İran, Ukrayna topraklarındaki üç hedefe doğrudan askeri darbe indirmeye hazırlanıyordu ancak saldırı son anda iptal edildi. Bu iddia, üst düzey bir İranlı yetkili ve askeri danışman olan Muhsin Rızai tarafından ortaya atıldı. Rızai'ye göre Kiev, Tahran'la bizzat iletişime geçerek Hazar Denizi'ndeki İran gemisine düzenlenen saldırının bir hata olduğunu kabul etti. Hangi Ukrayna hedeflerinin belirlendiği ve İran'ın hangi silahları kullanmayı planladığı ise açıklanmadı.
Her Şey Hazırdı
Muhsin Rızai, "Ukrayna topraklarındaki üç hedefi vurmaya hazırdık ancak ülke özür dileyince saldırıyı durdurduk" dedi. İranlı askeri danışman, İran ordusunun saldırı hazırlıklarını tamamladığını ve Ukrayna'nın Hazar Denizi'ndeki İran ticari gemisine yönelik saldırının ardından ilk olarak Tahran'la temasa geçtiğini öne sürdü. Rızai, "Kendileri bizimle iletişime geçip 'Bu bir hataydı, hata yaptık' dediler" ifadelerini kullandı. Saldırının tamamen hazır olduğu yönündeki iddia şu ana kadar bağımsız olarak doğrulanmadı. İranlı danışman, üç hedefin ne olduğunu, Ukrayna'nın hangi bölgelerinde bulunduğunu ve Tahran'ın füze, drone veya başka bir silah kullanmayı planlayıp planlamadığını açıklamadı.
Bir Telefon Görüşmesi Tırmanışı Durdurdu
Ukrayna tarafı, Rızai'nin belirttiği şekilde resmi bir özür dilemiş olduğunu kamuoyuyla paylaşmadı. Ancak Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sibiga, olayın ardından İranlı mevkidaşı Abbas Arakçi ile bir görüşme yaptı. Reuters'a göre Sibiga, Arakçi'ye İran gemisine yönelik saldırının kasıtlı olmadığını ve Kiev'in tırmanış arayışında olmadığını söyledi. Ukraynalı bakan, ülkesinin eylemlerinin Rus saldırganlığına karşı savunmaya yönelik olduğunu ve sivil gemileri veya kişileri hedef almadığını belirtti. Sibiga ayrıca İran'a çatışmayı genişletebilecek adımlardan kaçınması konusunda uyarıda bulundu ve Tahran'ın savaşta Rusya'ya verdiği her türlü desteği sonlandırması çağrısı yaptı. Arakçi ise İran'ın da tırmanış istemediğini ancak vatandaşlarına ve çıkarlarına yönelik saldırıları kabul etmeyeceğini söyledi ve uğranılan zararların tazmin edilmesini talep etti.
Rızai'nin sözleri, iki ülkenin doğrudan bir askeri çatışmaya ne kadar yaklaşmış olabileceğini gösteriyor. Böyle bir saldırı, İran'ın artık sadece Moskova'ya dolaylı destek vermekle suçlanmadığı, aynı zamanda açıkça Ukrayna topraklarına saldırdığı anlamına gelecekti.
Hazar Denizi'ndeki Ölümcül Saldırı
Kriz, 25 Temmuz'da Hazar Denizi'nde bir İran ticari gemisinin vurulmasıyla başladı. Patlamada bir denizci hayatını kaybetti, bir diğeri yaralandı. İran Dışişleri Bakanlığı ve devlet ajansı İRNA, olayı "düşmanca ve suç niteliğinde" bir saldırı olarak nitelendirdi ve Ukrayna maslahatgüzarını büyükelçiliğe çağırarak resmi protestoda bulundu. İran, Kiev'i savaşı coğrafi olarak genişletmeye çalışmakla suçladı ve ulusal çıkarlarını koruyacağını belirtti. Hayatını kaybeden denizcinin cenazesi ve mürettebatın geri kalanı, yarı resmi İSNA ajansının Reuters'a aktardığına göre 2 Ağustos'ta İran'a döndü.
İran, vurulan geminin sıradan bir ticari gemi olduğunda ısrar ediyor. Ukrayna ise farklı bir versiyon sunuyor. Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, X hesabından yaptığı açıklamada Ukrayna güçlerinin bir Rus savaş gemisini ve İran'la bağlantılı askeri yük taşıyan gemileri vurduğunu duyurdu. Kiev, İranlı denizcinin hayatını kaybettiği geminin bu tür bir yük taşıyıp taşımadığını resmen açıklamadı.
İki Savaş Birleşebilirdi
Rus işgalinin başlangıcından bu yana Ukrayna, İran yapımı modellere dayanarak geliştirilen yoğun drone saldırılarına maruz kalıyor. Bu durum, Kiev ile Tahran arasındaki gerilimin ana kaynaklarından biri. İran, Rusya-Ukrayna savaşında taraf olduğunu reddediyor. Ancak Kiev, Tahran'ı Rus saldırılarına destek vermekle defalarca suçlarken, Moskova'nın İran menşeli insansız hava araçlarını kullandığını ve ürettiğini belirtiyor.
Zelenskiy'nin Rusya'yı İran'a Ortadoğu'daki ABD askeri tesislerinin ve üslerinin uydu görüntülerini sağlamakla suçlamasının ardından gerilim daha da arttı. Zelenskiy'ye göre Rus gözetimi ile ardından gelen İran saldırıları arasında bir bağlantı var, ancak Moskova ve Tahran böyle bir koordinasyonu kabul etmiyor.
Ukrayna'daki üç sözde hedef şimdilik gizli kalıyor. Planın gerçekten en üst düzeyde onaylanıp onaylanmadığı veya Rızai'nin sözlerinin Hazar Denizi'ndeki Tahran için aşağılayıcı saldırının ardından bir güç gösterisi olup olmadığı bilinmiyor. Kesin olan şu ki, bir denizcinin ölümü, İranlı danışmana göre Ukrayna ve İran'ı doğrudan karşı karşıya getirebilecek bir hazırlığı tetikledi. Ve bu kez diplomatik kriz ile savaşta yeni bir cephe arasındaki sınır, sadece bir telefon görüşmesi kadar yakın olabilirdi.
