Araştırmacı gazeteci Hristo Grozev, İngiltere'nin sınır dışı ettiği iki Bulgar'ın yeniden Rus istihbarat operasyonlarına dahil olabileceği uyarısında bulundu. Grozev, dava dosyasındaki kişisel adresinin eski bir Bulgar siyasetçi tarafından yayımlandığını ve bunun ailesini tehlikeye attığını açıkladı. İngiliz yetkilileri yıllarca kendisinden yardım istedikleri halde kendisini takip eden kişilerin erken tahliyesi konusunda bilgilendirmediği için suçladı. Grozev'e göre bu karar, Moskova için casusluk yapmanın kısa bir hapis cezası karşılığında büyük kazanç getirebileceği yönünde tehlikeli bir mesaj veriyor.
"Kimse Beni Uyarma Gereği Duymadı"
Grozev, Nova TV'ye yaptığı açıklamada, "Tepkim daha çok şununla ilgili: Yıllardır bu soruşturmada benden yardım isteyen İngiliz yetkililerden hiçbiri, bu iki hükümlünün cezalarının bitmesine çok daha varken serbest bırakıldığını bana bildirme gereği duymadı" dedi.
Grozev, özellikle İvan Stoyanov ve Vanya Gaberova'dan kişisel olarak korkmadığını, çünkü ikisinin de onlarsız da varlığını sürdüren çok daha büyük bir yapının sadece bir parçası olduğunu vurguladı.
"Bu ikisinden kişisel bir endişem yok. Onlar, onlarsız da faaliyetine devam eden çok daha büyük bir yapının parçası. Eğer bir endişem varsa, o da dava sırasında edindikleri bilgilere erişimlerinin olması" diye konuştu.
Kişisel Adresi Davadan Sızdırıldı
Grozev, özellikle endişe verici bir örnek olarak, eski bir Bulgar siyasetçinin İngiltere'deki davaya ait bir iç belgeyi kullandığı bir paylaşımı gösterdi. Bu belgede gazetecinin kişisel adresi yer alıyordu.
"Bu belgeye yalnızca sanıklar ve avukatları ulaşabilir. Yayımlanması yasa dışı ve etik dışıdır çünkü ailemi tehlikeye atıyor" dedi.
Grozev'e göre tehlike dava ile bitmiyor. Hükümlüler, ağın kurbanları ve hedefleri hakkında hassas bilgilere erişti ve bu bilgiler Bulgaristan'a döndükten sonra da kullanılabilir.
Sınır Dışı Edilen Bulgarlar Kimler?
İvan Stoyanov ve Vanya Gaberova, İngiltere topraklarında ortaya çıkarılan en büyük Rus casusluk ağlarından birine katılmaktan hüküm giyen altı Bulgardan oluşan grubun bir parçası.
Stoyanov suçunu kabul etti ve 5 yıl 3 hafta hapis cezası aldı. Gaberova ise 6 yıl 8 ay 3 hafta hapis cezasına çarptırıldı. İkisi de cezalarının yaklaşık yarısını çektikten sonra Bulgaristan'a iade edildi.
İngiliz soruşturmasına göre grup, eski Wirecard CEO'su Jan Marsalek'in yönetiminde Rus istihbaratı için görev yapıyordu. Ağ, gazetecileri, Rus muhalifleri, siyasi figürleri ve Moskova'nın ilgisini çeken diğer kişileri takip ediyordu.
Ana hedeflerden biri de bizzat Hristo Grozev'di.
"En Kötüsü Yeniden Bulaşmaları"
Araştırmacı gazeteci, Bulgar makamlarının iki sınır dışı edilen kişinin faaliyetlerini zaten izlediğine inandığını söyledi.
"Bulgaristan için olabilecek en kötü şey, bu kişilerin yeniden benzer bir faaliyete karışmasıdır" dedi.
Grozev'e göre tehlike sadece Rus birimleriyle yeniden bağlantı kurmaları değil. Serbest bırakılmaları, gelecekteki casusluk adayları için bir reklam görevi de görebilir.
"Bu kötü bir örnek teşkil ediyor. Birisi ciddi bir ödül alacağını ve cezasının sadece bir kısmını yatacağını bilirse, bu gelecekteki benzer operasyonları teşvik edebilir" uyarısında bulundu.
Ukraynalıları Tasfiye Etmek İçin Bilgi Topluyorlardı
Grozev, İngiliz iddianamesinin casusluk ağının operasyonlarının sadece küçük bir kısmını sunduğunu açıkladı. Dava altı spesifik göreve odaklanmıştı ancak yapı çok daha büyük ölçekte faaliyet gösteriyordu.
En şok edici operasyonlardan biri, Ukraynalı askerlerin eğitim gördüğü Almanya'daki bir ABD askeri üssünün gözetlenmesine yönelik hazırlıkları içeriyordu.
"Amaç, Ukraynalı askerler ve subaylar hakkında daha sonra tasfiye edilmeleri için bilgi toplamaktı" dedi Grozev.
Diğer tespit edilen görevler arasında kendisinin ve meslektaşlarının takip edilmesi ile Vladimir Putin rejiminden kaçan Rus muhaliflerin izlenmesi yer alıyordu.
Ukrayna Desteği Görünümü Altında Dezenformasyon
Grozev'e göre grup ayrıca Avrupa'da kamuoyunu manipüle etmeye yönelik büyük çaplı operasyonlarda da yer aldı.
"Bu grup, görünüşte Ukrayna yanlısı ama aslında kışkırtıcı mesajlarla çeşitli Avrupa ülkelerinde Ukrayna'ya karşı olumsuz bir tutum oluşturma operasyonlarında yer aldı. Henüz bilmediğimiz başka operasyonlar da vardı" dedi.
Bu, casusluk ağının sadece belirli kişileri fiziksel olarak takip etmekle sınırlı kalmadığı anlamına geliyor. Ağ ayrıca toplumsal gerilimi körüklemek, Ukrayna'yı itibarsızlaştırmak ve Avrupa ülkelerindeki siyasi havayı etkilemek için de çalışıyordu.
Büyük Sorular Cevapsız Kalıyor
Grozev, sınır dışı etmenin İngiltere'nin aşırı kalabalık cezaevlerinde yer açma politikasının bir parçası olduğunu kabul ediyor. Ancak ona göre bu tür bir idari uygulama, hüküm giyen ağ tarafından hedef alınan kişilere karşı sessiz kalmayı haklı çıkarmaz.
Stoyanov ve Gaberova'nın yanlarında ne tür hassas bilgiler götürdüğü, Bulgaristan'da kiminle temas kurabilecekleri ve dava dosyasındaki verileri çoktan aktarıp aktarmadıkları bilinmiyor.
Rus ağının kaç operasyonunun mahkemeye açıklanmadığı da bilinmiyor. Grozev'e göre işte bu gizli görevler, iki hükümlünün sınır dışı edilmesiyle bitmeyen hikayenin en tehlikeli kısmını oluşturuyor.
