İran, ABD Başkanı Donald Trump'ın 'Pikaks Dağı' olarak adlandırılan güçlendirilmiş yeraltı nükleer tesisine saldırı tehditlerinin ardından, bu bölgede herhangi bir faaliyet yürüttüğünü reddetti. DPA'nın haberine göre, Tahran yönetimi ABD'nin iddialarını sert bir dille geri çevirdi.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, X hesabından yaptığı açıklamada, ABD'nin Orta İran'daki bir tesiste nükleer faaliyetler yürütüldüğüne dair yaydığı bilgilerin 'saldırı, yıkım ve sabotaj için uydurulmuş bir bahaneden ibaret olduğunu' söyledi. Bekayi, İran'ın tüm nükleer faaliyetlerinin UAEA'ya eksiksiz bildirildiğini de ekledi.
Trump, dün Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun ile yaptığı görüşmede birkaç kez bu tesise saldırı tehdidinde bulundu. 'O bölgeyi çok yakında ve çok sert vuracağız' diyen Trump, gerilimi tırmandırdı.
Söz konusu tesis, Natanz'daki uranyum zenginleştirme tesisinin güneyinde bir dağın içinde yer alıyor. Yeraltı tesisinin amacına dair kamuya açık neredeyse hiçbir bilgi bulunmuyor. İnşaatına, Temmuz 2020'de Natanz'daki modern santrifüj montaj salonunun yangın ve patlamayla ağır hasar görmesinin ardından başlandı. İran o dönemde olayın sabotaj olduğunu açıklamıştı.
Wall Street Journal'ın haberine göre, İsrail istihbaratı, İran'ın geçen yıl İsrail'le yaşanan çatışmanın ardından binlerce uranyum zenginleştirme santrifüjünü bir dağın derinliklerindeki tünellere taşıdığına inanıyor. Gazeteye konuşan İsrailli bir askeri yetkili, Haziran 2025'teki 12 günlük savaşta ABD ve İsrail hava saldırılarının İran'ın üç ana nükleer tesisini vurduğunu ancak 'Pikaks Dağı'ndaki tesis de dahil olmak üzere yapılacak daha çok iş olduğunu' söyledi.
Habere göre, İsrail'in hedefleri ABD'ninkilerden giderek uzaklaşırken Başbakan Binyamin Netanyahu, Başkan Donald Trump'ı İran'a yönelik büyük çaplı saldırıları yeniden başlatmaya ikna etmeye çalıştı. Son on gündür ABD askeri operasyonlarını artırmış durumda. Geçen hafta Trump, Natanz nükleer kompleksinin yaklaşık 1,5 kilometre güneyinde bulunan Pikaks Dağı'na saldırıya hazır olduklarını söyledi.
Trump, radyo programcısı Hugh Hewitt'e verdiği röportajda 'Pikaks, girişin hemen önüne yapılacak güzel, büyük ve güçlü bir darbe için olası bir hedef' ifadelerini kullandı. Bu, Trump'ın bu tesisi ilk kez kamuoyu önünde potansiyel bir hedef olarak göstermesi oldu.
İran'da Kolang Gaz La Dağı olarak bilinen tesis, yıllardır ABD ve İsrail istihbaratının gözetimi altında. Sınırlı kamuya açık bilgi, yeraltı kompleksinin herhangi bir hava saldırısı için ciddi bir zorluk teşkil edeceğini gösteriyor. Natanz yakınlarında bulunan kompleks, 2020'deki patlamada ağır hasar gören yeraltı santrifüj montaj fabrikasının yerini almak üzere tasarlanmıştı.
Washington merkezli Bilim ve Uluslararası Güvenlik Enstitüsü, tesisteki inşaat faaliyetlerinin son 15 aydır aktif olarak devam ettiğini bildiriyor. Kamyon trafiği, tünel güçlendirme ve güvenlik altyapısının genişletilmesi gibi çalışmalar sürüyor. Enstitü ayrıca, İran'ın 2007'de inşa edip daha sonra mühürlediği daha eski bir tünel ağında da çalışmalar yapıldığını aktarıyor.
Enstitü Başkanı David Albright, 'İran'ın muhtemelen santrifüjleri Pikaks Dağı tünellerine taşıdığını' söyledi. Uzmanlara göre yeraltı kompleksi, masif kaya tabakasının 90 ila 137 metre altına uzanıyor ve nükleer programla ilgili birkaç tesisi barındıracak kadar büyük.
Joe Biden yönetimi döneminde ABD Ulusal Güvenlik Konseyi'nde görev yapan Nate Swanson, İran'ın gizli nükleer faaliyetler geçmişi göz önüne alındığında, bu kadar iyi korunan bir yeraltı tesisindeki herhangi bir bildirilmemiş faaliyetin özellikle endişe verici olduğunu belirtti. 'Gizlice nükleer silah üretme kapasitesine ulaşmak en kötü senaryo' diyen Swanson, UAEA'nın bu tesiste denetim yapması gerektiğini vurguladı.
Pikaks Dağı, geçen yılki İsrail-İran savaşında ana hedefler arasında yer almadı ve 28 Şubat'ta başlayan son ABD askeri operasyonlarında da vurulmadı. Ancak yetkililer ve nükleer uzmanlar, İran'ın bu tünelleri nükleer ekipman depolamak veya üretmek için kullanabileceği gibi, silah kalitesinde malzeme üretebilecek küçük bir uranyum zenginleştirme tesisi de inşa edebileceği konusunda uzun süredir uyarıyor.
İran nükleer silah geliştirdiğini sürekli reddediyor. Ancak ülke, yaklaşık 450 kilogram yüzde 60 saflıkta uranyum üretmiş durumda ki bu, nükleer silah yapımı için gereken seviyeye oldukça yakın. Analistler, santrifüjlerin Pikaks Dağı'na taşınmasının mutlaka orada bir uranyum zenginleştirme tesisi kurulduğu anlamına gelmediğini, Tahran'ın geçen yılki savaştan kurtulan santrifüjleri gelecek saldırılardan korumak için taşımış olabileceğini belirtiyor.
Santrifüjlerin nereden geldiği henüz net değil; ana İran nükleer tesislerinde depolanan yedek makineler olabilir. UAEA, İran'ın müfettişlerin tesise erişimini reddettiğini ve burada yürütülen faaliyetler ya da gelecek planları hakkında bilgi vermediğini bildirdi. UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi, Mart ayında İran'ın 2021 gibi erken bir tarihte ajansa bu tesiste 'nükleer faaliyet yürütme niyetini' bildirdiğini söyledi.
