Çar Samuil'in kalıntılarıyla ilgili 29 Eylül mutabakatı kapsamında Bulgaristan'dan Yunanistan'a teslim edilen kilise eşyalarına ilişkin yeni ayrıntılar, eşyaların 10 Ekim'de Selanik Bizans Kültürü Müzesi'nde tanıtılması sırasında açıklandı. Grup 53 fiziksel eşyadan oluşuyor ve 48 envanter numarası altında kayıtlı. Eşyalar XVI ile XIX yüzyıllar arasına tarihleniyor.
En dikkat çekici parçalar arasında, altın kaplama gümüşten yapılmış ve emaye ile süslenmiş iki çift ripidi, yani ibadet yelpazesi, yer alıyor. Merkez disklerinin çevresinde melekler ve altı kanatlı serafimlerin tasvirleri ile ibadet ilahisinden sözler içeren bir yazı bulunuyor.
Tanıtmada verilen bilgilere göre bir çift, Serres yakınındaki Aziz Yahya Vaftizci Manastırı'ndan geliyor. Diğer çift Serres ve Nigrita Metropolisi'ne ait ve muhtemelen Aziz Teodorlar Kilisesi'nden.
Ayrıca iki büyük alay haçı sergilendi. Daha eski olanı patriarkal tipte, her iki yüzünde tasvirler ve filigran süsleme bulunuyor. İlk süslemesinde değerli taşlar yer almış, üst kısımda meleklerin taşıdığı bir taç var.
Eşyalar arasında Aziz Yahya Vaftizci'nin hayatından sahnelerle süslenmiş gümüş ikon çerçevesi de bulunuyor. İade edilen parçalar, Serya yakınındaki aynı adlı manastırın ikonostasındaki ikonu tamamlıyor ve bütünlüğünün yeniden kurulmasını sağlıyor.
Sedef ve kemik kakmalı ahşap kilise kapısı, piskopos tahtı, analoy ve kutsal emanetlikler de gösterildi. Kutsal emanetliklerden birinin üzerinde 25 Mart 1821 tarihi belirtilmiş.
Açıklanan bilgiler bazı eserlere ilişkin ayrıntıları ortaya koyuyor ancak tam resmi bir envanter niteliği taşımıyor.
Hükümetin, Çar Samuil'in kemikleri karşılığında Yunanistan'a 53 eşya iade ederek Molov-Kafandaris anlaşmasını ihlal ettiği, ulusal kültürel değerlerin korunmasına ilişkin Bulgar bilim insanları ve sivil toplum temsilcilerinin gönderdiği bir mektupta öne sürüldü. Mektup cumhurbaşkanına, Ulusal Meclis başkanına, başbakana, kültür ve eğitim bakanlarına, Kutsal Sinod'a ve Bulgar akademik topluluğuna iletildi.
Mektupta, "Kamuoyunda resmi kişilerin 'bunlar bizim şeylerimiz değil' ya da teslimat 'geçici' şeklinde çelişkili iddialar ortaya attığı" belirtiliyor. Aynı mektuba göre Yunan tarafı resmen, 5 Ekim'den 5 Kasım'a kadar sürecek serginin ardından kutsal emanetlerin kalıcı olarak Panagia Eikosifinis (Kosinitza) ve Aziz Yahya Vaftizci manastırlarına geri döneceğini açıkladı. Mektupta bu "takas"ın hukuki ve olgusal dayanaklarının acil ve derinlemesine incelenmesi gerektiği vurgulanıyor.
