Grönland'da gizli bir askeri üs gün yüzüne çıktı. NASA'lı bilim insanı Chad Greene, Nisan 2024'te buz tabakası üzerinde yaptığı uçuşta şimdiye kadarki en sıra dışı keşiflerden birine imza attı: Yer altında bir askeri şehir. Greene, radar görüntülerinde olağandışı yapılar fark etti ve kısa süre sonra bunların Soğuk Savaş'tan kalma 65 yıllık bir Amerikan askeri üssü olan Camp Century'ye ait olduğu doğrulandı. Üs, geniş Grönland buz tabakasının yaklaşık 30 metre altına gömülmüş durumda. Haber, Smartlife.rs'te yer aldı.
Projede yer alan NASA'nın Jet İtki laboratuvarı'ndan (JPL) buz uzmanı Alex Gardner, 'Tam olarak buz tabakasının dibini arıyorduk ve birdenbire Camp Century ortaya çıktı. Başta neye baktığımızı bile bilmiyorduk' dedi.
Buzun Altındaki Gizli Şehir
Camp Century, Haziran 1959 ile Ekim 1960 arasında Amerikan askeri mühendislerince sıkı gizlilik içinde inşa edildi. Komplekste toplam uzunluğu yaklaşık 3 kilometreyi bulan 21 yeraltı tüneli bulunuyordu. NASA'nın radar görüntülerinde üsteki birçok bina bugün hâlâ net bir şekilde seçilebiliyor.
Araştırma, LiDAR'a benzer bir teknoloji olan UAVSAR (Sentetik Açıklıklı Radar) sistemiyle yapıldı. LiDAR lazer ışınları kullanırken, UAVSAR buza nüfuz edebilen radyo dalgaları kullanıyor.
Amerika Neden Grönland'a Üs İnşa Etti?
ABD ve Danimarka, 1951'de Grönland'ın Savunması Anlaşması'nı imzalayarak Amerikan ordusunun o dönem Danimarka'ya bağlı olan bu adada askeri tesisler kurmasına izin verdi. Ancak üssün inşası son derece zorluydu. Buz platosunda sıcaklık eksi 70 santigrat dereceye kadar düşüyor, rüzgarlar saatte yaklaşık 200 kilometre hıza ulaşıyordu. İnşaat için saatte sadece 3 kilometre hızla gidebilen ağır kar araçlarıyla 6 bin tondan fazla malzeme taşındı. Thule'daki Amerikan üssünden nakliye yaklaşık 70 saat sürdü.
Buzdaki Hendekler
Mühendisler önce kar ve buzda devasa hendekler kazdı. En büyüğü, yaklaşık 300 metre uzunluğundaki 'Ana Cadde' adı verilen geçitti. Hendeklerin içine çelik çatılı ahşap binalar inşa edildi. Kompleksin en değerli parçası, tüm üsse elektrik sağlayan ilk orta güçlü nükleer reaktörlerden PM-2A'ydı. Reaktörün aşırı Arktik koşullarda çalıştırılması büyük dikkat gerektirse de, yeraltı şehri bu sayede işlevini sürdürebildi.
Camp Century'de kaldıkları süre boyunca bilim insanları önemli jeolojik başarılara imza attı. Grönland'ın buz çekirdeklerini inceleyen ilk kişiler arasındaydılar; toprak örnekleri ise bölgenin uzak geçmişte ormanlarla kaplı ve zengin bir bitki-hayvan çeşitliliğine sahip olduğunu ortaya koydu.
İnşaatın Gerçek Amacı
Ancak bilimsel araştırmalar hikayenin sadece bir kısmıydı. Üssün kendisi gizli değildi; ABD ordusu bu proje için tanıtım filmi bile yapmıştı. Asıl gizli tutulan, inşaatın gerçek amacıydı. 'Buz Kurdu Projesi' (Project Iceworm) adı verilen planla ABD, Grönland'ın buz tabakası altında nükleer balistik füzeler yerleştirmek için geniş bir tünel ağı inşa etmeyi hedefliyordu. Plan, 135 bin kilometrekarelik ek yer altı tünelini, yaklaşık 600 füzeyi ve bunlara hizmet edecek 60 fırlatma merkezini kapsıyordu. Merkezlerde yaklaşık 11 bin askerin sürekli yaşaması öngörülüyordu. Danimarka hükümetine tüm bunlar hakkında bilgi verilmemişti.
İmkansız Misyon
Çok kısa sürede tüm projenin neredeyse imkansız olduğu anlaşıldı. Buz sürekli kayarak tünelleri deforme ediyor, bakım aşırı pahalıydı ve teknik engeller aşılamazdı. Bu nedenle Camp Century 1967'de terk edildi. 30 yıl sonra, 1997'de Danimarka Uluslararası İlişkiler Enstitüsü, Project Iceworm'un varlığını ve gerçek amacını ortaya koyan belgeler yayımladı.
Nükleer reaktör üssün kapanmasının ardından sökülmüş olsa da, buzun altında ciddi bir sorun kaldı. Reaktör, 33 aylık çalışma süresince 178 bin litreden fazla radyoaktif atık üretti. Bu atıklar hiçbir zaman temizlenmedi; onlarca yıldır buz tabakasının altında sıkışmış durumda, çünkü buzun sonsuza kadar donmuş kalacağı varsayılıyordu. Ancak iklim değişikliği bu durumu değiştiriyor.
