Ana eleştiri, oyuncu kadrosundaki tercihler üzerine yoğunlaştı: transseksüel bir oyuncunun Aşil'i, siyahi bir oyuncunun ise Güzel Helena'yı canlandırması, izleyicileri ve eleştirmenleri ikiye böldü.
Deniz dalgalı, dalgalar geminin gövdesine çarpıyor ve Odysseus fırtınaya karşı hareketsiz duruyor. Kamera acele etmiyor; kahramanın üzerinde oyalanırken suyun sesi yavaş yavaş savaşçılarının çığlıklarını bastırıyor.
Bazılarına göre bu, Christopher Nolan'ın yeni epiği 'Odyssey'in yılın en etkileyici sinematografik deneyimlerinden biri olarak görülmesini kanıtlayan sahnelerden sadece biri. Diğerlerine göre ise bu, gösteriyi duygunun önüne koyan bir filmin örneği. Prömiyerinin hemen ardından Christopher Nolan'ın yapımı sadece sinema salonlarına girmekle kalmadı, aynı zamanda tüm dünyada eleştirmenler ve izleyiciler arasında hararetli tartışmaların konusu haline geldi.
'Odyssey' izleyicileri kayıtsız bırakmadı; tam tersine, onları mit ile modern yorum arasındaki sınırlar, sanatsal özgürlük ile insan kültürünün en etkili hikayelerinden birine sadakat arasındaki denge üzerine tartışmaya teşvik etti. Ve sadece bir ayda rekor bir hasılat olan 640 milyon dolar topladı.
Peki neden edebiyatın en eski hikayelerinden birine dayanan bir film bu kadar modern tartışmalara yol açtı?
Homeros'un 'Odyssey'i sadece antik bir destan değil; bin yıllar boyunca kahramanlık, onur ve insan doğası hakkındaki fikirleri şekillendiren bir eserdir. Bu nedenle her yeni okuma, sanatsal özgürlüğün ne kadar ileri gidebileceği ve orijinale karşı sorumluluğun nerede başladığı sorusuyla karşı karşıya kalır. Christopher Nolan sadece bilinen bir miti uyarlamakla kalmadı, nesiller boyunca farklı şekillerde hayal edilen bir dünyanın kendi versiyonunu sundu.
Homeros'un 'Odyssey'inin çevirmeni ve klasik bilimler profesörü Emily Wilson, "Böyle bir senaryo yazmaktan utanırdım" diyor. London Review of Books için yazdığı bir yazıda filmi, gösteriş peşinde koşan bir eser olarak tanımlıyor. Ona göre filmdeki karakterler, rollerine dair inandırıcı motivasyonlara sahip değil ve bu da filmi orijinal destandan uzaklaştırıyor.
Tartışmalara Elon Musk da dahil oldu: "Grok Imagine yapay zekası, Homeros'un eserinin sanatsal değerini tamamen koruyan, tarihsel olarak doğru bir 'Odyssey' uzun metrajlı filmi yaratacak." Görünüşe göre ünlü iş adamı, bir yönetmene fon sağlama fikrine de sıcak bakıyor; kendisine Mel Gibson'a 100 milyon dolar vererek filmin 'tarihsel olarak güvenilir bir versiyonunu' yaratması teklif edilen bir gönderiye yanıt verdi.
Rotten Tomatoes kullanıcılarından biri, "Film, kendi kasvetinin ağırlığı altında batıyor; son derece ağır ve umutsuz, sanki üzerinize kurşun gibi çöküyor" diye yazdı.
Aslında oyuncu seçimi, filmle ilgili en çok tartışılan konulardan biri haline geldi. Christopher Nolan'ın kararları, sadece oyunculuk performansları nedeniyle değil, aynı zamanda antik bir mitin uyarlamasının, karakterlerine dair geleneksel fikirleri ne kadar takip etmesi gerektiği sorusu nedeniyle de tartışma yarattı. En büyük ilgiyi, Lupita Nyong'o'nun Güzel Helena rolüne seçilmesi çekti.
Filmi henüz izlemediğini söylese de siyasi yorumcu Matt Walsh, siyahi oyuncunun güzelliğin sembolü olan Helena karakteriyle uyumu konusunda soru işaretleri yöneltti. Ayrıca Sinon rolünü canlandıran Elliott Page'i de eleştirdi. Ona göre transseksüel bir erkeğin oyunculuk kimliği, antik Yunan dünyasındaki geleneksel savaşçı erkek imajına uymuyor. Benzer iddialar izleyiciler, web siteleri ve sosyal medyada dolaşıyor, ancak filmin etrafındaki gürültülü tartışmaların arkasında başka bir bakış açısı daha var: Modern bir yorum ve ebedi bir mite yeni bir bakış sunan bakış açısı.
Lupita Nyong'o, "Güzelliği oynayamazsın. Bu mitolojik bir hikaye. Chris'in anlattığı niyeti ve versiyonu destekliyorum" diyor. Nyong'o, '12 Yıllık Esaret' dramasındaki performansıyla en büyük sinema ödülü olan Oscar'ı kazanmıştı. Güzel Helena rolünü sadece dış görünüş açısından görmüyor. Oyuncuya göre karakter, fiziksel olanın ötesinde değerlendirilmelidir.
The Guardian'dan film eleştirmeni Peter Bradshaw da bu fikri savunuyor. Yapımı, antik destanı modern sinematografiyle örmeyi başaran büyük ölçekli ve iddialı bir uyarlama olarak tanımlıyor. Bradshaw'a göre Nolan gösteriş değil, insan kaybı, geri dönüş gibi evrensel temaları evrensel bir şekilde sunmanın bir yolunu arıyor.
Filme olumlu tepkiler sadece uluslararası sahneden gelmiyor. Bulgar film eleştirmeni Borislav Gardev, 'Odyssey'i 'görkemli bir gösteri' olarak tanımlayarak yapımın ölçeğine dikkat çekti.
Yönetmen Viktor Bozhinov, Facebook'ta şunları yazdı: "Nolan'ın herkesin yorumlayacağı, ilham alacağı, eleştireceği ve hatta yerden yere vuracağı bir şey yaratması iyi oldu! Sinema, yarattığı duygular ve tutkular sayesinde var olur." Ve ekledi: "Filmin sana adım atması şart değil. Bazen izleyicinin de kendi adımını atması gerekir. Bir film herkesi memnun edemez ve bu yüzden biraz hoşgörü, çaba ve hatta ego çok güçlüyse biraz taviz gerekir."
"Elbette herkesin doğru olduğunu düşündüğü şeyi düşünme ve söyleme hakkı var. Ancak başkalarının tam tersi şekilde değer verdiği çabaları hafife almak üzücü. Üstelik bu, aptal değil, akıllı, zeki ve değerli insanlar tarafından yapılıyorsa. Başkalarının, bizim sevmediğimiz şeyleri sevme hakkını inkar etmeyelim. Sanırım film hakkında nasıl konuştuğumuz ve yorum yaptığımızla ilgili anlamlı tartışmalar daha yeni başlıyor."
Belki de 'Odyssey'in gücü tam olarak burada yatıyor: tek bir tarihsel yorum sunma yeteneğinde değil, binlerce yıl sonra bile insanları bölmeyi, kışkırtmayı ve tartıştırmayı başarmasında. Sonunda Odysseus, adalar ve mitolojik dünyalar arasında değil, 21. yüzyılda bir efsanenin nasıl görünmesi gerektiğine dair farklı algılar arasında denizi tekrar geçti.
