Çek hükümeti bugün, eski üst düzey NATO yetkilisi Cumhurbaşkanı Petr Pavel'i gelecek ay yapılacak NATO zirvesine gidecek heyete dahil etmeyeceğini duyurdu. Reuters'ın aktardığına göre bu karar, bir geleneği bozarak devlet başkanıyla hukuki bir mücadeleyi de beraberinde getirdi.
Popülist 'Hoşnutsuz Vatandaşların Hareketi' (ANO) partisinin lideri ve 2023 cumhurbaşkanlığı seçimlerini Pavel'e kaybeden Başbakan Andrej Babiš, hükümetin düşük savunma harcamaları da dahil olmak üzere pozisyonlarını savunma yükümlülüğü olduğunu söyledi.
'Bu oldukça farklı bir zirve,' diyen Babiš, 'Muhtemelen ülkemiz için pek hoş olmayacak, ancak pozisyonumuzu savunma sorumluluğunu taşıyoruz,' ifadelerini kullandı.
Çek anayasasına göre cumhurbaşkanlarının yetkileri sınırlıdır ve dış politika hükümet tarafından belirlenir. Ancak Reuters'ın belirttiğine göre, ülkenin 1999'da NATO'ya katılmasından bu yana cumhurbaşkanları, bazen başbakanlarla birlikte, Çek heyetlerine NATO zirvelerinde neredeyse her zaman başkanlık etti.
Petr Pavel kariyer askeri bir generaldir. Çek ordusuna liderlik etmiş ve 2015-2018 yılları arasında NATO Askeri Komitesi Başkanlığı görevini yürütmüştür. 7-8 Temmuz'da Türkiye'nin başkenti Ankara'da yapılacak zirveye katılmakta ısrar ediyor.
Pavel, Ukrayna'nın Rusya'ya karşı savunmasının sadık bir destekçisiyken, Babiš hükümeti Çekya'nın Ukrayna'ya yönelik desteğini azalttı.
Pavel'in heyet konusunu Salı günü yorumlaması bekleniyordu. Geçtiğimiz günlerde, zirveye katılımının reddedilmesini ülkeyi yurt dışında temsil etme yetkilerini sınırlama girişimi olarak değerlendireceğini ve konuyu Anayasa Mahkemesi'ne taşıyacağını söyledi.
Pavel, küçük Avrupa şüphecisi Otomobilistler Partisi'nin bir temsilcisini Dışişleri Bakanı olarak atamayı reddetmesinden bu yana hükümetle, özellikle de bu partiyle çatışma içinde.
Çekya, savunma harcamaları açısından NATO'da son sıralarda yer alıyor. Geçen yıl gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) minimum yüzde 2'sine ulaşamadı.
Babiš'in yeni hükümeti savunma bütçesini başlangıçta önerilen seviyelere kıyasla düşürdü. Bu da bu yıl da NATO'nun minimum seviyesine ulaşılamayacağı anlamına geliyor. Başbakan, minimum seviyeye 2027'den itibaren ulaşılması gerektiğini söyledi.
NATO müttefikleri, yıllık temel savunma harcamalarının 2035 yılına kadar GSYİH'nın yüzde 3,5'ine çıkarılması ve savunmayla ilgili diğer programlar için ek yüzde 1,5 harcanması konusunda anlaştı.
