Katar Havayolları ve Alman Bosch'un Bulgaristan'dan çekilmesiyle ilgili kötü niyetli sevinç hiç bitmiyor. Bu, şu anki hükümet için bir işaret olarak görülüyor.
Nefret, kindar sevinç ve açık düşmanlığın birleşimi, her türlü mantıklı argümanı anlamsız kılıyor ve gerçekleri önemsiz sayıyor. Bunun, uysal ve dost canlısı Bulgarların gerçek yüzü için nihai bir teşhis olup olmadığını bilmiyorum.
Giderek daha belirgin hale gelen iki Bulgaristan var: birincisi, her türlü girişimi boğucu bir nefretle boğabilecek çevrimiçi öfkeli eleştirmenler; diğeri ise her gün çalışan ve telefon ekranlarından akan histerileri takip edecek vakti bile olmayan insanlar.
Qatar Airways'e ne oldu?
Doha aslında bir aktarma havalimanıdır. Dünyanın en iyi havayolu şirketiyle, çoğunlukla Asya'ya giden Bulgarlar sürekli olarak buradan uçuyordu. Doha Havalimanı unutulmaz bir deneyim; iş bölgesi dünyanın en iyisi ve sadece orada on saatlik bir bekleme süresi bile rahatsız etmez.
Sofya hattı başarılıydı, başarısız değildi!
Savaşın tırmanmasından önce Qatar Airways, Sofya'ya günlük uçuşlar düzenliyordu. Hat kârlıydı, çünkü Bulgarlar (ve yabancılar) Doha'yı Asya, Maldivler, Bali, Avustralya ve Afrika'ya seyahat için bir aktarma noktası olarak yaygın şekilde kullanıyordu.
Sorun, Sofya'dan yolcu olmaması değil, onları taşıma maliyetlerindeki değişikliktir.
Jeopolitik 'bypass' tuzağı, uçuş sürelerinin uzamasına, yakıt fiyatlarında keskin bir artışa, taşıyıcının daha önce rotasında bulunmayan ülkeler üzerinden uçmak için ek ücretlere ve aynı zamanda yolcu trafiğinde düşüşe yol açtı. Bunun en basit nedeni ise korku ve güvensizlik.
Yanlışlıkla vurulan uçakların sayısı hiç de az değil!
Şirketin Bulgaristan'dan ayrılması, aslında bir kapasite optimizasyonudur, destinasyon seçimini yeniden düzenleme değildir. Bir havayolu şirketi, tıpkı şu anda Qatar Airways gibi, savaş nedeniyle milyarlarca dolar kaybettiğinde hayatta kalma moduna geçer ve uçaklarını, bilet fiyatlarının kat kat yüksek olduğu ve pahalı yakıtı telafi edebileceği yerlere gönderir.
Doha-New York veya Doha-Sydney gibi bir destinasyona giden bir uçak, yolcu başına Doğu Avrupa'ya yapılan bir uçuştan çok daha fazla kâr sağlar. Sofya, şirketi iflastan kurtarmak için uçakların ABD ve Asya'da büyük ödeme gücü olan pazarlara yönlendirilmesinin kurbanı oldu.
Katarlılar, Sofya'nın kötü bir pazar olduğu için değil, savaşın Avrupa'ya uçmayı onlar için ekonomik olarak anlamsız hale getirmesi nedeniyle çekilmedi.
Şimdi Bosch'un neden Bulgaristan'dan ayrıldığına bakalım.
Yanlış! Bosch'un ticari şirketi Bulgaristan'da kalıyor ve ayrılmıyor. Ancak Bosch, Almanya'daki merkezini sarsan en büyük küresel krizden geçiyor. Endüstri devi, 2030 yılına kadar toplam 22.000'den fazla işçi çıkarma planlarını açıkladı ve bunların büyük kısmı Stuttgart-Fellbach, Schwieberdingen ve Böll gibi şehirlerdeki Alman fabrikalarında olacak.
Şirket, Bulgaristan'da 'Bosch Mühendislik Merkezi Sofya'da 670 mühendislik pozisyonunu iptal ettiğini açıkladı. Nedeni basit: Mühendislerimiz Volkswagen, Mercedes ve BMW gibi Alman otomobil devleri için yazılım ve teknolojiler geliştiriyordu.
Alman otomotiv endüstrisi acımasız bir durgunluğa girdiği için siparişler durdu ve Bosch, Bulgaristan dahil her yerde maliyetleri kısmak zorunda kaldı.
Önemli bir nokta: Almanya'da Bosch'a ne oluyor?
Almanya'da durum Bulgaristan'dakinden çok daha korkutucu. Dizel ve benzinli motorlar için tüm otomobil parçası ve bileşen fabrikaları kapatılıyor.
Bosch'un Almanya'daki krizinin nedeni, elektrikli araçların çok daha az bileşen gerektirmesidir. Bir içten yanmalı motorun üretimi için Bosch'tan yüzlerce parça gerekirken, bir elektrik motoru için çok daha azı gerekiyor. Bu, muazzam bir aşırı kapasite yarattı.
Aynı zamanda Çinli elektrikli araç üreticileri (BYD gibi) ve Tesla, yazılım ve elektroniği kendileri yaparak geleneksel Alman parça tedarikçilerinden bilinçli olarak kaçınıyor.
Enerji şoku: Almanya'da elektrik fiyatları ve üretim maliyetleri keskin bir şekilde arttı ve bu da Alman fabrikalarını Asya ve ABD'deki rakiplerine göre rekabetsiz hale getirdi.
Sadece otomotiv bölümünde (Bosch Mobility) şirket, yıllık 2,5 milyar avroluk bir gider açığı bildirdi ve bu açığın toplu işten çıkarmalar ve yapay zeka (YZ) uygulamasıyla acilen kapatılması gerekiyor.
Kısacası, Alman otomotiv endüstrisi 'hapsırdığında' Bulgaristan 'grip oluyor'. Bosch, Almanya'da iflas etmemek için dünya çapındaki yazılım merkezlerini optimize ediyor.
Volkswagen de Almanya'da sancılı bir yeniden yapılanma geçiriyor ve ülkede 35 bin işçi çıkaracak.
Tüm bunlar ekonomik ve jeopolitik gerçeklerdir. Bir ölçüde her zaman etkileneceğiz. İnsanın her bir sorunun kaynağını anlaması basit bir merak konusudur; bu bir sır değil.
Fotoğrafta, son seyahatimde çektiğim Doha'nın muhteşem havalimanının bir bölümü var. Umarım yakında barış içinde oluruz, yoksa...
(Facebook'tan)
* Liyana Pandelieva, Turizm Bakanı İlin Dimitrov'un danışmanıdır.
