Son Söz: Yeniden icat, öğrenmeyi farklı bir yola dönüştürme yeteneğidir. Ne yaptığınızı ve nasıl değer yarattığınızı değiştirmek anlamına gelir.
Geçenlerde Polonya'daki infuture.institute'ün kurucusu ve CEO'su, aynı zamanda bir fütürolog, trend izleyicisi ve araştırmacı olan Natalia Hatalska ile yapılmış bir röportaj okudum. Görünüşe göre kendisine kristal küreye bakan bir falcı denmesinden pek hoşlanmıyor. Bu oldukça anlaşılır; öngörü falcılık değildir. Ancak, geliştirmemiz gereken en önemli iki yetkinliğin ne olduğu sorusuna verdiği yanıtı okuyunca, kristal kürenin yine de işe yarayıp yaramayacağını merak ettim.
Hatalska, duygusal dayanıklılık ve bağımsız, eleştirel düşünmeyi sayıyor. İlki, bir aksilikten sonra seçtiğimiz yola geri dönmemize yardımcı olurken, ikincisi yapay zeka, dezenformasyon, deepfake ve manipülasyon dolu bir dünyada kendi kararlarımızı vermemizi sağlıyor.
Bence her iki cevap da konuyu ıskalıyor. Duygusal dayanıklılık kulağa mantıklı geliyor çünkü kimse baskı altında ezilmek istemez. Düşeriz, tozlarımızı silkeriz ve devam ederiz. Bu imaj rahatlatıcı, ancak giderek daha tehlikeli bir varsayıma dayanıyor: Düşüşten önce takip ettiğimiz yol hâlâ doğru olan yol. Peki ya değilse?
Yapay zeka mesleğinizi değiştirdiği için işinizi kaybedersiniz. Şirketiniz, pazarı başka bir yere kaydığı için yok olur. Bir savaş, nerede yaşayıp çalışabileceğinizi değiştirir. Sizi buraya kadar getiren beceriler değerini kaybeder. Yıllarca üzerinde çalıştığınız plan artık etrafınızdaki dünyayla uyuşmaz.
Peki, tam olarak nereye toparlanmanız bekleniyor? Bu kulağa çok felaket tellalığı gibi geliyor, değil mi? Ama bazılarımızın son zamanlarda deneyimlediği bir şey değil mi bu?
Artık istikrarlı bir hayatın ara sıra yaşanan kesintileriyle uğraşmıyoruz. Kesintiler üst üste biniyor, etkileşime giriyor ve birbirinden ayrılması zor sonuçlar doğuruyor. 143 ülkedeki belirsizliği izleyen Uluslararası Para Fonu'nun Dünya Belirsizlik Endeksi, belirsizliğin geçici bir artıştan kalıcı bir duruma ne kadar kaydığını gösteriyor.
Kaynak: IMF.
İşte bu bir megakırılma: tek bir kriz değil, aynı anda gelen ve birbirini güçlendiren birçok kesinti. Bu koşullar altında, önceki yola geri dönmek en kötü tepki olabilir. Duygusal olarak toparlanabilir, ancak yanlış yönde güvenle ilerlemeye devam edebilirsiniz.
Eleştirel düşünme de cevap değil. Elbette gördüklerimizi sorgulamalı, bilgileri doğrulamalı ve manipüle edilmekten kaçınmalıyız, ancak eleştirel düşünme başlı başına bir gelecek becerisi değildir. Daha zorlu bir şeyin parçasıdır: öğrenilebilirlik.
Öğrenmeyi farklı bir yola dönüştürmekÖğrenilebilirlik, sadece daha fazla bilgi edinme yeteneği değildir. Zaten bilgiye benzeri görülmemiş bir erişimimiz var. Bu, bildiklerinizin artık yeterli olmayabileceğini fark etme, uzmanlığınızı sorgulama, yeni ve yıkıcı teknolojileri benimsemeyi öğrenme, eski bir yöntemi unutma, alışılmadık fikirleri özümseme ve bunun sonucunda davranışınızı değiştirme yeteneğidir.
Birçok insan, yeni bilgi kim olduklarını doğruladığı sürece öğrenmeye isteklidir. Ancak gerçek öğrenilebilirlik bizden daha fazlasını ister. Deneyimli bir yöneticinin yeniden acemi olmasını gerektirebilir. Bir uzmanın, kendisini tanımlayan mesleğin ötesine geçmesi gerekebilir. Bir lider, dünün başarısını yaratan modelin bugünün düşüşünü ürettiğini kabul etmek zorunda kalabilir. Bu, eleştirel düşünmekten çok daha zor olabilir çünkü kişiseldir.
Ve tek başına öğrenilebilirlik hâlâ yeterli değildir. Dünyanın değiştiğini anlayabilir ve hiçbir şey yapmamaya devam edebilirsiniz. Her sinyali doğru okuyabilir, başka bir kursu tamamlayabilir ve zamanı geçmiş bir kimlikte veya sistemde sıkışıp kalabilirsiniz. İşte bu yüzden ikinci temel yetkinlik yeniden icattır.
Yeniden icat, öğrenmeyi farklı bir yola dönüştürme yeteneğidir. Ne yaptığınızı, nasıl değer yarattığınızı ve bazen kendinizi nasıl gördüğünüzü değiştirmek anlamına gelir. Dramatik bir çöküşten sonra bir kez değil, koşullar değiştikçe ve belki de değişmeden önce, defalarca ve bilinçli olarak.
Bu, yalnızca CEO'lar için değil, herkes için geçerlidir. Rolü otomatize edilen çalışan, bir çocuğa ne öğreteceğini merak eden ebeveyn, nitelikleri eskimekte olan profesyonel, kariyerinin ortasına gelip istikrarın asla garanti olmadığını fark eden kişi.
İnsanları sürekli şoklara dayanmaları ve normale dönmeleri için hazırlıyoruz. Fark ettiniz mi bilmiyorum ama normal, geri dönmeyi reddetme konusunda olağanüstü bir iş çıkarıyor. İhtiyacımız olan iki yetkinlik dayanıklılık ve eleştirel düşünme değil, öğrenilebilirlik ve yeniden icattır: yolun değiştiğini anlama kapasitesi ve başka bir yol seçme cesareti.
Gelecek bizi toparlanamadığımız için cezalandırmayacak. Artık var olmayan bir dünyaya geri döndüğümüz için cezalandıracak.
Fotoğraf: Dreamstime.
