Bulgar Telgraf Ajansı'nın (BTA) en temel kaynağı insandır; ajans ise ayrı bir yasayla düzenlendiği için devlet yapısı içinde kendine özgü bir konuma sahiptir. BTA Genel Müdürü Kiril Valçev, 2025 yılı faaliyet raporunu Parlamento Kültür ve Medya Komisyonu'na sunarken bu sözlerle başladı.
Valçev, Parlamento'nun genel müdör seçimi, bütçe belirleme ve yıllık raporlar aracılığıyla denetim yapması gibi işlevlerinin Bulgar gazetecilik dünyasına önemli bir mesaj verdiğini vurguladı. BTA'nın raporunun, komisyonun ilk toplantısında gündeme alınan ilk konu olduğunu belirterek milletvekillerine teşekkür etti.
Valçev, raporuna özgü bir yaklaşımla, Aziz Konstantinos-Kiril Filosof'un şu sözünü motto olarak seçtiğini açıkladı: "Allah insanı melekler ile hayvanlar arasında yarattı; insanı hayvanlardan söz ve düşünce vergisiyle, meleklerden ise öfke ve bedensel arzuyla ayırdı. Kim hangi tarafa daha çok yaklaşırsa, ona — aşağıya ya da yukarıya — katılır." Bu seçimin hem Dünya Bulgar Medya Buluşması'nın yirminci yılı hem de Glagolitsa alfabesinin yaratılışının 1170. yıldönümüyle bağlantılı olduğunu söyledi.
Valçev'e göre "bugün medyanın rolü, geçmişte kitabın ve yazının bilgi ile değerlerin aktarımındaki rolüyle kıyaslanabilir düzeydedir; medya da tıpkı eğitim gibi toplumsal öneme sahip bir sistem olarak değerlendirilmelidir."
Genel müdür, BTA'nın faaliyetlerini üç biçimde aktardı: kısa özet, görsel sunum ve ajansın stratejik hedeflerinin ayrıntılı değerlendirmesi. Bu hedefler beş temel kavram etrafında şekilleniyor: özgürlük, gerçek, bilgi, topluluk ve bellek.
2025, Parlamento'nun 2021'de aldığı kararla BTA haberlerine ücretli erişimi kaldırmasının ardından içeriklerin ücretsiz sunulduğu dördüncü yıl oldu. Valçev, son yıllarda multimedya içeriklerinin arttığını; özellikle fotoğraf, video ve infografiklerde belirgin bir yükseliş yaşandığını belirtti.
Bölgesel gazetecilik de BTA'nın gelişiminde kritik bir yer tutuyor. Valçev, "BTA'nın tüm haber içeriğinin yaklaşık beşte birinin artık bölgesel haberlerden oluştuğunu" açıkladı. Bu nedenle muhabir ağının genişletilmesi, son yıllarda ajansın en önemli kararları arasında yer alıyor.
Valçev'in bölgesel ofisler ve muhabir ağına yönelik bu değerlendirmesi, Komisyon üyesi milletvekili Yordanka Fandakova'dan destek gördü. Fandakova şunları söyledi: "Yerel yönetimde görev yapmış biri olarak bu ağın yalnızca bölgelerdeki gelişmelere dair önemli bir haber kaynağı olmadığını düşünüyorum. Bulgaristan'da çok sayıda ilginç olay yaşanıyor, pek çok sorun var; haberi aktarmak için Sofya'dan bir gazeteci göndermekle o bölgeyi, insanları ve kurumları yakından tanıyan birinin haberleştirmesi arasında büyük fark var."
Valçev ayrıca BTA'nın artık dokuz sosyal medya platformunda aktif olduğunu belirtti. Güvenilir bilginin TikTok, Instagram ve Threads gibi platformlar aracılığıyla gençler de dahil olmak üzere mümkün olduğunca geniş bir kitleye ulaşmasının hedeflendiğini vurguladı.
2025 yılı sonunda BTA'da 352 daimi çalışan görev yapıyordu; bunların yanı sıra Kalkınma ve Dayanıklılık Planı kapsamında finanse edilen arşiv dijitalleştirme projesinde 34 kişi daha istihdam edildi. Valçev, ajansın personel profilinin son yıllarda köklü biçimde değiştiğini vurguladı: "Beş yıl önce çalışanların beşte biri ile dörtte biri arasındaki kesim emeklilerden oluşurken, 2025'te BTA'da çalışan her beş kişiden biri öğrenci."
Valçev, medyada yapay zekanın gelişimine ilişkin şu sözleri söyledi: "Bulgaristan'ın yapması gereken temel yatırım, doğal zekaya yapılan yatırımdır." Teknolojilerin gazetecilik çalışmalarını destekleyebileceğini, ancak olayın yaşandığı yerdeki muhabirin yerini alamayacağını belirtti.
Tam da bu nedenle medya sektöründeki ücret sorunu genel müdürün gündemindeki önemli konulardan biri. Öğretmen maaşlarında yaşanan ciddi artışın ardından eğitim ile medya sektöründeki ücretler arasındaki uçurumun belirgin biçimde açıldığını uyaran Valçev, bunun kamu medyasına genç gazeteci çekmeyi ve elinde tutmayı zorlaştırdığını söyledi.
Valçev, "Gerçek" başlıklı stratejik hedef kapsamında BTA'nın yapay zeka kullanımına yönelik yeni iç yönetmeliğini de tanıttı. Ajans, bu teknolojilerin gazetecilik süreçlerindeki uygulamasını ayrıntılı biçimde düzenleyen kurallar geliştiren ilk medya kuruluşları arasında yer alıyor. Kabul edilen kurallara göre yapay zeka kullanımına izin verilmekle birlikte, editoryal sürecin başı ve sonu mutlaka gazeteci ve editörlerin denetiminde olmak zorunda.
BTA dış finansman konusunda tutucu bir yaklaşımı sürdürüyor. Ajans yalnızca Bulgaristan'ın üye olduğu kurum ve kuruluşlardan ile karşılıklılık ilkesi çerçevesinde ortak haber ajanslarından destek kabul ediyor. Valçev, 2025'in en önemli başarılarından biri olarak muhabir ağının büyümesini gösterdi: 2021'de 14 muhabir bürosuyla yola çıkan BTA, bugün yurt içi ve yurt dışında 43 büroya ulaştı; Atina bürosu da bu süreçte açıldı. Böylece ajans artık Bulgaristan'ın tüm komşu ülkelerinde temsil ediliyor.
Önümüzdeki yıllarda Tiran, Priştine ve Saraybosna'da yeni muhabir noktaları açılması, Kafkasya'daki varlığın ise genişletilmesi planlanıyor. Uluslararası işbirliği de büyümeye devam ediyor: 2025 sonunda BTA'nın, Avrupa, Asya, Afrika ve Kuzey Amerika'dan önde gelen ajanslar dahil olmak üzere dünya genelinde 50'den fazla ulusal haber ajansıyla karşılıklı ücretsiz haber alışverişi anlaşması bulunuyor.
Kültür alanında Valçev, 2025'te 60. kuruluş yılını kutlayan LİK dergisinin gelişimini öne çıkardı. Dergi her ay yayımlanmaya devam ediyor ve BTA'nın yurt içi ve yurt dışındaki tüm ulusal basın kulüplerinde tanıtılıyor.
BTA'nın Dünya Bulgar Medya Buluşmaları geleneği de sürmekte. Bir sonraki buluşma, Macaristan'ın Budapeşte ve Esztergom şehirlerinde ekim ayında yapılacak; bugüne kadar 29 ülkeden Bulgar medya temsilcileri katılım teyidi verdi. Valçev, Bulgar dilinin yurt dışındaki varlığını korumak için Bulgaristan'ın yabancı ülkelerdeki Bulgar medyasına yönelik kalıcı destek mekanizmaları oluşturması gerektiğini vurguladı.
Pek çok kurumun desteğiyle hayata geçirilen "Avrupa'da 14 Yüzyıl Bulgaristan" girişimi de Valçev'in dikkat çektiği konular arasında yer aldı. Bu girişim, Bulgar devletinin Avrupalı tarihi kaynaklarda ilk kez belgelendiğinin 1400. yıldönümünün kutlanacağı 2032'ye kadar önemli tarihsel yıldönümlerinin anılmasını öngörüyor. Aynı girişim kapsamında geçen yıl Nisan Ayaklanması'nın 150. yıldönümü de anılmaya başlandı.
Parlamento Kültür ve Medya Komisyonu Başkanı Anton Kutev, "BTA'nın sonuçlarının şu an mükemmel olduğu bir gerçek" dedi. "Bu kadar ayrıntılı, iyi yapılandırılmış ve sunulmuş bir rapor için sizi kutluyorum" diyen Komisyon Başkan Yardımcısı Yordanka Fandakova, raporu destekleyeceklerini belirterek şöyle devam etti: "Bir sonraki dönem için de tam parlamento desteğini boşuna almadınız. Sizi ve arkanızdaki tüm ekibi tebrik ediyorum."
Bir milletvekili ise şu değerlendirmeyi yaptı: "Yaptığınız verimli ve güzel sunum için teşekkürler. Pek çok şeyden gerçekten etkilendim. Yaklaşımın yönetimsel ve ciddi olduğu belli. Devlete ait bir kurumun çalışmalarıyla gurur duyulabileceği ve iyi örgütlenebileceği görülüyor. Özel sektöre bile örnek olabilecek bir tablo bu."
Bir başka milletvekili ise medya ve yapay zeka konusunu gündeme taşıdı. BTA Genel Müdürü, önümüzdeki yıllarda en büyük zorluğun Bulgaristan'daki medyanın yapay zekayı nasıl kullanacağı meselesi olduğunu belirtti.
Parlamento Kültür ve Medya Komisyonu, BTA'nın 2025 yılı faaliyet raporunu oybirliğiyle kabul etti.
