Sozopol Su Altı Arkeolojisi Merkezi Müdürü Dr. Nayden Prahov, Bulgaristan'ın su altı kültürel mirası alanında önemli adımlar attığını söyledi. UNESCO himayesinde yeni bir akademik program açılırken, ilk kez Su Altı Arkeolojisi Günü kutlanacak.
– Dr. Prahov, Burgas'taki Ulusal Sanat Akademisi şubesinde su altı kültürel mirasının restorasyonu ve korunmasıyla ilgili yeni bir akademik program açılacağı duyuruldu. Programın hazırlık aşaması ne durumda? – Program zaten geliştirildi. Şu anda Ulusal Değerlendirme ve Akreditasyon Ajansı'nda akreditasyon süreci devam ediyor. Önümüzdeki aylarda tamamlanmasını bekliyoruz ve bu sonbaharda öğrenci alımına başlayarak eğitimi fiilen başlatmayı umuyoruz.
– Yeni disiplin hangi uzmanları yetiştirecek ve resmi başlangıcından önce bu alana ilgi var mı?
– Şimdiden ilgi gösteren ve soru soranlar var. Bu program, hem konservasyon ve restorasyon uzmanları hem de tarihçiler ve arkeologlar için uygun. Şu anda su altı kültürel mirasının korunması, araştırılması ve sunulmasına yönelik ek bir uzmanlaşma olarak tasarlandı.
– Sozopol'deki Su Altı Arkeolojisi Merkezi, Ocak ayında UNESCO himayesinde resmen 2. kategoride Su Altı Mirası Enstitüsü statüsü kazandı. Bu tanınmanın ilk sonuçları neler ve Bulgaristan'a hangi yeni fırsatları sunuyor?
– Birkaç gün önce Paris'teki UNESCO merkezinden döndük. Meslektaşlarım Kalin Dimitrov ve Zornitsa Grekova ile birlikte kurumun ilk yıllık faaliyet raporunu sunduk. Yüksek not, tebrikler ve başarı dilekleri aldık. Bundan sonra su altı kültürel mirasını ve su altı arkeolojisini tanıtma taahhütlerimizi yerine getirmemiz gerekiyor. Bu yıl bir dizi etkinlik planladık. 21 Ağustos'ta UNESCO tarafından ilan edilen Su Altı Arkeolojisi Günü'nü ilk kez kutlayacağız. Bu vesileyle sergiler, halka açık konferanslar ve uzun süreli Su Altı Arkeolojisi Merkezi müdürü Christina Angelova anısına bir anma gecesi düzenlenecek. Ayrıca UNESCO himayesinde en az iki konferans düzenlenecek. Bununla birlikte arkeolojik araştırmalarımız da devam ediyor. Şu anda Kiten açıklarında geç Osmanlı dönemine ait bir geminin kazısı yapılıyor.
– Bu yıl başka hangi araştırmalar planlanıyor?
– Kiten'in güney körfezinde, Urdoviza Burnu açıklarında bulunan, muhtemelen 19. yüzyıldan kalma geç Osmanlı dönemi gemisinin araştırmasına devam ediyoruz. Araştırmaya, en seçkin Bulgar gemi arkeolojisi uzmanları arasında yer alan Dr. Krum Bachvarov ve Dr. Dragomir Garbov başkanlık ediyor. Dr. Bachvarov ABD'deki Connecticut Üniversitesi'nde, Dr. Garbov ise Avustralya'daki Su Altı Arkeolojisi Enstitüsü'nde çalışıyor. Bulgaristan dışında yaşamalarına rağmen her yaz bu geminin araştırmasına katılmak için geri dönüyorlar. Proje, gemi enkazlarını araştıran dünyanın önde gelen kuruluşlarından ABD'deki Gemi Arkeolojisi Enstitüsü tarafından finanse ediliyor.
– Gemi hakkında neler biliniyor?
– Bu, Karadeniz'in dibindeki oksijensiz ortam sayesinde korunmuş, son derece iyi durumda bir ahşap yelkenli gemi. Her yıl yaklaşık bir ay boyunca meslektaşlarımız ve gönüllülerle birlikte saha araştırması yapıyoruz. Gönüllüler arasında, deniz ortamından çıkarılan buluntuların konservasyonu alanında çalışan Avustralya'dan uzmanlar da var. Bulgaristan'da bu özel alanda henüz yeterli uzman bulunmadığından katılımları özellikle değerli. Bu, ABD, Ukrayna, Avustralya ve diğer ülkelerden su altı arkeologlarının yer aldığı uluslararası projelerimizden biri.
– Araştırmalar başladı dediniz. Ne kadar sürecek?
– Temmuz ortasına kadar devam edecek. Sonbaharda yeni projeler var. Sozopol'deki çalışmalarımıza devam edeceğiz. Orada kalkolitik döneme, yani bakır-taş çağına ve Tunç Çağı'na ait tarih öncesi yerleşim kalıntılarını araştıracağız. Ayrıca antik liman bölgesini de incelemeyi planlıyoruz.
– Su Altı Mirası Enstitüsü'nün altyapısı nasıl gelişiyor ve uluslararası bir su altı kültürel mirası araştırma ve koruma merkezi haline gelmesi için sonraki adımlar neler?
– Yeni statümüz, Karadeniz ve Aşağı Tuna bölgesinde uluslararası faaliyetlerin geliştirilmesiyle ilgili ciddi sorumluluklar getiriyor. Bu, farklı ülkelerden uzmanlarla eğitimler düzenlemeyi ve deneyim alışverişinde bulunmayı içeriyor. Ayrıca bölgeden uzmanları ve genç araştırmacıları bir araya getirecek bir su altı arkeolojisi ve deniz jeofiziği okulu düzenleyeceğiz.
