Polonya Savunma Bakan Yardımcısı Pavel Zalewski, Radyo ZET'e yaptığı açıklamada, Polonya'nın Ukrayna'ya teslim etmeyi planladığı MiG-29 savaş uçakları için kimliği belirtilmeyen bir NATO ülkesinden talep aldığını duyurdu.
Zalewski, doğrudan bir soru üzerine bu ülkenin Bulgaristan olup olmadığını doğrulamaktan kaçındı. Ancak Ukrayna askeri haber sitesine göre, söz konusu talebin Bulgaristan'dan geldiği yönünde güçlü işaretler var.
Zalewski, müttefik ülkeden gelen talebe rağmen Polonya'nın önceliğinin uçakları Ukrayna'ya teslim etmek olduğunu vurguladı.
Şu anda NATO bünyesinde yalnızca iki ülke MiG-29 kullanıyor: Polonya ve Bulgaristan. Bulgaristan, eski Sovyet jetlerini yeni F-16 Block 70'lerle değiştirme sürecinde. Ülkeye ilk parti F-16'lar ulaştı ancak ikinci partinin teslimatı 2027'yi bulabilir.
Bulgaristan, mevcut 16 MiG-29'dan yalnızca 6'sının operasyonel olduğu bir durumda, Ukrayna'ya MiG-29 göndermeye henüz hazır değil. AB'nin Rusya'ya yönelik yaptırımları nedeniyle Bulgaristan, bu uçaklar için Rus üreticilerden yedek parça tedarik edemiyor.
Geçtiğimiz günlerde eski Polonya Savunma Bakanı Janusz Onyszkiewicz, Ukrayna ve Polonya'nın teslimat koşullarında anlaşamaması halinde Bulgaristan'ın Polonya'dan eski MiG-29'lar alabileceğini belirtmişti. Onyszkiewicz'e göre anlaşmazlığın temel nedeni, uçakların yenilenme maliyeti.
Polonya'nın eski MiG-29'lara karşılık Ukrayna'dan en yeni insansız hava aracı teknolojilerini talep ettiği belirtiliyor. Bulgaristan'ın devreye girmesi, Ukrayna'ya karşı bir baskı unsuru olarak da yorumlanıyor.
Başlangıçta Ukrayna'nın Polonya MiG-29'larını yedek parça kaynağı olarak kullanması veya uçakları kendisinin yenilemesi planlanmıştı. Ancak yenileme işleminin Polonya tarafından yapılması durumunda masrafların kimin tarafından karşılanacağı sorunu ortaya çıktı.
Onyszkiewicz, "Her iki taraf da aşırı hırslı beklentiler nedeniyle çıkmaza girdi ve gecikme bundan kaynaklanıyor" dedi.
Eski bakan, "Ukrayna tarafı, uçakları mevcut halleriyle almaya ve karşılığında Polonya'ya belirli insansız hava aracı teknolojileri sağlamaya hazır değilse, Polonya B Planı'na geçecek ve MiG-29'ları başka bir ülkeye verecek. Her şey Bulgaristan'ı işaret ediyor" ifadelerini kullandı.
Ancak Onyszkiewicz, bu sorunun Polonya-Ukrayna ilişkileri çerçevesinde çözülmesinin daha iyi olacağını da sözlerine ekledi.
Savunma Bakanı Dimitar Stoyanov, geçtiğimiz hafta Bulgaristan'ın MiG-29'ları 2030 yılına kadar kullanmaya devam edeceğini, çünkü F-16 pilotlarının eğitiminin bu tarihe kadar tamamlanamayacağını açıklamıştı. Uçakların bakımı ise parça sıkıntısı nedeniyle giderek zorlaşıyor. Hava Kuvvetleri, uçamayan savaş uçaklarından parça sökerek 'kanibalizm' yöntemine başvurmak zorunda kalıyor.
Resmi verilere göre Bulgaristan Hava Kuvvetleri envanterinde 15 MiG-29 bulunuyor. Ancak bunlardan yalnızca 6'sı uçabiliyor, diğerleri yedek parça kaynağı olarak kullanılıyor. Savaşın başında Ukrayna bu uçaklara talip olmuş, ancak Bulgaristan kendi hava savunmasını riske atmamak için reddetmişti.
En büyük sorunlardan biri MiG-29 motorlarının ömrünün dolması. Savunma Bakanlığı, motorların bakımı için 26 milyon avronun üzerinde bir ihaleye çıkmayı planlıyor. Motor bakımları en son 2023 ve 2024'te Polonya'da yaptırılmıştı.
Yeni motorlar, NATO stoklarından da temin edilebilir. 2023'te Slovakya tüm MiG-29'larını Ukrayna'ya vermişti. Polonya ise Ukrayna'ya 4 MiG-29 bağışlamış ve 9 uçaklık bir filoyu elinde tutmuştu.
Kiev'in talip olduğu 9 MiG-29 için Polonya Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski, Ukrayna'nın insansız hava aracı teknolojilerini paylaşmayı reddetmesi nedeniyle anlaşmanın suya düştüğünü açıkladı. Sikorski, uçakları 'geri dönüşüme' göndermeyi tercih edeceğini söylemişti.
Polonya'dan MiG-29 yedek parçaları, Bulgaristan Savunma Bakanlığı'nın başlangıçtaki seçeneklerinden biriydi. Ukrayna-Polonya anlaşmasının başarısız olması, Bulgar Hava Kuvvetleri'nin ihtiyaç duyduğu parçaları bulma şansını artırdı.
Bakanlık, '24 saat' gazetesine yaptığı açıklamada, 'birkaç ülkeye başvuruda bulunduklarını ve yanıt beklediklerini' belirterek Polonya MiG-29'larına ilgi duyup duymadıklarını ne doğruladı ne de yalanladı.
MiG-29 sorununa çözüm ararken Bulgaristan, ikinci bir savaş uçağı filosu için de arayışlarını sürdürüyor. Savunma Bakanı Stoyanov, 'İkinci bir savaş uçağı filosuna ihtiyacımız var' dedi ancak böyle bir anlaşma için yeterli finansmanın olmadığını belirtti.
ABD'den 16 adet yeni nesil F-16 Block 70 savaş uçağı satın alan Bulgaristan, şu ana kadar 8 uçağı teslim aldı. Kalan 8 uçağın teslimatının 2028 yılını bulması bekleniyor.
Halihazırda hava sahasının korunması görevini eski MiG-29'lar üstleniyor. F-16'lar eğitim ve ortak tatbikatlarda kullanılsa da, pilotların tam teçhizatlı savaş görevine hazır hale gelmesinin 2028'in sonunu veya Stoyanov'un ifadesiyle 2030 yılını bulacağı tahmin ediliyor.
