2023-2025 yılları arasında Bulgar şirketler, Lidl ağı üzerinden 1,6 milyar avronun üzerinde mal sattı. Yerli üretimin değeri beş yılda yüzde 136 artarken, tedarikçi sayısı 300'ü aştı. Bu şirketlerin bir kısmı, yeni fabrikalar kurmak, kapasiteyi artırmak ve büyük Avrupa pazarlarına ihracat yapmak için uzun vadeli sözleşmelerden yararlanıyor. Veriler, Pazar Ekonomisi Enstitüsü'nün analizine ve Lidl Bulgaristan'ın sunduğu bilgilere dayanıyor.
Satışlar hem Bulgaristan'da hem de yurt dışında artıyor. 2023 yılında Bulgar tedarikçiler, zincir üzerinden 425 milyon avroluk mal satışı gerçekleştirdi. Bir yıl sonra bu tutar 548 milyon avroya, 2025 yılında ise yaklaşık 650 milyon avroya ulaştı. Son yılda satılan ürünlerin 582 milyon avrosu iç pazardan, 66 milyon avrosu ise Lidl'in uluslararası ağı aracılığıyla ihracattan geldi. Karşılaştırmak gerekirse, 2023 yılında ihraç edilen Bulgar mallarının değeri 45 milyon avroydu.
Yerel şirketlerin tedariklerinin ortalama onda biri artık zincirin diğer ülkelerdeki mağazalarına yönelik. Lidl Bulgaristan'a göre, yabancı tüketicilerin ilgisi, yerli üreticilerin kalite, miktar, teslimat süreleri ve tedarik sürekliliği gereksinimlerini karşılayabildiğini kanıtlıyor.
Lidl Bulgaristan'ın İcra Kurulu Başkanı Milena Dragiyska, artışın yalnızca yılda ortalama sekiz ila on arasında açılan yeni mağazalardan kaynaklanmadığını vurguladı. Temel rolün, mevcut mağazalardaki daha yüksek satışlar, ürün yelpazesinin genişletilmesi ve ihracat olduğunu belirtti.
Dragiyska, "Bulgar üreticilerle ortaklık en önemli önceliklerimiz arasında. Analiz sonuçları, istikrarlı ve uzun vadeli ilişkilerin yalnızca iş dünyası için değil, yerel topluluklar için de değer yarattığını gösteriyor" dedi.
Tedarikçilerin üçte birinden fazlası on yılı aşkın süredir zincirle çalışıyor. Dragiyska'ya göre bu, sürdürülebilir kalkınmanın güven, tutarlılık ve ortak vizyon üzerine inşa edildiğini gösteriyor.
Üç yıl içinde tedarikçi sayısı yaklaşık 250 şirketten 300'ün üzerine çıktı. Bu şirketler, 28 bölgeden 27'sinde ve 95 belediyede yer alarak ekonomik etkiyi neredeyse tüm ülkeye yayıyor.
Üreticiler geniş bir gıda ve gıda dışı ürün yelpazesi sunuyor. Değer olarak en büyük payı et, sosis ve balık ile diğer gıda ürünleri oluşturuyor. Bu iki grup, tedariklerin yaklaşık dörtte birini oluşturuyor.
Bunu içecekler ve su, süt ürünleri ve yumurta takip ediyor. Son iki yılda en güçlü büyüme, değeri neredeyse iki katına çıkan meyve ve sebzelerde görüldü. Süt ürünleri, yumurta, içecek ve diğer gıda maddelerinin tedariki yaklaşık üçte iki oranında arttı. Pazar Ekonomisi Enstitüsü Başekonomisti Lachezar Bogdanov, üretim yapısının büyük ölçüde Bulgar hanelerinin tüketimini yansıttığını belirtti. Ona göre bu, yerel işletmelerin geniş bir yelpazedeki ihtiyaçları karşılayabildiğini ve çeşitli kategorilerde rekabet edebildiğini gösteriyor.
En çarpıcı örneklerden biri, premium dondurmalar ve Mochi Gelato dahil yenilikçi tatlılar üreten Bulgar şirketi Korte Diletto. 2025 yılında Bulgaristan'da Lidl ile cirosu bir önceki yıla göre yüzde 247, ihracatı ise yüzde 517 arttı.
Bu başarı, yeni bir üretim tesisine 8 milyon avroluk yatırım yapılmasını sağladı. 2026 ve 2027 için perakende zinciriyle ortak yatırım planı kapsamında ek 2 milyon avro hazırlandı.
Dragiyska, "Bir üretici çok spesifik bir şey yapmaya karar veriyor, mochi dondurması gibi küresel bir trendi yakalıyor ve ihracata ulaşmak için Avrupa'daki rakiplerini yenmeyi başarıyor" dedi.
Dragiyska'ya göre yeni fabrikaya yapılan yatırım, öngörülebilirlik, uzun vadeli ilişkiler, kalite ve kararlaştırılan miktarlara ortak bağlılık sayesinde mümkün olan cesur bir girişimci adım. "Bu, yenilikçiliğin, cesaretin ve ortaklığın gücünün bir örneği" diye ekledi.
Diğer bir örnek ise üretici Djeni Ovo. Şirket, Bulgaristan ve yurt dışındaki satışlardaki ciddi artışın ardından 10 milyon leva yatırımla yeni bir paketleme tesisi kurdu.
2025 yılında üreticinin Lidl ile yerel pazardaki cirosu bir önceki yıla göre yüzde 158, ihracatı ise yüzde 354 arttı. Şirket, zincirin ülke çapındaki mağazalarında satılan yumurtaların yüzde 40'ından fazlasını tedarik ediyor.
Serbest gezen tavuk yumurtalarında da artış var ve bu oran yüzde 43'e ulaşıyor. Dragiyska, "Bu insanlar, yerel yumurta üreticilerinin ciddi sübvansiyonlar aldığı Polonya, Fransa ve Almanya gibi pazarlarda başarıyla rekabet edebiliyor" dedi.
Bu iki örnek, büyük bir perakendeciyle yapılan sözleşmelerin yeni kapasitelere yatırım için yeterli öngörülebilirlik sağlayabileceğini gösteriyor. Üreticiler, daha büyük seriler planlama, insanları işe alma ve uluslararası pazar gereksinimlerini karşılama fırsatı buluyor.
Pazar Ekonomisi Enstitüsü analizi, Lidl Bulgaristan ile çalışmanın gelirinin, tedarikçilerin toplam satışlarının ortalama olarak yüzde 10'unun biraz üzerinde olduğunu gösteriyor. Bogdanov'a göre bu, zincirin önemli ancak tek müşteri olmadığı anlamına geliyor. Hiçbir Bulgar şirketi tamamen bu perakendeci aracılığıyla satışa güvenmiyor. Üreticiler diğer kanalları ve müşterileri koruyarak tek bir pazara bağımlılıklarını azaltıyor.
Ancak 30'dan fazla tedarikçide gelirin üçte birden fazlası Lidl ile ortaklıktan geliyor. Bunlar arasında, uzun vadeli sözleşmeleri ve üretim genişletmeye yönelik önemli yatırımları olan şirketlerin çoğu yer alıyor.
2024 yılında en büyük 50 tedarikçi ortağın ortalama karı bir önceki yıla göre yaklaşık iki kat daha yüksekti. Pozitif mali sonuçlara sahip işletmelerin payı da genel imalat sanayine göre daha yüksek. Bu fark, aynı dönemde satış gelirlerinde yüzde 0,6 düşüş kaydeden gıda ürünleri imalatı sektörünün tamamının aksine özellikle belirgin.
Bogdanov, "Verimlilik artışı ekonominin gelişmesi için kilit bir faktördür ve teknoloji, inovasyon, fiziksel sermaye ve bilgiye yapılan yatırımlarla elde edilir" dedi. Ona göre, rekabetçi işletmeler ekonominin genel verimliliğini de artırıyor.
Zincirle çalışan üretici şirketlerde yaklaşık 32.500 iş yaratıldı. Birçok belediyede bu işletmeler en büyük işverenler arasında yer alıyor. 38 belediyede, Lidl Bulgaristan ortaklarının çalışanları yerel imalat sanayindeki tüm istihdamın yüzde 10'undan fazlasını oluşturuyor. Belediyelerin beşte birine yakınında bu oran yüzde 20'yi aşıyor.
Bazı bölgelerde tedarikçi gelirleri, imalat sanayi toplam cirosunun yüzde 10'unun üzerinde. Beş belediyede değerleri yerel işletme cirosunun yüzde 5'ini aşıyor.
Son üç yılda Sofya, Filibe ve Loveç'ten şirketlerle yapılan sözleşmeler, her üç bölgede de 150 milyon avronun üzerinde değere ulaştı. Dobriç, Tırgovişte, Razgrad, Haskovo ve Sliven'de hacim 50 ila 150 milyon avro arasında.
Yambol, Eski Zağra ve diğer sanayi merkezlerinde de güçlü bir varlık söz konusu. Veriler, etkinin küçük yerleşim yerleri veya az gelişmiş bölgelerle sınırlı olmadığını gösteriyor.
Bogdanov, "Birçok belediyede Lidl ile çalışan işletmeler ana işverenler arasında ve etki sadece daha küçük yerleşim yerleriyle sınırlı değil, daha büyük sanayi merkezlerinde de gözlemleniyor" dedi.
Ona göre, bu tür ortaklıklar sadece bireysel şirketlerin büyümesi için değil, tüm bölgelerin sürdürülebilirliği için de önem taşıyor. Uzun vadeli siparişler yatırımları teşvik ediyor, işleri destekliyor ve işletmelerin en büyük ekonomik merkezlerin dışında rekabetçi kalmasını sağlıyor.
