Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'e verilen Polonya'nın en yüksek devlet nişanı olan Beyaz Kartal Nişanı'nı geri alacağını açıkladı. Karar, Zelenskiy'in Ukrayna özel kuvvetlerine ait bir birime Ukrayna İsyan Ordusu'nun (UPA) adını veren bir kararname imzalamasının ardından Polonya'da oluşan tepkiler sonrasında geldi.
Zelenskiy, 2023 yılında dönemin Polonya Cumhurbaşkanı Andrzej Duda tarafından güvenlik, dayanıklılık ve insan haklarının korunmasına yaptığı katkılardan dolayı bu nişanla ödüllendirilmişti. Ancak Ukrayna lideri mayıs ayı sonunda bir askeri birliğe UPA'nın adını veren bir kararname imzaladı. UPA, Ukrayna'da bağımsızlık mücadelesinin sembolü olarak görülürken, Polonya'da II. Dünya Savaşı sırasında Polonyalı sivillere karşı toplu katliamlarla ilişkilendirilmektedir.
Nawrocki, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada "Polonya toplumunun büyük bir kısmı için UPA, öncelikle II. Dünya Savaşı sırasında Polonya Cumhuriyeti vatandaşlarına karşı acımasız suçlardan sorumlu bir oluşum olarak kalmaya devam ediyor" ifadelerini kullandı.
Polonya Cumhurbaşkanı, kararının Varşova'nın Ukrayna'nın Rus saldırganlığına karşı savunmasına verdiği desteği değiştirmediğini vurguladı. Gelecek hafta Polonya, Ukrayna'nın savaş sonrası yeniden inşasına odaklanan ve Zelenskiy'in de katılması beklenen önemli bir konferansa ev sahipliği yapacak.
UPA etrafındaki tarihi anlaşmazlık, iki ülke arasındaki en hassas konulardan biri olmaya devam ediyor. Örgüt, 1940'lı ve 1950'li yıllarda Sovyet ve Nazi güçlerine karşı bağımsız bir Ukrayna için savaştı. Ancak Polonya'da, bugün Batı Ukrayna'da bulunan bölgelerde on binlerce Polonyalının öldürülmesinden sorumlu tutuluyor. Polonya parlamentosu 2016 yılında bu suçları resmen soykırım olarak tanımladı.
Polonya Başbakanı Donald Tusk da Ukrayna kararnamesini eleştirdi, ancak anlaşmazlığın derinleşmesinin Rusya tarafından kullanılabileceği uyarısında bulundu. Tusk, "Polonya ile Ukrayna arasındaki çatışma Putin'i mutlu ediyor ve müttefiklerimizi şoke ediyor. Cumhurbaşkanları Zelenskiy ve Nawrocki'nin görevi, gerilimi tırmandırmak değil, duyguları yatıştırmaktır. Cephe hattı başka bir yerdedir" dedi.
Kiev'den de sert tepki geldi. Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiga, Nawrocki'nin kararını "stratejik hata" olarak nitelendirdi ve bunun sadece Moskova'nın işine yaradığını söyledi. Sibiga, "Ukrayna Cumhurbaşkanı'ndan Beyaz Kartal Nişanı'nı geri alma kararı, Polonya Cumhurbaşkanı'nın yalnızca Moskova'nın çıkarlarına hizmet eden stratejik bir hatasıdır" dedi.
Tarihi anlaşmazlıklara rağmen, son aylarda Varşova ve Kiev Polonyalı kurbanların mezarlarının açılması konusunda ilerleme kaydetti. Aralık ayında iki cumhurbaşkanının Varşova'da bir araya gelmesi, ülkeler arasında yakınlaşma ve tarihsel uzlaşma olasılığının bir işareti olarak görüldü.
