150 dekarlık seralarının yakınında sulama barajı bulunmamasına, işçi sıkıntısı yaşamasına ve gübre fiyatlarının üç katına çıkmasına rağmen, üretici Stoyan Berberov 2013'ten bu yana Kaufmann mağazalarına domates tedarik etmeyi başarıyor.
Kulağa tuhaf gelse de, Bulgaristan'ın en fazla sebze üreticisinin bulunduğu verimli Filibe Ovası'nın ortasında, Stryama ve Rakovski yakınlarında sulama barajı bulunmuyor.
Rakovski yakınlarında 150 dekar seraya sahip Gard İnvest'in sahibi Stoyan Berberov, su ihtiyacını eski sondaj kuyularıyla karşılıyor.
"Yakınlarda bir belediye barajı vardı ancak birkaç yıl önce kurutuldu. Sulama Sistemleri'ne başvurduk ama bize su sağlayacak durumları yok" diyen Berberov, güneşin yoğun ısıttığı dönemlerde toprağa nem kazandıran yenilikçi bir sulama sistemi sayesinde üretimi sürdürebiliyor.
Elektrik fiyatlarının yüksekliği nedeniyle serayı yıl boyunca kullanma fikrinden uzun süre önce vazgeçen üretici, don riskini ortadan kaldırmak için domatesleri nisan ayında ekiyor.
En büyük zorluklardan biri ise işgücü eksikliği. Yıllar önce Özbekistan, Kazakistan ve hatta Hindistan'dan mevsimlik işçi getirmeyi deneyen Berberov, prosedür engelleri nedeniyle bunun kârlı olmadığını gördü.
Tüm bu sorunlar üreticiyi kapasitesinin ancak yarısını kullanmaya zorluyor. Berberov bu yıl sadece 70 dekara ekim yaptı: domates, salatalık ve ilk kez olarak lezzetli kavun.
Yaşadığı tüm güçlüklere karşın Stoyan Berberov, Kaufmann zincirine Bulgar kırmızı domatesi sağlayan en büyük tedarikçiler arasında yer alıyor. 2025 yılında perakendeci aracılığıyla 1000 ton Bulgar kırmızı domatesi satıldı ve bu yaz üretimin yüzde 20 artırılması planlanıyor. Bu miktarın önemli bir kısmı Berberov'un çiftliğinde yetiştiriliyor.
Berberov'un market zinciriyle ilişkisi uzun yıllara dayanıyor. 2013 yılında, Stryama'da zincirin merkez lojistik üssü kurulduktan kısa süre sonra başlayan işbirliği, perakendecinin kendilerine ulaşmasıyla başlamış. O günden bu yana sözleşmeli alım projesi kapsamında çalışıyorlar.
Kaufmann Bulgaristan Proje Yöneticisi Krasimir Belçev, sistemde tüccarın belirli miktarları aylık olarak satın almayı taahhüt ettiğini, böylece üreticinin güvence altına alındığını belirtiyor.
Berberov ise "Ortaklığımız oldukça iyi. Biz ürettiğimizin satılacağından eminiz, onlar da ihtiyaç duydukları miktarın üretileceğinden emin" yorumunu yapıyor.
Lojistik son derece titizlikle planlanmış durumda. Seralardan Kaufmann'ın meyve ve sebze merkez deposu yalnızca birkaç kilometre uzaklıkta. Domatesler ve salatalıklar sabah erken saatlerde toplanıyor; öğleden sonra depoda kalite kontrolünden geçiriliyor; akşam ise kamyonlarla ülke geneline dağıtılıyor. Silistre'deki mağaza sabah açıldığında müşteriler, henüz 24 saat önce toplanmış ve özel sıcaklıkta muhafaza edilmiş domatesleri satın alabiliyor.
Stryama'daki Kaufmann lojistik üssünde domatesler renk, eşit olgunlaşma, tat gibi pek çok kritere göre denetleniyor. Zincire sunulan tüm domateslerin birinci kalite olması gerekiyor.
Ancak tüm bu kontroller, maliyetler ve gerekli sertifikalar, son bir yılda domates fiyatlarındaki artışın temel nedeni değil. Üretici, seradan çıkan ürünün fiyatının geçen yıla kıyasla yüzde 60 ila 70 daha yüksek olduğunu ifade ediyor.
"Bunun nedeni maaş zamlarının yanı sıra gübre fiyatlarındaki korkunç artış" diyen Berberov, İran'da savaşın başlamasının ardından azotlu gübre fiyatlarının üç katına fırladığını, çünkü bu gübrelerin yoğun doğalgaz kullanımı gerektirdiğini anlatıyor. İran saldırıları sonucunda Basra Körfezi ülkelerindeki pek çok gübre tesisi hasar gördü. Bu tesislerin yakın zamanda onarılması beklenmiyor; bu nedenle Avrupa, gübre ihtiyacını Latin Amerika'dan ithal ederek karşılıyor.
Son dönemde petrol fiyatlarının düştüğüne dikkat çeken Stoyan Berberov, ne yazık ki bu durumun gübre fiyatlarına yansımadığını söylüyor. "Bekliyorum elbette, fiyat düşerse daha büyük miktarlarda alım yapabilirim ama şimdilik bu gerçekleşmiyor" diye ekliyor.
