Trjavna'nın Belitsa köyündeki EMCO mühimmat deposunda dün saat 11.00'den kısa bir süre önce meydana gelen patlama ve ardından çıkan orman yangını, itfaiye ekipleri ve droneların müdahalesiyle kontrol altına alındı. İçişleri Bakanı İvan Demerciyev, yangının teknik bir sebepten kaynaklandığını ve dışarıdan bir müdahale olmadığını vurgularken, barut yanması nedeniyle oluşan dumanın toksik tehlike yaratmadığını açıkladı. Olayın aydınlatılması için Gabrovo Bölge Savcılığı soruşturma başlatırken, geçmişteki sabotaj şüpheleri nedeniyle kamuoyundaki endişe devam ediyor.
Trjavna Belediye Başkanı Denço Minev, patlamaların yanan bir kamyon nedeniyle yaşandığını, olayın dışarıdan bir müdahale değil, teknik bir sebepten kaynaklandığını açıkladı. Minev, durumun sakin olduğunu belirterek vatandaşları sosyal medyadaki spekülasyonlara itibar etmemeleri konusunda uyardı. Cumartesi günü Kardam yakınlarındaki ayçiçeği tarlalarında patlayan drone ile birlikte bu olay, Gabrovo'daki Facebook gruplarında endişeye yol açtı. Gruplarda, silah sanayicisi Emiliyan Gebrev'in tesislerindeki son patlamaların bir sabotaj mı yoksa kaza mı olduğu soruluyor.
BNR'nin haberine göre, yakıt taşıyan bir tanker depoları doldurduğu sırada bir alev alma meydana geldi ve depolardan birindeki mühimmatlar patladı. İçişleri Bakanı İvan Demerciyev, yangını sınırlamak için gerekli organizasyonu kurduklarını belirterek, "Olay gündüz vakti, sahada işçilerin de bulunduğu bir işlem sırasında gerçekleşti. Nedenler büyük ihtimalle içeriden kaynaklanıyor. Bir patlamanın gerçekleşmesi için mutlaka bir insan hatasına da gerek yoktur" ifadelerini kullandı. Demerciyev, dışarıdan herhangi bir müdahale olduğuna dair hiçbir veri bulunmadığını da sözlerine ekledi. Detaylı bir analiz ve inceleme yapılmadan spekülasyonlara yol açacak versiyonların açıklanmaması gerektiğini vurgulayan Demerciyev, tesisin dron koruması ve video gözetim sistemine sahip olduğunu kaydetti. Ayrıca bölgede tesise hizmet veren dahili bir araç bulunduğunu, ancak yangının bu araçtan başlayıp başlamadığının henüz doğrulanmadığını belirtti. Olayın ardından ulusal BG-ALERT sistemi de aktive edildi.
İtfaiye Güvenliği ve Nüfus Koruma Baş Müdürlüğü Direktörü Başkomiser Aleksandar Dzhartov, yangının doğu ve batı cephelerinde çalışıldığını ve son saatlerde aktif bir yayılım olmadığını açıkladı. Mühimmatın muhafaza edildiği deponun tamamen yandığını belirten Dzhartov, "Sadece yanan alanlarda duman tüten ocakları söndürüyoruz. Yangın cephesini dronelarla havadan takip ediyoruz. Gece boyunca sahada 6 itfaiye, 6 orman işçisi ve belediye gönüllü ekibi nöbet tutacak" dedi. Gabrovo Vali Yardımcısı Andrey Nikolov da geceyi değerlendirerek, "Gece nispeten sakin geçti. İtfaiye ekipleri sahada nöbet tuttu ve şu anda aktif yangın ocağı kalmadı. Durum kontrol altında, endişe edilecek bir durum yok" ifadelerini kullandı.
Patlamanın ardından bölgede orman yangını çıkmış, alevler Balkan dağlarına doğru, Stançov Han ile Ruyevite mevkiine ilerlemişti. İlk aşamada tedbir amaçlı bazı yaşlılar bölgeden uzaklaştırılsa da, yetkililer kitlesel bir tahliyeye gerek kalmadığını belirtti. EMCO Fabrika Direktörü Slavço Dimiev, boşaltım yapan çalışanların depodan duman yükseldiğini görmesi üzerine tahliye sürecinin başladığını anlattı. Dimiev, "Barut karışımları yanarken duman çıkar ve sıcaklık artar. Muhtemelen bir barut şarjının tutuşması yangına ve çevreye yayılmasına neden oldu. Halk için toksik gaz tehlikesi bulunmuyor" diye konuştu.
Belediye Başkanı Minev, radyasyon veya yüksek toksisiteye dair söylentileri kesin bir dille yalanlayarak, "Depoda halkın hayatını tehdit edecek toksik malzemeler yok. Plachkovtsi belediyesinden gözlerde yanma şikayetleri geldiği bilgisi var ancak en önemlisi yerel halk için bir tehlike bulunmuyor" dedi. Protokoller gereği olası ikincil patlamaları tespit etmek için en az 24 saat bekleniyor ve bölgede incelemeler bu sürenin ardından yapılacak. Olayda ölen ya da yaralanan olmazken, Plovdiv'den gelen mobil bir ölçüm istasyonu Plachkovtsi belediyesine kuruldu ve havada toksik madde olup olmadığına dair incelemeler sürdürülüyor.
Patlamanın yaşandığı fabrikanın sahibi Emiliyan Gebrev, yıllardır Ruslarla sorun yaşıyor. Hatta İngiltere'nin Salisbury kentinde çift ajan Sergey Skripal'e yapıldığı gibi kendisine de "Noviçok" sinir gazıyla suikast girişiminde bulunulmuştu.
Silah tüccarı Gebrev, oğlu ve bir çalışanı, Nisan 2015'te o dönem kimliği belirlenemeyen bir maddeyle zehirlenmeleri sonucu ağır bir durum yaşayarak Sofya'daki bir hastaneye kaldırılmıştı. Uluslararası ve Bulgar soruşturmaları, bu olayı Rus askeri istihbaratı GRU ajanlarıyla ilişkilendiriyor. Olaydan bir yıl önce de Ruslar, Çekya'nın Moravya bölgesinin güneyindeki küçük bir kasaba olan Vrbetice'de iki Çek hükümet silah ve mühimmat deposunu havaya uçurmuştu. Eski Başsavcı İvan Geşev, Nisan 2021'de yaptığı açıklamada, son 15 yılda ülkedeki silah fabrikalarında meydana gelen 4 patlamanın, Emiliyan Gebrev'in zehirlenmesi ve 2014'te Çekya'daki askeri depolardaki patlamalarla bağlantılı olduğunu duyurmuştu.
İlk olay, 12 Kasım 2011'de Lovni Dol köyü yakınlarında meydana gelmiş ve Emiliyan Gebrev'in ticaret şirketine ait bir depo havaya uçurulmuştu. Patlamada, Gürcistan Savunma Bakanlığı için hazırlanan çok büyük miktarda patlayıcı madde imha olmuştu. İkinci olay ise 2015 yılında İganovo köyü yakınlarında yaşanmış, VMZ "Sopot" fabrikasının mamul ürün deposu patlatılmıştı. Patlayan ürünlerin bir kısmı da EMCO'ya aitti. 31 Mayıs 2015'te Sofya'daki eski Özel Teknoloji Enstitüsü binasında çıkan ve başka bir soruşturmanın konusu olan yangında, VMZ "Sopot" depolarındaki patlamalara dair deliller kül olmuştu. Yangının kendiliğinden yanma sonucu çıkmadığı belirlenmişti. Dördüncü olay ise 2020 yılında Muglij yakınlarında gerçekleşmiş, Kazanlak'taki "Arsenal" fabrikasına ait fünye ve ateşleyici deposu patlatılmıştı.
2023 yılında Karnobat yakınlarındaki bir mühimmat deposu patlamıştı. Deponun Gebrev ve onun silah ticareti şirketi EMCO'ya ait olduğu ortaya çıkmıştı. 24-25 Haziran gecesi Karnobat'taki EMCO tesislerinde büyük bir yangın daha çıkmıştı. Bu, 31 Temmuz 2022'de çıkan bir yangının mühimmat patlamalarına yol açmasının ardından aynı tesiste yaşanan ikinci olaydı. Patlamanın ertesinde o dönemki Başbakan Nikolay Denkov, Bulgaristan'daki askeri fabrikalarda denetim yapılmasını ve güvenliğin artırılmasını talimatını vermişti. Gebrev ise medyaya yaptığı açıklamada, yanan depoda kendi kendine tutuşabilecek bir ürün bulunmadığını belirterek kötü niyetli bir eylemden şüphelendiğini söylemişti.
Emiliyan Gebrev, oğlu ve EMCO yöneticisinin 28 Nisan 2015'te zehirlenmesi olayıyla ilgili olarak GRU subayı olan üç Rus vatandaşı Sergey Fedotov, Sergey Pavlov ve Georgiy Gorşkov gıyabında suçlanmıştı. Bu isimler, 21 Mart ve 14 Nisan 2015 tarihlerinde VMZ-Sopot depolarındaki patlamaların yaşandığı dönemde de Bulgaristan'da bulunuyordu. Ayrıca, patlamalar ve Gebrev, oğlu ile EMCO yöneticisine yönelik suikast girişimlerinin gerçekleştiği tarihlerde üç Rus vatandaşı daha ülkedeydi. Bu nedenle Ulusal Güvenlik Servisi (DANS) ve Savcılık, bu kişilerin Bulgaristan ziyaretlerinin, Emiliyan Gebrev'in Gürcistan ve Ukrayna ile yaptığı askeri ürün teslimat sözleşmelerini engellemek amacıyla gerçekleştirildiği sonucuna varıyor. Söz konusu şahıslar henüz ülkeye karşı devlet aleyhinde faaliyet suçlamasıyla suçlanmasa da bu yönde delil toplanmaya devam ediyor. Öte yandan Savcılık ve DANS, Çekya ile de bilgi alışverişinde bulunuyor. Çekya'da da Rusya ile çatışma halinde olan ülkelere teslim edilecek EMCO mühimmat depolarındaki patlamalarda Rus müdahalesi olduğu netlik kazanmıştı.
