NATO'nun Ankara'daki zirvesi sırasında Savunma Bakanı Dimitar Stoyanov, Çekya, Polonya ve Macaristan savunma bakanlarıyla MiG-29 ve Mi-17 için füze parçalarının olası tedarikini görüştü.
Stoyanov, Stryker savaş araçları sözleşmesinde fiyat artışı olacağına dair ilk bilginin 8 Mayıs 2025'te, Rosen Zhelyazkov hükümeti döneminde ve dönemin Savunma Bakanı Atanas Zapryanov'un görevde olduğu sırada geldiğini söyledi. Sosyal medyada iddia edildiği gibi bu sözleşmenin Rumen Radev hükümeti tarafından imzalanmadığını vurguladı.
Savunma Bakanı, meclis savunma komisyonundaki ifadesinde bu açıklamaları yaptı. İlerici Bulgaristan milletvekili Aleksandar Uzunov'un, fiyat artışının küresel enflasyondan değil, Bulgaristan'ın zırhlı araçlara entegre edilmesini istediği ek teknolojilerden kaynaklandığı yönündeki sorusunu yanıtladı.
Büyük Tırnovo'daki TEREM fabrikasında montajına başlanan Stryker savaş araçlarının fiyatı yaklaşık 37 milyon dolar arttı. Bu artış, Bulgaristan'ın yeni savaş araçlarını satın aldığı ABD'nin talebi üzerine gerçekleşti.
Kabul edilen değişikliklerle projenin toplam değeri üç sözleşme kapsamında 1 milyar 393 milyon 140 bin 192 dolara ulaştı. Enflasyon ve ekonomik koşulların etkisi dikkate alınarak, toplam değerin yüzde 1,5'i oranında 20 milyon 897 bin 103 dolarlık öngörülemeyen giderler de hesaba katıldı ve böylece mali değişikliklerin toplamı 1 milyar 414 milyon 37 bin dolara ulaştı.
Başbakan Rumen Radev'in meclise sunduğu gerekçelerden anlaşıldığına göre, ABD başlangıçta savaş araçları sözleşmesinde daha büyük bir fiyat artışı talep etmişti. ABD'nin talebi, savaş araçlarının fiyatında 59 milyon dolar, araçlar için sipariş edilen Javelin füzelerinde 4 milyon dolar artış ve mühimmat fiyatında 12 milyon dolar indirim şeklindeydi.
ABD, fiyat artışını, savaş araçlarının üretiminde kullanılan germanyum, alüminyum, çelik ve elektronik bileşenler gibi hammaddelerin kıtlığı, küresel enflasyon ve araçların paketleme ile nakliye maliyetlerindeki artışla gerekçelendirdi. Stryker araçları Bulgaristan'a sökülmüş halde geliyor ve daha sonra Bulgar askeri fabrikalarında monte ediliyor.
Meclis savunma komisyonundaki ifadesinde Bakan Stoyanov da ABD ile yapılan sözleşmedeki fiyat artışının nedeninin temel hammaddelerin kıtlığı olduğunu belirtti. Ona göre, savaş araçları sözleşmesinde fiyat artışı olacağı, Bulgaristan Savunma Bakanlığı ile ABD arasında yapılan beşinci incelemede ortaya çıktı. En büyük fiyat artışının eğitim ve yedek parça temini için olduğunu ifade etti.
Yapılan müzakerelerin ardından Bulgaristan, savaş araçları için 17 adet SkyRaider R80D dronu siparişinden vazgeçti. Hükümet kararının gerekçelerine göre, ordu, Bulgar üreticiden ek bir insansız hava aracı sistemi sipariş etmeyi ve bunu savaş araçlarına entegre etmeyi planlıyor. Hükümet gerekçesinde, "Bu, savaş araçlarının satın alınması ve hizmete girmesi tarihinde daha modern insansız hava araçları sağlayacaktır" denildi. Dronlar, savaş araçlarının keşif sisteminin bir parçasıydı.
Dronlardan vazgeçilmesi ve haziran ayındaki müzakereler sonucunda Bulgaristan, ABD'nin proje için talep ettiği ilk fiyat artışını düşürdü. Hükümetin önerisine göre, savaş araçları için ana sözleşmenin değeri 59 milyon dolar yerine 44 milyon dolar artacak. Javelin füzeleri sözleşmesinin değeri ise ilk baştaki 101 milyon dolardan 88 milyon dolara düşürüldü. Araçlar için mühimmat siparişi de ilk baştaki 65 milyon dolardan 53 milyon dolara indirildi.
ABD ise, fiyat artışının enflasyondan değil, Bulgaristan'ın Stryker zırhlı araçlarına entegre edilmesini istediği ek teknolojilerden kaynaklandığı konusunda ısrarcıydı. ABD Büyükelçiliği sözcüsü 24 Chasa'ya yaptığı açıklamada, "Bulgar Stryker araçlarındaki fiyat artışı, Bulgar askeri ortaklarımızın talep ettiği özel, en son teknoloji işlevlerden kaynaklanıyor" dedi.
Sözcü, "Bulgaristan, görevlerine bağlı olarak 6 farklı donanım seçeneğine sahip en teknolojik Stryker araçlarını alacak - keşif araçlarından tank karşıtı araçlara ve tehlikeli veya kirlenmiş ortamlarda çalışmak üzere tasarlanmış araçlara kadar. Bu, Bulgaristan'ın kendini savunma ve NATO'ya karşı yükümlülüklerini yerine getirme yeteneklerini önemli ölçüde değiştirecek. Savunma modernizasyonu bir yatırımdır. Bulgaristan'ın savunma yeteneklerini geliştirmek için attığı adımların bir maliyeti vardır, ancak ülkenin ve NATO'nun Doğu Kanadı ile Karadeniz bölgesinin güvenliği ve egemenliği için uzun vadeli faydalar sağlar" diye ekledi.
Bulgaristan, 2023 yılında 183 Stryker savaş aracı ve 15 lojistik destek aracının satın alınması için sözleşme imzaladı. Bu araçlarla bir mekanize tugayın donatılması planlanıyor. Araçların ilk montaj kitleri yıl başında ülkeye ulaştı. Şu anda Tırnovo yakınlarındaki fabrikada 5 araç monte ediliyor.
Stoyanov, Bulgaristan ile Hollanda ve Belçika arasında 7 adet Tripartite tipi mayın avlama gemisinin satın alınmasına ilişkin anlaşmanın da görüşüldüğünü açıkladı. Gemilerin gerekli yedek parçalarıyla birlikte ücretsiz olarak verileceğini, Bulgaristan'ın sadece onarımları için 42 milyon avro ödemesi gerektiğini hatırlattı.
Mayın avlama gemilerinin satın alınmasıyla ordunun yeniden silahlanma projelerinden biri daha başlıyor. Anlaşma siyasi bir anlaşma olsa da - Bulgaristan gemileri ücretsiz alıyor - onarım ve savaş yeteneklerinin tamamen geri kazanılması için 42 milyon avro ödenmesi gerekiyor. Bu süreç 4 yıl sürecek ve bir diğer koşul da Ukraynalı mürettebatın eğitilmesi.
Yeni gemiler, donanmanın mayın karşı önlem yeteneklerinin geliştirilmesinin önemli bir parçası çünkü halen Sovyet döneminden kalma gemiler kullanılıyor ve bunların bir kısmı hurdaya ayrılmak üzere. Onarımdan sonra yeni gemilerin ömrünün uzatılması ve NATO gereksinimleri ve prosedürleriyle uyumlu olması bekleniyor.
