Washington Post'un iç bir yazışmaya dayandırdığı habere göre Pentagon, ABD ordusunun İran'la yaşanan savaş nedeniyle ağır bir mühimmat sıkıntısı yaşaması üzerine, ABD savunma sanayisine üretim ve teslimatları köklü biçimde hızlandırmak için planlarını sunmaları amacıyla üç hafta süre tanıdı.
Savunma Bakan Yardımcısı Steve Feinberg, Çarşamba günü savunma sektörü yöneticilerine bir mektup göndererek, "kritik öneme sahip yeteneklerin üretimini artırmak ve çok daha hızlı, agresif teslimat takvimleri oluşturmak" üzere en fazla 21 gün içinde planlarını sunmalarını istedi.
Bugüne kadar kamuoyuyla paylaşılmayan bu muhtıra, Pentagon'un azalan silah stokları konusundaki artan aciliyetini gözler önüne seriyor.
Feinberg mektubunda, "Çok yıllı geliştirme döngüleri artık kabul edilebilir değil" ifadelerini kullanırken, "Program takvimlerini köklü biçimde hızlandırmalı ve üretim kapasitemizi derhal genişletmeliyiz" görüşünü savundu.
İki kaynağın iddiasına göre bu talimat, Başkan Donald Trump ile Savunma Bakanlığı arasında silah eksikliği nedeniyle yaşanan gerilimin gölgesinde geldi. Pentagon ve Beyaz Saray'ın attığı bu son adım, sektör uzmanlarına göre siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle kilitlenen Kongre'nin ek savunma bütçesini onaylaması halinde tam olarak çözülebilecek bir soruna yönelik.
Perşembe günü ise Trump, sosyal medya platformu Truth Social'dan yaptığı paylaşımda stok endişelerini reddetti ve ABD'nin "devasa miktarlarda" mühimmata sahip olduğunu, "ihtiyaç duyuldukça büyük miktarlarda üretim yapılıp ABD'ye sevk edildiğini" öne sürdü.
Ancak eksikliğin boyutu oldukça ciddi. İran'la yaşanan savaşın sadece ilk ayında ABD, 850'den fazla Tomahawk seyir füzesi ile Patriot ve THAAD sistemleri için 1000'den fazla önleme füzesi ateşledi. turkiyetoday'in aktardığına göre, Amerikan ordusu çatışmaların ilk haftalarında 1300'den fazla taktik balistik füze de tüketti.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin (CSIS) analizine göre, geçen hafta itibarıyla küresel Patriot füze stokları savaş öncesi 2200'den 827'nin altına düşerken, THAAD önleme füzesi stokları da 452'den 278'in altına geriledi.
Washington Post'un haberine göre, tükenen stoklar Amerikan askerleri için riski artırıyor ve Beyaz Saray'ı saldırıların şiddetini artırma fikrinden vazgeçmeye zorluyor.
Feinberg'in muhtırası, Beyaz Saray'ın silah şirketlerini bütçe artışını destekleme mücadelesine dahil etmeye yönelik daha geniş çaplı girişiminin bir parçası.
Üç kaynağın, konunun hassasiyeti nedeniyle anonimliğini korumak şartıyla verdiği bilgiye göre, Temmuz ayı sonlarında köklü savunma şirketlerinin ve Silikon Vadisi'ndeki yeni nesil silah firmalarının yöneticileri; Trump'ın Genelkurmay Başkanı Susie Wiles, Savunma Bakanı Pete Hegseth, Yönetim ve Bütçe Ofisi Direktörü Russell Vought ve Beyaz Saray'ın Yasama İşleri Direktörü James Breid ile görüşmek üzere Beyaz Saray'a çağrıldı.
Toplantıda Lockheed Martin, Northrop Grumman, Boeing, otonom silah üreticisi Anduril ve veri analizi şirketi Palantir gibi devler yer aldı.
Kaynaklar, yöneticilerin Kongre'deki bütçe uzlaşması süreci üzerinden savunma harcamalarını artırmak için doğrudan milletvekillerine lobi yapmaları yönünde açıkça uyarıldığını belirtti.
Pentagon son aylarda bir dizi "çerçeve anlaşma" duyurdu. Bunlar, hükümetin silah satın alma niyetini gösteren ancak yürürlüğe girmesi için Kongre'den bütçe onayı gerektiren bağlayıcı olmayan mutabakatlardan oluşuyor. Amaç, hem ucuz mühimmat hem de THAAD ve Patriot önleme füzeleri gibi modern hava savunma sistemlerinin stoklarını artırmak.
CSIS Füze Savunma Projesi Direktörü Tom Karako, "Bunlar anlaşmaya varmak için yapılan anlaşmalar ve dolayısıyla sözleşme değiller" diyor. "Neredeyse hiçbir şey karara bağlanmış değil, asıl sorun da bu."
Pentagon Baş Sözcüsü Sean Parnell ise "üretimi hızlandırmak için sektör liderleriyle doğrudan çalışmanın yeni bir şey olmadığını" ve bunun "başından beri başkanın ve bakanın net niyeti" olduğunu belirtti.
Feinberg'in muhtırasının "gerçek olduğunu" doğrulayan Parnell, belgenin bakanlığın "savunma sanayi altyapısını yeniden inşa etme çabalarının" bir parçası olarak, Kongre'ye sunulacak 2028 mali yılı bütçesinin hazırlanmasında kullanılacağını açıkladı.
Pentagon son haftalarda silah stoklarını artırmaya yönelik somut adımlar da attı. Pazartesi günü kurum, PAC-3 ve THAAD füzelerinin üretimini artırmak için Northrop Grumman ve Lockheed Martin ile bir çerçeve anlaşması duyurdu.
Geçen hafta Lockheed Martin, 2030 yılına kadar PAC-3 üretimini üçe katlamak için 58,6 milyar dolara varan bir sözleşme aldı.
Mayıs ayında Pentagon; Anduril, Castelion, CoAspire, Leidos ve Zone 5 gibi savunma teknolojisi sektörü şirketleriyle vurucu yetenekleri genişletmek ve ucuz füzeler satın almak için çerçeve anlaşmaları imzaladı. Haziran sonlarında ise kurum, Silikon Vadisi girişimcilerinin askeri stokları doldurmadaki beklenen rollerini göstermek amacıyla bir araya geldi.
Kasım ayında Hegseth, Washington'daki ABD Ordu Savaş Koleji'nde silah tedarik sürecini sanayi ile ortaklık içinde reforme etmeye yönelik vizyonunu tanıttı.
"Amerikan sanayii ve onun yenilikçi ruhu, savaşla ilgili en karmaşık ve tehlikeli sorunları çözmek için serbest bırakılmayı canıgönülden istiyor" diyen Hegseth, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Kendi kendimize engel olmayı, size engel olmayı bırakmalı ve aşırı kurallar koyup doğal ilerleyişinizi yavaşlatmak yerine, sizinle gerçek bir ortaklığa başlamalıyız."
Pentagon ayrıca savunma inovasyonunu ve silah tedarik sürecini reforme etmelerine yardımcı olmak için eski Uber Direktörü ve şu anda Savunma Araştırma ve Mühendislikten Sorumlu Bakan Yardımcısı olan Emil Michael gibi Silikon Vadisi'nden eski yöneticileri de kadrosuna kattı.
Ancak Pentagon'un üretimi hızlandırma stratejisinin merkezinde yer alan çerçeve anlaşmalar, 1,15 trilyon dolarlık savunma harcama yasasının geçmesine bağlı. Demokratların önerilen artışın büyüklüğüne itirazları nedeniyle yasa Kongre'de kilitli durumda.
"İkilem bu, tehlike de bu" diyen Karako, "Bu gerçekten, gerçekten kritik derecede önemli mesele, Kongre'nin gerekli finansmanı sağlayamaması nedeniyle riske atılmış durumda" şeklinde konuştu.
Feinberg muhtırada, Savunma Bakanlığı'nın "mevcut ve gelecekteki zorluklara yanıt vermek için askeri yetenekleri geliştirme, üretme ve envantere alma şeklini köklü biçimde değiştirdiğini" belirtiyor.
2028 mali yılı bütçesinde hızlandırılması önceliklendirilen programlar arasında yeni nesil önleme füzesi programı, Ulusal Gelişmiş Karadan Havaya Füze Sistemi hava savunma sistemi, mobil hava savunma radar sistemi, gelişmiş pilot eğitim sistemi ve uzay tabanlı füze takip sistemi yer alıyor.
Muhtıra, şirket yöneticilerini "öngörülen siparişleri yerine getirmek ve kapasiteyi artırmak için en hızlı üretim takvimini" önererek "hızlandırılmış teslimatlar" planlamaya ve "bakanlığın daha büyük ve sürdürülebilir siparişler taahhüdünü desteklemek adına somut sermaye yatırımları ile üretim kapasitesinin genişletilmesini" teklif etmeye zorunlu kılıyor.
Feinberg ayrıca şirketlerden "ortaklar olarak nasıl işbirliği yapacaklarını ve risk üstlenmeye hazır olduklarını nasıl göstereceklerini" belirtmelerini istedi.
Karako, bazı üreticilerin Kongre kilitliyken ve çerçeve anlaşmalar onay beklerken üretimi artırmak için şimdiden kendi kaynaklarını yatırdığını, ancak bunun bir risk barındırdığını söylüyor.
"Bu biraz kumar oynamak gibi, çünkü boyunlarını öne uzatıyorlar" diyen Karako, "Bunlar halka açık şirketler ve genel olarak bir vaat üzerine böyle bir riski üstlenmemeliler" ifadelerini kullandı.
