Halk Meclisi, İlerici Bulgaristan tarafından sunulan Devlet Borçlanması Yasası'ndaki değişiklikleri 181 'lehte' oy, 0 'aleyhte' ve 9 'çekimser' oyla ilk okumada kabul etti. Bu değişikliklerle devlet menkul kıymetlerinin birincil bayileri için yeni bir düzenleme getirilmekte, kredi kurumları ve yatırım aracılarının katılım rejimi netleştirilmekte ve gerçek kişi yatırımcılara yönelik devlet tahvili ihraç etme imkanı yaratılmaktadır.
Milletvekilleri, GERB-SDS'in alternatif yasa teklifini 44 'lehte', 7 'aleyhte' ve 144 'çekimser' oyla reddetti. Konu, hane halkının banka mevduatları, devlet tahvili getirisi ve devletin vatandaşların tasarrufları yoluyla finansman arama riski üzerinde tartışmaya yol açtı.
Parlamento Neyi Kabul Etti?
İlerici Bulgaristan'ın yasa teklifi, devlet menkul kıymetlerinin birincil bayilerinin belirlenmesi, kontrolü ve statüsü için yasal bir çerçeve getiriyor. Değişiklikler, lisanslı kredi kurumları ve yatırım aracılarının devlet tahvili piyasasına katılım rejiminin netleştirilmesi ihtiyacıyla motive edilmektedir.
Teklif sahipleri, Bulgaristan'da euronun kullanılmaya başlanmasının ardından, başlangıç vadesi 1 yıldan uzun olan tüm devlet menkul kıymetleri için aynı standartlaştırılmış toplu eylem maddelerinin uygulanması gerektiğini belirtiyor. Bu maddeler, AB Ekonomik ve Mali Komitesi tarafından onaylanmış olup Avrupa İstikrar Mekanizması'nı kuran Anlaşma'dan kaynaklanmaktadır.
Bu maddeler, halihazırda ihraç edilmiş devlet tahvillerinin sözleşme koşullarının, Maliye Bakanı'nın önerisi ve Bakanlar Kurulu kararıyla değiştirilmesine olanak tanımaktadır.
Vatandaşlar İçin İlk Edinimde Devlet Tahvilleri Ücretsiz
Yasa teklifinde ayrıca Maliye Bakanı'nın gerçek kişi yatırımcılara yönelik devlet menkul kıymetleri ihraç edebileceği belirtiliyor. Bu yatırımcıların ilk devlet tahvili ediniminde herhangi bir ücret veya komisyon ödememeleri öngörülüyor ve bu masraflar devlet bütçesi tarafından karşılanacak.
Devlet menkul kıymet ticaretinin kaydedilmesi ve hizmete sunulması için bir elektronik sistem kurulması da öneriliyor. Tam da bu unsur, Demokratik Bulgaristan'dan Martin Dimitrov'un platformun ne zaman hazır olacağını sormasının ardından meclis tartışmasının bir parçası haline geldi.
İlerici Bulgaristan'dan Konstantin Prodanov, birinci ve ikinci okuma arasında somut bir süre belirlenmesinin iyi olacağını söyledi. Milletvekillerini, Maliye Bakanlığı ile görüşülecek böyle bir süre önermeye çağırdı.
GERB-SDS'in Teklifi Geçmedi
Parlamento, GERB-SDS'in, gerçek kişilere eşit ve ayrımcı olmayan erişimle devlet tahvili ihracını da öngören yasa teklifini reddetti. Metinler ayrıca, birincil bayilerin katılımı olmadan devlet menkul kıymetlerinin doğrudan arzı ve geri alımı için bir elektronik platform içeriyordu.
GERB-SDS'in teklifinde ayrıca devlet tahvillerinin "Bulgar Postaları" aracılığıyla da kaydedilebileceği, ödenebileceği ve geri satın alınabileceği yazıyordu. Fikirlerin bir kısmının yakın yönüne rağmen meclisteki çoğunluk yalnızca İlerici Bulgaristan'ın teklifini destekledi.
İlerici Bulgaristan'ın Argümanı: Paranın Ülkede Kalması
Tartışma sırasında Konstantin Prodanov, Bulgar bankacılık sisteminde yaklaşık 98 milyar euro mevduat bulunduğunu ve bunun yaklaşık yüzde 60'ının hane halkına ait olduğunu belirtti. Ona göre, 5 yıllık dönem için devlet tahvillerinin ortalama getirisi yüzde 3'ün üzerinde.
Prodanov, Bulgar gerçek kişileri devlet menkul kıymetleri satın alırsa, bunlardan elde edilen faizin ülkede kalacağı argümanıyla bu fikri savundu. Ona göre bu şekilde sermaye ülkede tutulacak, Bulgar tasarrufları daha düşük getiriyle bankacılık sisteminde pasif kalmak yerine ekonomiye kazandırılacak.
İlerici Bulgaristan'dan Stefan Belçev de yasa teklifinin mantığını destekledi. 2020'de nüfusun ticari bankalarda 93 milyar leva tuttuğunu, 2026'da ise mevduatların 98 milyar euroya ulaştığını belirtti. Ona göre bu fonların bir kısmının ülke ekonomisine akmasında bir sakınca yok.
Diriliş'ten Eleştiri
Diriliş'ten Tsonço Ganev, bu fikre sosyal açıdan saldırdı. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın geçen yıl 31 Aralık tarihli resmi gelir raporuna göre Bulgaristan nüfusunun yüzde 34'ünün asgari ücretle yaşadığını ve vergi ödediğini belirtti.
Ona göre milletvekilleri şimdi fiilen bu insanlara, devletin bütçe açıklarını kapatmak için kullanacağı devlet tahvillerini satın almalarını söylüyor. Böylece tartışma tamamen finansal çerçevenin dışına çıkarak bu aracın tasarruf sahipleri için gerçek bir fırsat mı olacağı, yoksa temelde devletin finansman ihtiyacına mı hizmet edeceği sorusuna yöneldi.
Enflasyon ve Tüketim Tartışması
Demokratik Bulgaristan'dan Vladislav Panev, bu önlemin iyi olduğunu çünkü tüketimden ve piyasadan likidite çekebileceğini belirtti. Ona göre bu, fiyatlar üzerinde daha az baskıya yol açacaktır.
Bu şekilde yasa teklifi yalnızca devlet borç yönetiminde bir değişiklik olarak değil, aynı zamanda iç piyasa üzerinde etkisi olabilecek bir araç olarak sunuldu. İkinci okumaya kadar ana soru, vatandaşların erişiminin tam olarak nasıl düzenleneceği, elektronik sistemin ne zaman çalışacağı ve yeni rejimin küçük yatırımcılar için yeterince şeffaf, kullanışlı ve korumalı olmasının nasıl sağlanacağı olmaya devam ediyor.
