Rusya'da aslında her yıl yaz sonunda benzin sıkıntısı yaşanır; tatil sezonu ve hasat dönemi nedeniyle talep artarken, petrol rafinerileri planlı bakım çalışmaları yapar. Ancak bu yıl, Rus saldırılarına karşılık Ukrayna'nın insansız hava araçlarıyla Rus petrol tesislerine düzenlediği saldırılar, krizi daha haziran ayında tetikledi. Gerçekte krizin boyutu, sosyal medya ve medyadaki endişe verici yayınlara bakıldığında göründüğünden daha mütevazı, ancak eylül ayı civarında, Devlet Duması seçimleri arifesinde durum kritik hale gelebilir.
Rusya'da benzin ne durumda?
Sosyal medya ve medya, farklı bölgelerden endişe verici haberlerle dolu. Gazeteciler ve blog yazarlarının yanı sıra bölgesel yetkililer de akaryakıt istasyonlarına yaptıkları ziyaretlerle ilgili raporlar yayınlıyor – bunlara 'baskın' adını veriyorlar. Nijni Novgorod bölgesi valisi Gleb Nikitin, duruma ilişkin bir değerlendirmede akaryakıt istasyonlarında kuyruklar oluştuğunu, bağımsız (özel) istasyonlarda yakıt bulunmadığını veya yüzde 40'a varan oranlarda daha pahalı olduğunu doğruladı.
Haziran sonu itibarıyla akaryakıt satışına kısıtlama getiren Rusya bölgelerinin sayısı 40'ı aştı – tüm bölgelerin yaklaşık yarısı. Ancak liste sürekli genişliyor; son olarak, kişi başına günlük en fazla 30 litre benzin ve 50 litre dizel satışına izin verilen Altay Cumhuriyeti de listeye eklendi. Kısıtlamalar acil servisler, sosyal ve belediye hizmetleri ile tarım üreticileri için geçerli değil.
Ruslar krizi nasıl hissediyor?
Kamuoyu Vakfı (FOM) tarafından yapılan son araştırmalar, Rusların benzin sorununu fark ettiğini ve konuya olan ilginin arttığını gösteriyor. Yandex arama analizleri de bu eğilimi doğruluyor - mayıs ayında bile konuya olan ilgi yılın bu zamanı için alışılmadık derecede yüksekti. Google Trends verilerine göre, haziran ayında akaryakıt fiyatları ve bulunabilirliğine olan ilgi en son eylül 2018'de bu kadar yüksekti.
Moskova'da yaşayan Ivan, DW'ye yaptığı açıklamada, 'Şimdilik tüm bunlar benim için gerçek bir sorundan ziyade hafif bir rahatsızlık: örneğin, bir insan hayatı boyunca aynı benzin istasyonundan yakıt alıyorsa ve şimdi iki saat kuyrukta beklemek zorunda kalıp gözünün önünde benzin bitiyorsa – bu onun için bir sorun olacaktır' dedi. Ivan, sorunun ciddiyetini 1 ila 10 arası bir ölçekte 3 olarak değerlendirirken, internet engellemelerini 5 olarak puanladı.
Rus sürücüler için kötü haber ise bu rahatsızlığın önümüzdeki aylarda artacağı. Deutsche Welle'nin haberine göre, mevsimsel talep artışıyla birlikte piyasa üzerindeki baskı da artacak – özellikle Ukrayna'nın Rus petrol rafinerilerine düzenli saldırıları devam ederse.
Benzin krizi neden daha şiddetli olacak?
Reuters'ın sektör kaynaklarına göre, Ukrayna'nın insansız hava aracı saldırıları sonucunda Rusya'da haziran ayında akaryakıt üretimi, 2025 yılının aynı dönemindeki ortalama seviyeye kıyasla yüzde 25 düştü.
Berlin merkezli Carnegie Merkezi'nden uzman Sergey Vakulenko da benzer bir değerlendirme yapıyor. Rusya'da üretilen benzinin ülkede tüketilenden daha fazla olduğu göz önüne alındığında, hesaplamalarına göre akaryakıt üretimi ile yılın bu zamanındaki normal talep arasındaki net fark yüzde 15 civarında olabilir. Bu, kıtlığın yüzde 6 olduğu eylül 2025'teki önceki krizin zirvesinden önemli ölçüde daha fazla. Bununla birlikte, mevcut kıtlık birikmiş stokların daha aktif kullanımıyla kısmen telafi edilebilir.
Sonuç olarak, mevsimsel talep artışı henüz yeni başlamışken perakende fiyatlar keskin bir şekilde yükselmeye başladı. Rosstat verilerine göre, bir hafta içinde ülke genelinde benzin fiyatı ortalama yüzde 3, dizel yakıt fiyatı ise yüzde 2,74 arttı. Fiyatlar haftada yüzde 3 oranında artmaya devam ederse, sadece bir ay içinde benzin yüzde 12,5 oranında daha pahalı hale gelecek.
Benzin krizinden çıkış yolları
Analitik şirket Kpler'in uzmanları, Rus akaryakıt piyasasındaki durumun muhtemelen daha da kötüleşeceği görüşünde. Ancak şu anda çok fazla bilinmeyen olduğu için daha kesin bir tahminde bulunmuyorlar.
Darbeyi hafifletebilecek önlemlerden biri, mevcut üretim kapasitelerinin daha verimli kullanılması ve üretilen yakıt için çevre standartlarının düşürülmesidir. İkincisi zaten tartışılıyor: Kommersant'ın verilerine göre hükümet, 2013 yılında yasaklanan Euro-2 standardında benzin ve dizel üretimine izin vermeye hazır.
Buna ek olarak Rusya, hükümetler arası anlaşmalar kapsamında komşu ülkelere benzin tedarikini durdurabilir – diğer ihracat zaten yasaklanmış durumda. Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak böyle bir olasılığa işaret etti.
Bir diğer önlem ise başta Belarus olmak üzere ithalatın artırılması. Kpler uzmanlarına göre Rusya, Azerbaycan, Orta Asya ülkeleri ve Çin'den demiryoluyla daha küçük miktarlarda ithalat yapabilir. Medya haberlerine göre Moskova, özellikle Hindistan ve Türkiye'den olmak üzere deniz yoluyla petrol ürünleri tedariki için görüşmeler yürütüyor. Ancak Vakulenko, DW'ye yaptığı açıklamada, lojistiğin buna hiç uygun olmaması nedeniyle kıtlık sorununun yalnızca ithalatla çözülemeyeceğini belirtiyor.
Son olarak, Rus yetkililer odağı arzı teşvik etmekten talebi kısıtlamaya çevirebilir. Bunun için fiyatların artmasına izin vermek yeterli olacaktır – şu anda devlet, 'amortisman mekanizması' olarak adlandırılan yöntemle üreticilere bütçeden tazminat ödeyerek fiyatları yapay olarak düşük tutuyor. Ancak Kremlin'in eylül ayındaki Devlet Duması seçimleri öncesinde böyle bir adım atmaya cesaret edebilecek mi? Kpler uzmanları böyle bir senaryoyu pek olası görmüyor.
