenlik Kanunu'nda eş zamanlı olarak yapılan bir düzenlemenin parçası olsaydı, mali yılın ortasında alınmasaydı ve en önemlisi bütçe gibi bir yıllık geçici bir yasayla yürürlüğe konmasaydı, eleştiriler çok daha farklı olurdu. Hatta hiç olmayabilirdi.
Oysa Anayasa Mahkemesi, benzer konularda yaptığı başvurularda bu tür değişikliklerin anayasaya aykırı olduğunu açıkça belirtmişti.
Şimdi ise bu düzenleme, zamanında ve yerinde yapılmamış küçük bir reform parçası gibi görünüyor. Bu da, asgari ücretin belirsiz bir süre dondurulmasından veya devlet şirketlerinin artık meşhur yönetim kurullarındaki maaş ve ikramiyelere tavan getirilmemesinden kamuoyunun dikkatini dağıtmak için ortaya çıktığı şüphesini uyandırıyor.
Asgari ücretin dondurulması şu an için bir gerçek, siyah beyaz yazılmış durumda ve buna rağmen yöneticiler tarafından inkar ediliyor. Oysa sendikalar ve işverenlerin bir ay içinde, yıllardır üzerinde anlaşamadıkları yeni bir hesaplama formülünü müzakere etmeleri zor. Metin açık: 'Yeni bir formül getirilene kadar mevcut miktar geçerli olacak.'
Yönetim kurullarındaki maaşlara tavan getirilmesi vaadi ise gerçekleşmedi. 'İlerici Bulgaristan' partisi, Ekonomi Bakanlığı'nda bu karara temel oluşturacak bir analiz yapıldığı gerekçesiyle teklifi geri çekti. Bu analizin ne zaman hazır olacağı ve değişiklik gerektirmediği sonucuna varıp varmayacağı da belirsiz.
Aksi halde, evet, yeni kıdem formülü adil çünkü günde 4 saat çalışanlar, iki kat daha uzun çalışanlarla aynı kıdemi biriktirmeyecek, gerçek çalışma süreleriyle orantılı olacak.
Evet, bu formül fazla mesaiyi, vardiyalı çalışmayı ve esnek çalışma saatlerini daha doğru bir şekilde yansıtacak. Evet, tam zamanlı, yarı zamanlı, vardiyalı gibi farklı istihdam biçimlerinin karşılaştırılmasını kolaylaştıracak.
Yasallık tartışması bir yana, ki hiç de önemsiz değil, ılımlı eleştirmenler emeklilik maaşları, izinler ve diğer hakların hesaplanmasında karışıklık yaşanabileceği konusunda uyarıyor. Özellikle de kurumlar birbiriyle 'konuşmazsa' ki bu ülkemizde sıkça görülen bir durum.
Ayrıca, saatlik hesaplamanın prensipte daha hassas olduğu, ancak adil olması için emeklilik hakkı, ücretli yıllık izin, kıdem ve mesleki deneyim ek ödemeleri ve yarı zamanlı çalışanların hakları üzerindeki etkisinin dikkatlice düzenlenmesi gerektiği belirtiliyor.
Bu nedenle, değişikliğin havada kalmasını ve işverenler ile işçiler arasında yeni bir tartışma konusu olmasını istemiyorlarsa, niyetlerinin sadece kıdemi mi etkilemek olduğuna ve emeklilik hakkını doğrudan etkilememesi gerektiğine karar vermeliler. Çünkü dolaylı bir etkisi olacak.
Ancak niyet yakın gelecekte kıdem ve sigorta süresini daha sıkı bir şekilde ilişkilendirmek ve yeni yasal düzenlemeler yapmaksa, o zaman etki doğrudan emekli maaşlarına da yansıyabilir. Emeklilik sistemi reformunun zamanı çoktan geldi ve şimdiye kadar olduğu gibi parça parça yapılmaması iyi olur.
