Porto Riko tarihinin en dramatik uçak kazalarından birinin üzerinden 74 yıl geçtikten sonra, Pan Am Clipper Endeavor uçağının enkazı Atlantik Okyanusu'nda yaklaşık 600 metre derinlikte bulundu. CNN'in aktardığına göre, bu keşifle birlikte inanılmaz bir aşk, umut ve mucize hikayesi de yeniden gün yüzüne çıktı.
Dalgaların arasında hayatta kalan aşk mektubu
11 Nisan 1952, Büyük Cuma günü Pan Am Flight 526A sefer sayılı 'Easter Special' uçağı, 64 yolcu ve 5 mürettebatla San Juan'daki Isla Grande Havalimanı'ndan New York Idlewild Havalimanı'na (şimdiki JFK) hareket etti. O dönemde yedi yıldır hizmette olan uçak, kalkıştan sadece dokuz dakika sonra sağ kanattaki iki motorun arızalanmasıyla sarsıldı. Kaptan John Burn, 10 yılı aşkın tecrübesine rağmen uçağı Porto Riko açıklarındaki fırtınalı sulara indirmek zorunda kaldı.
Kurtarma operasyonunun ardından Dr. Angel Marchand, dalgaların arasında sürüklenen bir kadın çantası fark etti. Çantanın içinde bir pudralık ve ıslanmış ama hâlâ okunabilir durumda bir mektup buldu.
Mektup, Massachusetts'te askerlik yapan genç bir Porto Rikolunun, kendisine katılmak üzere yola çıkan eşi Gloria Rosario'ya yazılmıştı.
'Yanıma geleceğini söylediğinde beni ne kadar mutlu ettiğini tahmin edemezsin. Dünyanın en mutlu adamıyım. Uçaktan korkma. Hiçbir şey olmayacak.'
Kaderin cilvesi acımasızdı; mektup sahibine ancak kazadan sonra ulaştı.
Doktorun asla unutmadığı karşılaşma
Hastaneleri dolaşarak hayatta kalanları arayan Dr. Marchand, Gloria'nın adını kurtarılanlar listesinde buldu.
Yanına girdiğinde şunları söyledi:
'Hanımefendi, eşinizin yazdığı mektubun olduğu çantanızı buldum. Çok endişeleniyordur. Hayatta olduğunuzu haber vermem gerektiğini düşündüm.'
Genç kadın fısıldayarak cevap verdi:
'Zavallıcığım... Çok iyi bir insan. İnancı da çok kuvvetli.'
Uçak üç dakikadan kısa sürede battı
Tüm yolcular suya çarpma anını atlattı. Asıl trajedi bundan sonra başladı. Yolcular panikle koltuklarına tutunup uçağı terk etmeyi reddetti. Mürettebat can sallarını açıp can yeleklerini dağıtmaya çalışsa da çoğu kişi batmakta olan uçağı terk etmeyi reddetti ve onunla birlikte sulara gömüldü. Soruşturma sonucunda, yolculara can yeleklerinin nerede olduğu ve nasıl kullanılacağı konusunda hiçbir talimat verilmediği ortaya çıktı. Bu felaket, havacılık güvenliğinde reformlara yol açtı; bugün hâlâ uygulanan, hosteslerin her uçuş öncesi acil durum talimatı vermesi kuralı bu kazadan sonra getirildi.
Uçak sadece yaklaşık üç dakika içinde sulara gömüldü.
Bordadaki 69 kişiden sadece 17'si hayatta kalırken, 52 kişi hayatını kaybetti.
Kuzenin son anları
Gloria'nın yanında 19 yaşındaki kuzeni Norma Rodriguez oturuyordu.
Uçak suya indikten sonra kız panikledi.
Gloria'nın onu çekip çıkarmak için verdiği tüm çaresiz çabalara rağmen genç kız suya atlamayı reddetti. Uçak yavaşça suların altına kaybolurken o uçağa tutunmaya devam etti.
Birkaç dakika sonra hayatını kaybetti.
74 yıl sonra bulundu
Bu yılın haziran ayında, Air/Sea Heritage Foundation, Deep Sea Vision ve Discovery Channel'ın Expedition Unknown (Bilinmeyen Keşif) belgesel ekibi, otonom bir su altı dronu kullanarak uçağın enkazını keşfetti. Deniz araştırmacısı ve tarihçi Russ Matthews, 2019'da bu kazayla ilgilenmeye başladı ve Sivil Havacılık Kurulu raporlarının yanı sıra Porto Riko'daki mahkeme kayıtlarından, özellikle de kazaya tanık olan pilotların çizdiği bir haritadan yararlanarak arama bölgesini daralttı. Matthews ve ekibi 2024'te hava koşulları nedeniyle başarısız olan bir denemenin ardından, 2 Haziran 2026'da drone, Pan Am logosu taşıyan enkaz parçalarını tespit etti. Uçak, Porto Riko kıyılarının birkaç kilometre kuzeyinde, yaklaşık 610 metre (2000 fit) derinlikte yatıyordu; gövde ve kuyruk kısmı net bir şekilde görüntülendi.
Gloria Rosario'nun oğlu Adrian, annesinin hayatı boyunca enkazın bir gün bulunacağına inandığını paylaştı.
'Annem her zaman kurbanların, özellikle de kuzeninin unutulmamasını isterdi' dedi.
Gloria, 2015 yılında 85 yaşında hayatını kaybetti.
Dalgaların arasında kurtarılan iki yaşındaki çocuk
En inanılmaz hikayelerden biri de iki yaşındaki Mark Van Daalen'e ait.
Kazanın ardından ebeveynleri, misyonerler Leo ve Eunice Van Daalen hayatını kaybetti.
Küçük Mark ise suda tek başına sürüklenirken bulundu.
Havacılık öncülerinden Novetta Davenport, çocuğu sudan çekip bir can salına çıkarmayı başardı ve ardından ona suni teneffüs uygulandı.
Çocuk hayatta kaldı.
Expedition Unknown'ın bu özel bölümü, bu sonbaharda Discovery Channel'da yayınlanacak.
