Çin'de otomobil alıcılarını ağır bir darbe bekliyor. 1 Ocak'tan itibaren hükümet, 'yeni enerjili araçlar' olarak adlandırılan elektrikli otomobiller ve plug-in hibritler için uyguladığı teşvik sistemini köklü bir şekilde değiştiriyor. Bu tarihten sonra 'yeşil' araç sahipleri, satın alma vergisini tam olarak ödeyecek; hibritlerde ise daha önce affedilen yol vergisi de devreye girecek.
Analistler, bu adımın başta Çin pazarı olmak üzere, Rusya gibi Çin'den ikinci el araç ithalatına bağımlı ülkelerde de dengeleri altüst etmesini bekliyor. Pekin, 2013 yılında elektrikli araç ve PHEV alımını hem doğrudan sübvansiyonlar hem de vergi indirimleriyle agresif bir şekilde teşvik etmeye başlamıştı. İlk planda bu teşvik sisteminin 2020'ye kadar sürmesi öngörülüyordu ancak Covid-19 salgını nedeniyle uzatıldı ve kademeli olarak sonlandırılması 2022'de başladı.
İlk adım olarak kamu alımları azaltıldı. Ardından çevre dostu araçlara uygulanan vergi indirimi 2024 ve 2026'da olmak üzere iki kez düşürüldü. Gelecek yıl ise bu indirim tamamen ortadan kalkacak. Vergi indirimi küçümsenecek bir miktar değil; satın alma vergisi araç fiyatının yüzde 10'u oranında. Şimdiye kadar devlet bu vergiyi 30 bin yuan (yaklaşık 3.875 euro) tavanına kadar karşılıyordu. İndirimin kalkması, 1 Ocak 2027'den itibaren tüm elektrikli araçların ve hibritlerin yüzde 10 oranında zamlanacağı anlamına geliyor. Üreticilerin bu farkı kendi kâr marjlarından karşılaması pek olası görünmüyor; zira kıyasıya rekabet nedeniyle fiyatlar zaten dibe vurmuş durumda.
Bunun yanı sıra hükümet, otomotiv sektöründe yeni bir fiyatlandırma yasası çıkardı. Automedia'nın haberine göre bu yasa, şirketlerin araçları maliyetinin altında satmasını yasaklıyor. Maliyet hesabına üretim, idari ve diğer tüm giderler dahil ediliyor.
Alıcıları bekleyen ikinci darbe ise yol vergisinden gelecek. Şimdiye kadar elektrikli araç alıcıları bu vergiden muaftı; devlet bu vergiyi onlar adına ödüyordu. Motor hacmi 1.6 litreye kadar olan araç sahipleri ise verginin yarısını ödüyordu (bu da Çin'de neden bu kadar çok aracın 1.5 litrelik motorla donatıldığını açıklıyor). Gelecek yıldan itibaren sadece kişisel kullanıma yönelik elektrikli araçlar yol vergisinden muaf olacak. Ticari amaçla kullanılan elektrikli araçlar ve tüm hibritler bu vergiyi ödeyecek. Yine de bu, çok büyük bir etki yaratmayabilir; çünkü vergi nispeten düşük. Bölgeye ve araç gücüne göre değişmekle birlikte yıllık 8 ila 500 euro arasında değişiyor.
Teşviklerin kaldırılmasının gerekçeleri anlaşılabilir: Sübvansiyonlar elektrikli mobiliteyi teşvik etmek için getirilmişti ve bu hedefe artık ulaşıldı. Geçtiğimiz yıl Çin'de 16.5 milyon BEV ve PHEV satıldı; bu, toplam pazarın yarısından fazlasına denk geliyor.
Teşviklerin kalkması, Çinli tüketicilerin plug-in hibritlerden uzaklaşıp geleneksel, kendi kendini şarj eden hibritlere yönelmesinin başlıca nedenlerinden biri olarak görülüyor.
Elbette tüketicilere yönelik doğrudan teşvikler, Çin otomobillerinin diğerlerine göre daha düşük maliyetli olmasının tek nedeni değil. Üreticiler de doğrudan hükümetten ve eyalet yerel yönetimlerinden yardım alıyor; ayrıca düşük faizli krediler, ucuz gaz ve diğer enerji kaynakları, hammadde için avantajlı fiyatlar gibi dolaylı desteklerden de yararlanıyor.
