Bulgaristan'da şirketler arası ödeme süreleri uzamaya devam ediyor. Allianz Trade uzmanları, karmaşık uluslararası bağlamda ülkede genel ödeme gecikmelerinin ortalama 10-15 gün arttığını, en ciddi sıkıntıların yaşandığı tarım, inşaat, ulaştırma ve akaryakıt gibi sektörlerde ise bu gecikmelerin geçen yıla kıyasla ortalama 20 günü bulduğunu belirtiyor.
Bu veriler, küresel ticari kredi sigortası şirketi Allianz Trade'in uzmanlarının 2026 yılı başından itibaren alacak tahsilatı vakalarını analiz ettiği bir araştırmaya dayanıyor. Analize göre, tarım ve tarıma dayalı işletmeler en uzun ödeme sürelerine sahip sektörler arasında yer alıyor; bu süre 150 gün ve daha fazlasına ulaşıyor. Bunun nedenleri arasında sektörün mevsimsel bağımlılığının yüksek olması ve banka finansmanına bağlı olması gösteriliyor.
İnşaat ve bağlı alt sektörlerde ödemeler genellikle 100-120 gün içinde yapılıyor. Ancak kamu projelerini yürüten şirketlerde gecikmeler 180 günü aşabiliyor. Uzmanlar, inşaat sektöründe tek bir ödemenin gecikmesinin hızla alt yüklenicilere ve tedarikçilere yansıyarak çok sayıda küçük işletmenin faaliyetini tehlikeye atabileceği konusunda uyarıyor. Kamu fonlarının kullanımında zorluk yaşandığında ise alacaklıların dava yoluna gitmesi veya tamamen ödeme alamaması daha sık görülüyor.
Ulaştırma ve akaryakıt ticaretinde bu yıl ödeme süreleri çoğunlukla 90 ila 120 gün arasında değişiyor. Uluslararası taşımacılıkta ise daha uzun gecikmeler kaydediliyor ve bazı durumlarda bu süre 150 güne ulaşıyor. Gıda ticareti de riskli faaliyetler arasında yer almaya devam ediyor; alacak tahsilatı 100-120 güne kadar uzuyor. İhracat durumlarında, özellikle borçlular aktif uluslararası çatışmalardan etkilenen bölgelerdeyse, ödemeler bazen aylarca gecikebiliyor.
Araştırma, Bulgaristan'da borçlular arasında giderek daha büyük şirketlerin de yer aldığını ve bu şirketlerin yükümlülüklerini ödemekte zorlandığını gösteriyor. Aynı zamanda, özellikle ulaştırma ve hizmet sektörlerinde, ödeme yapmama nedeni olarak şirket faaliyetlerinin durdurulduğunu belirten küçük işletmelerin sayısı artıyor. Borçların ödenmesi giderek daha sık gelecekteki bir olaya bağlanıyor: tesisin kabulü, üçüncü bir tarafın performansı, haciz veya özel rehinin kaldırılması, yeniden müzakere veya kredi alınması. Bu gibi durumlarda ödeme 12 ila 18 ay kadar ertelenebiliyor.
Allianz Trade, bu yıl Bulgaristan'daki şirketlerin dijitalleşme, avroya uyum, uluslararası tedarik zorlukları ve finansmandaki değişiklikler gibi yeni koşullara uyum sağlamak amacıyla yeniden yapılandırıldığına dikkat çekiyor. Bu tür süreçlerin ek kaynak gerektirdiği ve karşı taraflarla ödeme için geçici olarak serbest fonları azaltabileceği belirtiliyor. Yerel işletmelerin Avrupa ekonomisiyle güçlü bağları nedeniyle, uluslararası tedarik zincirlerindeki gecikmelerin hızla Bulgar şirketlerine de yansıdığı ifade ediliyor.
Sigorta şirketi, Bulgaristan'daki bu eğilimin, küresel çapta ödeme sürelerinin uzaması ve şirketlerin likiditesi üzerindeki artan baskıyla paralel olarak geliştiğini belirtiyor. Jeopolitik belirsizlikler nedeniyle şirketlerin daha büyük stok tutma eğilimine girmesi, 'tam zamanında' modelinden 'her ihtimale karşı' modeline geçişi beraberinde getiriyor. Bu durum daha fazla işletme sermayesini bloke ederek ek finansman ihtiyacı yaratıyor.
Allianz Trade'in bir başka raporuna göre, küresel çapta nakit dönüşüm döngüsü durmaksızın artıyor. 2025 yılında bu süre rekor seviyeye ulaşarak 67 gün oldu. Bu, son on yılın ortalamasının neredeyse üç gün üzerinde ve 2020 öncesi döneme göre yaklaşık dört gün daha fazla.
Euler Hermes Bulgaristan (Allianz Trade markasıyla faaliyet gösteriyor) Müdürü Camelia Popova, konuya ilişkin değerlendirmesinde, "Bir alacağın uzun süre tahsil edilememesi sadece muhasebesel bir sorun değildir. Şirketin tedarikçilerine ödeme yapma, yatırım yapma ve büyümesini finanse etme kapasitesini kısıtlar. KOBİ'ler için tek bir veya iki önemli ödenmemiş sözleşme tüm faaliyetlerini riske atabilir" uyarısında bulundu. Popova, karşı tarafların önceden kontrol edilmesinin ve ticari kredi sigortasının bu süreçte koruma sağladığını ve kilit bir öneme sahip olduğunu vurguladı.
