Kuzey Makedonya Başbakanı Hristijan Miçkoski, bugün yaptığı açıklamada Kuzey Makedonya için Avrupa Birliği'nden daha iyi bir alternatif bulunmadığını belirterek, "Devletin önünde bu yolu bitirmek için değil, başlamak için duran son bir zorluk var" dedi. Miçkoski bu sözlerini, ülkenin bağımsızlığının ilanının 35. yıl dönümü münasebetiyle yaptığı konuşmada sarf etti.
Kuzey Makedonya Başbakanı'na göre kimlik, dil ve tarih gibi konularda verilecek tavizler, "ASNOM'umuzun (2 Ağustos'ta toplanan Makedonya Halkının Faşizme Karşı Ulusal Kurtuluş Meclisi) ve İlininden (2 Ağustos 1903 İlinden-Preobrajenski Ayaklanması'nın yıldönümü) yıkılması" anlamına geliyor.
Miçkoski, konuşmasında muhalefeti açıkça isimlendirmese de AB'ye giden yolun tıkanmasından onları sorumlu tuttu. Başbakan, "Diyalog olmalı" derken, "Diyalog olması için güven olması gerekir" ifadesini kullandı; bu sözleriyle açıkça Bulgaristan'a gönderme yaptı.
Mişkoski konuşmasının devamında şunları söyledi: "'Bu sorunu çözün' diyen ve kendilerinin bu sorunu yarattığını, tam üyelik yolundaki ilerlememiz için maceraperestçe bir teklifi kabul ederek şartları oluşturduğunu fark etmeyenlerin sözlerini duyduğunuzda... Evet, bu sorunu çözeceğiz, sadece sabır gerekiyor. Önce güven inşa edilmeli ve güven inşa etmek için de Strazburg'daki Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin Makedon topluluğuyla ilgili verdiği kararların görmezden gelinmesine son verilmeli. Ana dilim Makedonca'nın hakkının inkar edilmesine son verilmeli, Makedon halkının kökenlerinin Komünist Komintern'in bir kararıymış gibi aranmasına son verilip, yüzyıllardır var olan bir gerçek olarak kabul edilmesi gerekiyor. Gerçekler kabul edilmediğinde güven olmaz, güven olmadığında da diyalog olmaz. Güvensiz bir diyalog bizi hiçbir yere götürmez. Sadece yeni sorunlara ve yeni yıkımlara yol açar." Miçkoski'nin bu sözleri hükümet kanalından canlı olarak yayımlandı.
Başbakan, konuşmasında ülkenin önümüzdeki otuz beş yıl için ulusal hedefinin sadece hayatta kalmak olmaması gerektiğini, Kuzey Makedonya halkının "barış içinde kazanmayı, bilgi üretmeyi, tek bir kişinin iradesine bağlı olmayan kurumlar inşa etmeyi" ve küçük bir ülkeden büyük imkanlara sahip bir yer yaratmayı öğrenmesi gerektiğini vurguladı. Miçkoski ayrıca hükümetin elde ettiği ekonomik sonuçları da değerlendirdi.
Ülkenin bağımsızlığının ilanının yıl dönümü, çok sayıda siyasetçi ve çeşitli kurumların temsilcileri tarafından kutlandı.
Ülke Cumhurbaşkanı Gordana Siljanovska, bugünün "üçüncü İlininden" olduğunu belirtti.
Siljanovska Facebook hesabından yaptığı paylaşımda şunları yazdı: "İşlevsel kurumlar inşa ettik ve ortak iyilik ile devlet ve ulusal çıkarlar konusunda gelişmiş bir bilinç oluşturduk. Güvenliğimizi garanti eden NATO ordusu kurduk. Baskılara dayanıklı ve küresel pazarlara açık bir ekonomi geliştirdik ve geliştirmeye devam ediyoruz. Uzun ve çetrefilli Avrupa yolunda bizi destekleyen dostlar ve stratejik ortaklar kazandık. Avrupa'ya aidiyet konusunda net bir bilince ve Avrupa Birliği'ne üyelik stratejik hedefine sahibiz."
Cumhurbaşkanı'na göre, "büyük günü (8 Eylül'deki ulusal bayram) kutlarken, son üç buçuk on yılda zorlu sınavlarla, engellemelerle ve göç gibi istenmeyen iç süreçleri ve sorunları tetikleyen çifte standartlarla karşı karşıya kaldığımızı bir kez daha görüyoruz."
Muhalefetteki SDSM partisinin lideri Venko Filipçe Facebook profilinde şu ifadeleri kullandı: "Atalarımız kendi devletimize sahip olmak için savaştı. Bizim neslimizin de çocuklarımızın bu ülkede yaşamak istemesi için, Avrupa yanlısı bir Kuzey Makedonya için savaşma sorumluluğu var."
Filipçe, okulların boşalmak yerine çocuklarla dolacağı, gençlerin hayallerini ve geleceklerini burada göreceği bir Avrupa devleti inşa edilmesi çağrısında bulundu.
Liberal Demokratik Parti lideri Monika Zaykova ise şunları yazdı: "35 yıl önce 8 Eylül'de kendi kaderimizin efendisi olmayı seçtik. Bugün, üç buçuk on yıl sonra, en azından Bağımsızlık Günü'nde, çalışmayan her şeyin suçunun her zaman başkalarında olduğu yalanını söylemeyi bırakmanın zamanı geldi."
Zaykova, devletin partiden, kurumların görevlerden, sorumluluğun ise bahanelerden önce gelmesi gerektiğine dikkat çekti.
Zaykova, ülke basınında yer alan ifadelerinde, "Eğer önümüzdeki 35 yıl boyunca sadece koltuk değişimi devam ederse, gençler devleti değiştirmemizi beklemeyecek; bizden bağımsız olarak geleceklerini başka devletlerde arayacaklar" görüşünü savundu.
En büyük Arnavut partisi olan Demokratik Birlik için Entegrasyon (DUI) lideri Ali Ahmeti, bayramın Kuzey Makedonya'nın kat ettiği yolu hatırlamak için bir fırsat olmasının yanı sıra, "gelecek nesillere nasıl bir devlet bırakılacağı" konusunda da düşünme zamanı olduğunu belirtti.
Ahmeti, basına yaptığı açıklamada, "Devlet bir günde veya tek bir topluluk tarafından inşa edilmedi; yıllarca vatandaşların bazıları, özellikle Arnavutlar ve diğer azınlık toplulukları, kendilerini bunun eşit bir parçası olarak hissetmediler" dedi.
Ahmeti, "Ohri Çerçeve Anlaşması'ndan 25 yıl sonra, sonuçların sadece tek bir topluluğa veya tek bir partiye ait olmadığını unutmamalıyız. Bunlar devletin kendisinin dönüşümünün bir parçasıdır" ifadelerini kullandı ve 2001 yılındaki Ohri Anlaşması'nın devlet için bir tehditmiş gibi sunulmasının, tarihin zaten cevabını verdiği bir tartışmaya dönüş anlamına geldiği uyarısında bulundu.
İktidarın koalisyon ortağı Arnavut partisi VLEN'den yapılan açıklamada da, "Bu gün, devletin ortak katkıyla inşa edildiğini ve birbirimize saygı duyduğumuzda ve herkes için eşitlik sağladığımızda geleceğimizin daha güçlü olacağını hatırlatan bir gündür. AB'ye entegrasyon daha yüksek standartlar, vatandaşlar için daha fazla fırsat, daha güçlü kurumlar ve genç nesiller için daha güvenli bir gelecek anlamına geliyor" denildi.
Kuzey Makedonya Anayasa Mahkemesi Başkanı Darko Kostadinovski ise Anayasa Mahkemesi'nin Facebook sayfasından yapılan paylaşımda, "Vatan sevgisi sadece geçmişe saygı duyarak değil, anayasaya saygı duyulması, güçlü kurumlar ve tutarlı bir hukukun üstünlüğü ile bugüne karşı sorumluluk alarak da ifade edilir" ifadelerini kullandı.
Kuzey Makedonya'nın bağımsızlığının ilanının 35. yıl dönümü kutlamaları, Jose Carreras konseri ve 120 sanatçının katılımıyla gerçekleşen multimedya gösterisi gibi çeşitli eğlence etkinlikleriyle pratikte bir ay boyunca devam etti. Bu akşam ise skandalsız geçmeyen Fransız DJ David Guetta'nın konseri gerçekleşecek.
Dün düzenlenen basın toplantısında, devlet kaynaklarıyla finanse edilen etkinlik için sözleşme tutarının neden yayımlanmadığı sorulduğunda, konseri organize eden "Avalon Production"ın direktörü Boban Miloşeski, "Size bir aptal gibi mi görünüyorum?" yanıtını verdi. Bu durum, ülkedeki Gazeteciler Birliği'nin tepkisine yol açtı. Birlik, kamu yararı adına soru sorma hakkına sahip gazetecilere karşı uygunsuz üslubun, kişisel nitelendirmelerin ve küçümseyici tavrın kabul edilemez olduğunu belirtti.
Muhalefetteki SDSM'den de konuyla ilgili şu tepki geldi: "Vatandaşların bilmeye tam hakkı var, gazetecilerin de özgürce soru sorma hakkı var. Miçkoski hükümetinin kibir göstermek yerine, 35. bağımsızlık yılı kutlamalarının ne kadar paraya mal olduğunu söyleme yükümlülüğü var."
8 Eylül 1991'de, o dönem Sosyalist Federal Yugoslavya Cumhuriyeti'nin bir parçası olan ülkede, "Egemen ve bağımsız bir Makedonya devletini ve Yugoslavya'nın egemen devletlerinin gelecekteki birliğine girme hakkını destekliyor musunuz?" sorusuyla bir referandum yapıldı. Yüzde 75,7'lik bir katılımın gerçekleştiği referandumda, vatandaşların yüzde 96'sından fazlası olumlu oy kullandı. Referandum, pratikte ülkenin bağımsızlığının ilanına giden adımı oluşturdu.
25 Ocak 1991'de, Üsküp'teki ilk çok partili parlamento bir Bağımsızlık Deklarasyonu kabul etti ve bu, aynı yıl 8 Eylül'deki referandumu da içeren eski Yugoslov cumhuriyetinin bağımsızlık ilan sürecini başlattı.
Ülke parlamentosunun 17 Kasım 1991 tarihli kararıyla ülkenin bağımsızlığı ilan edildi ve SFYC'den ayrılma süreci başladı.
Bulgaristan, 15 Ocak 1992'de yeni devleti anayasal adıyla, yani Makedonya Cumhuriyeti olarak tanıyan ilk ülke oldu.
