Recep Tayyip Erdoğan, Türk parlamentosu oyu birkaç hafta öne alırsa 2028'de bir kez daha cumhurbaşkanlığı seçimine çıkabilir. Bu senaryo cumhurbaşkanlığı ekibinde açıkça tartışılıyor ve Erdoğan'ın önde gelen danışmanlarından Mehmet Uçum somut bir tarih gösterdi: 16 Nisan 2028. Uçuma göre bu klasik bir erken seçim olmayacak, düzenli seçimlerin minimum düzeyde öne çekilmesi olacak ve bu durum Erdoğan'ın bir kez daha aday olabilmesini sağlayan anayasal imkanı devreye sokacak.
Sadece üç hafta belirleyici olabilir. Uçum, Türk seçim mevzuatına göre 2028'deki düzenli oylamanın sıkça belirtildiği gibi 14 Mayıs'ta değil 7 Mayıs'ta yapılması gerektiğini açıklıyor. Bunun nedeni, 14 Mayıs 2023 seçiminden sonra başlayan beş yıllık görev süresinin sona ermesinden önceki pazar günü seçimlerin yapılması zorunluluğu. Önerisi, seçimlerin sadece üç hafta öne çekilerek 16 Nisan 2028'e alınması. Bunun için parlamentonun aynı yılın şubat ayında seçimlerin yenilenmesine dair karar alması gerekiyor. İşte bu prosedür Erdoğan için kilit önem taşıyor.
Türk Anayasası bir kişinin en fazla iki kez cumhurbaşkanı seçilebileceğini öngörüyor. Ancak 116. madde bir istisna tanıyor: eğer cumhurbaşkanının ikinci döneminde parlamentonun seçimlerin yenilenmesine karar vermesi halinde, görevdeki cumhurbaşkanı yeniden aday olabiliyor. Karar için tüm milletvekillerinin üçte beşine denk gelen 600 sandalyeli parlamento için 360 oy gerekiyor. Böylece hukuki soru Anayasa'nın böyle bir imkanı içerip içermediği değil, bu imkanın açıkça yer alması. Büyük siyasi soru ise gerekli 360 milletvekilinin bulunup bulunmayacağı.
Türkiye bir kez daha Erdoğan'a ihtiyaç duyuyor. Danışman siyasi pozisyonunu da gizlemiyor. Bu yıl daha önce yaptığı açıklamada, görüşüne göre bir cumhurbaşkanlığı dönemine daha Erdoğan'ın değil Türkiye'nin ihtiyaç duyduğunu söyledi. Olası yeni adaylığı, sınırlamaları aşma girişimi değil, Anayasa'nın kendisinde öngörülen bir imkan olarak tanımladı. Uçuma göre 16 Nisan'ın sembolik bir anlamı da var. Bu tarihte 2017'de Türk vatandaşları cumhurbaşkanlığı sistemine geçişi sağlayan anayasa değişikliklerini referandumda onayladı. 16 Nisan 2028'de yapılacak olası seçimler referandumun on birinci yıl dönümüne denk gelecek.
Uçum, seçimlerin üç hafta öne alınmasının gerçek bir erken seçim olarak nitelendirilmemesi gerektiğini vurguluyor. 2023 seçimlerinin de başlangıçta beklenen tarihten yaklaşık beş hafta önce yapıldığını hatırlatıyor.
Erdoğan şimdiden "önümüzdeki seçimler"den söz ediyor. Türk cumhurbaşkanı 2028 için resmi adaylığını henüz açıklamadı. Ancak sadece günler önce memleketi Rize ili Güneysu ilçesinde destekçilerine hitap ederken yaklaşan seçim döneminden bahsetti. Erdoğan 10 Eylül'de "Bu birlik ve beraberlikle önümüzdeki seçimleri de başarıyla atlatacağımıza inanıyorum" dedi. Sözleri Türk başkanlığı tarafından yayımlandı ve 2028 hazırlıklarının kademeli olarak başladığına dair yeni bir sinyal olarak algılandı.
Erdoğan yönetici blokta birlik vurgusunu sürdürüyor. Son açıklamalarında ülkeye hizmet etme isteğinin azalmadığını ve hükümetin ekonomik kalkınma, güvenlik ve Türkiye'nin uluslararası konumu için çalışmaya devam edeceğini belirtiyor.
Anahtar sayı 360. Anayasal kapı açık olabilir ama anahtar parlamento elinde. Reuters'a göre Adalet ve Kalkınma Partisi ile Milliyetçi Hareket Partisi çevresindeki iktidar bloğu yaklaşık 328 milletvekiline sahip; bu sayı gerekli 360 oy için yetersiz. Bu da seçimlerin yenilenmesi kararının iktidar koalisyonu dışından destek gerektirdiği anlamına geliyor.
İşte bu nedenle önümüzdeki bir buçuk yıl içinde diğer parlamento güçleriyle ilişkiler belirleyici olabilir. Reuters, diğer partilerin olası desteğinin gerekli anayasal çoğunluğu oluşturabileceğini ancak şu an için böyle bir kararın garanti edilmediğini belirtiyor. Erdoğan'ın başlıca ortağı MHP, Uçum'un önerisine olumlu sinyal verdi. Parti lideri Devlet Bahçeli, düzenli seçim takvimi ile önerilen 16 Nisan tarihi arasındaki farkın minimal olduğunu söyledi.
Opozisyon senaryoyu tartışıyor. Muhalefet partileri bu hamlenin siyasi mantığını sorguluyor. Muhalefet temsilcileri seçimlerin birkaç hafta öne alınmasının temel amacının Erdoğan için yeniden adaylık yolu açmak olduğunu savunuyor. İktidar ve Uçum bu yorumu reddediyor ve prosedürün Anayasa'da doğrudan yazılı olduğunu vurguluyor.
Böylece 2028'e kadar Türkiye sadece ekonomi, güvenlik ve dış politika üzerine bir seçim tartışması değil, seçim tarihinin kendisiyle ilgili büyük bir hukuki ve siyasi tartışma yürütecek. Bir şey artık net: Recep Tayyip Erdoğan'ın yeni bir adaylığı senaryosu sadece bir siyasi dedikodu değil. Cumhurbaşkanlığı ekibi anayasal mekanizmayı kamuoyuna açıkladı, somut bir tarih önerdi ve konuyu gündeme taşıdı. Gerçekleşip gerçekleşmeyeceği öncelikle parlamentoda gerekli 360 oyun bulunup bulunmayacağına bağlı olacak.
