Reuters'ın haberine göre, Hürmüz Boğazı'nın gizli deniz mayınlarından temizlenmesi, stratejik su yolunun yeniden açılması için varılan ön anlaşmaya rağmen, normal ticari gemi taşımacılığının yeniden başlamasını haftalarca geciktirebilir.
Deniz güvenliği kaynaklarına dayandırılan haberde, konvansiyonel mayın tarama gemileri ve modern su altı dronlarının kullanılacağı bir operasyonun, sigortacılar, gemi şirketleri ve petrol üreticileri rotayı düzenli trafik için yeterince güvenli bulana kadar 40 ila 50 gün sürebileceği belirtiliyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki gemiler
Bu gecikme, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının ardından Basra Körfezi'nde zaten bekletilen sevkiyatların yanı sıra, on milyonlarca varil petrolün taşınmasını da engelleyebilir.
Savaştan önce, dünyanın günlük petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık %20'si Hürmüz Boğazı'ndan geçiyordu.
Potansiyel trafik kesintisi, ABD Enerji Enformasyon İdaresi'nin (EIA) analizine göre, dünyanın en büyük ekonomilerinin enerji stoklarının en az 2003'ten bu yana en düşük seviyesine düşmesinin beklendiği bir dönemde yaşanıyor.
ABD ve İran son haftalarda bazı gemilerin boğazdan geçişine izin vermek için işbirliği yapmış olsa da, gemi endüstrisi temsilcileri, iki ülkenin Pazar günü savaşı sona erdirme ve boğazı açma konusunda ön anlaşmaya vardıklarını duyurmasının ardından ihtiyatlı olunması çağrısında bulunuyor.
Gemi birliği BIMCO'nun güvenlik ve emniyet direktörü Jakob Larsen, "Hala gemilerin bu noktada bölgeden geçmeye başlamasının çok riskli olduğunu düşünüyoruz" dedi. Larsen, "Bölgedeki mayın tehdidi hem kısa hem de uzun vadede acil bir sorun olmaya devam ediyor ve mayınsız güvenli rotalar oluşturulup garanti altına alınmalı" diye ekledi.
İran'ın Hürmüz Boğazı'na veya çevresine kaç deniz mayını yerleştirmiş olabileceği henüz netlik kazanmış değil.
Tahran, savaş sırasında stratejik su yolu üzerindeki kontrolünü güçlendirmek için mayın kullanma tehdidinde bulunmuş ancak bu tür cihazların yerleştirilip yerleştirilmediğini resmi olarak doğrulamadı. ABD ise mayınları ciddi bir risk olarak nitelendirerek mayın döşemek için kullanılan İran gemilerine saldırdığını açıkladı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Haziran başında Senato Dış İlişkiler Komitesi'ne yaptığı açıklamada, İran'ın "Hürmüz Boğazı'nın büyük bölümlerini -uluslararası suları- mayınladığını" söyledi ancak ayrıntı vermedi.
Alman Donanması, 11 Haziran'da ABD ve İngiliz donanmalarından aldığı istihbarata dayanarak boğaz çevresinde dört noktada mayın bulunduğunun tahmin edildiğini bildirdi. Berlin, bu bilgiyi bağımsız olarak doğrulayamadığını vurguladı.
Gemi endüstrisi temsilcileri, sadece mayın bulunma ihtimalinin bile ticari taşımacılığın yeniden başlamasını engelleyebileceğine dikkat çekiyor.
Büyük bir ham petrol tankeri ve yükünün yaklaşık 300 milyon dolar değerinde olabileceği göz önüne alındığında, gemi sahipleri, enerji şirketleri ve savaş riski sigortacılarının rota için ciddi güvenlik garantileri talep edeceği belirtiliyor.
V.Group şirketinin CEO'su Rene Kofod-Olsen, "Sadece bir deniz mayını insan kaybına neden olmak için yeterlidir" diyerek, "Bu açıkça küresel deniz taşımacılığı için büyük bir sorun" ifadelerini kullandı. V.Group'un halihazırda Basra Körfezi'nde mahsur kalmış 13 gemisi bulunuyor.
Gemi trafiği normal seviyelerin çok altında seyrediyor
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) tarafından döşenen mayınları temizleme askeri operasyonlarının devam ettiğini bildirdi. Operasyonel güvenlik gerekçesiyle ABD ordusu mayınların sayısı ve konumu hakkında bilgi vermeyi reddediyor.
Bir CENTCOM sözcüsü, "ABD silahlı kuvvetlerinin Hürmüz Boğazı'nın IRGC tarafından döşenen deniz mayınlarından tamamen temizlenmesini sağlama çabaları devam ediyor" dedi.
Umman Deniz Güvenlik Merkezi, Mayıs ayında, boğazın Umman tarafında yüzer mayın olduğu sanılan bir cismin görülmesi üzerine gemicileri bölgede özellikle dikkatli olmaları konusunda uyarmıştı.
ABD ve İran geçici anlaşma için müzakereler yürütürken bazı gemilere bölgeyi terk etme izni verildi.
ABD Başkanı Donald Trump geçen hafta Washington'un bölgeden milyonlarca varil petrol çıkardığını söyledi.
Denizcilik verilerine göre, son haftalarda boğazdan günde ortalama 12 ila 15 gemi geçiyor. Bu sayı, savaş öncesi Hürmüz Boğazı'ndan her gün geçen 120 ila 140 gemi seviyesinin oldukça altında.
Uluslararası güçler mayın temizleme operasyonuna hazırlanıyor
İran Ulusal Savunma Konseyi, Mart ayında İran kıyılarına veya adalarına yapılacak herhangi bir saldırının Basra Körfezi'ndeki deniz yollarının ve iletişim hatlarının mayınlanmasına yol açacağı uyarısında bulunmuştu.
Yarı resmi Fars ajansına göre İran, kıyıdan fırlatılan yüzer mayınlar da dahil olmak üzere farklı türde deniz mayınları kullanabileceğini belirtti. Bu arada İngiltere, Fransa ve Almanya, olası bir mayın temizleme operasyonuna hazırlık olarak Orta Doğu'ya savaş gemileri ve mayın tarama gemileri gönderdi.
Dryad Global deniz güvenlik şirketinin CEO'su Corey Ranslem, değerlendirmelere göre İran'ın, ABD'nin askeri kapasitelerine, mayın döşeme gemilerine ve silah depolarına yönelik saldırılarına rağmen hâlâ 1.000'e kadar deniz mayınına sahip olabileceğini söyledi. Ranslem, "Bir mayın tarlası keşfedilirse, tehdidin ortadan kaldırılması haftalar hatta aylar sürebilir" uyarısında bulundu.
Birleşmiş Milletler Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik anlaşmayı gemiler ve denizciler için güvenliğin yeniden tesis edilmesi yolunda önemli bir adım olarak memnuniyetle karşıladı. Dominguez, "Bununla birlikte, gerekli tüm güvenlik ve emniyet garantilerinin sağlanması zaman alacaktır" vurgusunu yaptı.
