Sabah kahvesi ve çikolata keyfi sevenler yakın gelecekte bu lezzetler için daha yüksek bedeller ödemek zorunda kalabilir. Bunun sebebi klasik enflasyon değil, kapıda bekleyen 'El Niño' iklim fenomeni. Uzmanlar, Latin Amerika, Afrika ve Asya'daki mahsullerin kuraklık ve aşırı fırtınalarla ezilmesinden endişe ederken, küresel piyasalar şimdiden alarma geçti.
Modern Diplomacy'nin haberine göre, Amerikan İklim Tahminleri Merkezi, Kuzey Yarımküre'de 2026-2027 sonbahar ve kış aylarında çok güçlü bir 'El Niño' görülme olasılığını yüzde 90'ın üzerinde öngörüyor. money.bg'nin aktardığı bu verilere göre, söz konusu iklim fenomeni son 75 yılın en güçlüsü olabilir.
Fildişi Sahili'ndeki saha gözlemleri, bu sezon için kakao ağaçlarında meyve tutumunun zayıf olduğunu gösteriyor. Uzmanlara göre bu durum, rekoltenin hayal kırıklığı yaratacağının kesin bir işareti. Beklentiler 1,8 milyon ton yönünde ki bu, önceki sezonda toplanan 2,2 milyon tonluk rekolteye kıyasla yüzde 18'lik sert bir düşüş anlamına geliyor. Temmuz ayı sonunda ise aracı kurum StoneX, küresel kakao fazlasına ilişkin tahminini 149 bin tondan 25 bin tona revize etti.
Komşu Gana'daki tablo da pek farklı değil. Yerel düzenleyiciler, üretimin daha önceki 750 bin tondan 500 bin ton civarına gerileyebileceği uyarısında bulundu. Bu iki ülke, dünya kakao üretiminin yaklaşık yarısını tek başına karşılıyor.
Bir ay önce 'El Niño' nun Brezilya'daki kahve rekoltesinin dayanıklılığını test edeceğini aktarmıştık. Brezilya'daki durum biraz daha farklı, çünkü ülke bu tür durumlara çok daha önceden hazırlıklı. Finansal platform Barchart verilerine göre, Arabica kahvesi fiyatları 6 haftanın zirvesine tırmandı.
Brezilya Devlet Tarım ve Tedarik Şirketi (Conab) ise son güncellediği tahminde, kahve rekoltesi beklentisini rekor seviye olan 66,7 milyon çuvala (her biri 60 kg) yükseltti. Bu rakam, 2020 yılındaki 63,08 milyon çuvalık önceki rekoru da geride bırakmış durumda.
Yine de yerel uzmanlar, aşırı sıcakların üretim kayıplarındaki en büyük risk faktörü olmaya devam ettiğini vurguluyor. Lavazza ve Nestle gibi devler, tüketicilerin en az yıl sonuna kadar kahve için daha yüksek fiyatlar ödeyeceği uyarısında bulundu.
Robusta kahvesi türü de 'El Niño' dan doğrudan etkileniyor, çünkü Vietnam ve Endonezya birlikte dünya üretiminin yaklaşık yarısını oluşturuyor. Citi'nin analizlerine göre, her iki ülke de bu iklim fenomenine karşı oldukça savunmasız.
Şeker piyasasında ise iklim değişiklikleri her zaman fiyat artışına yol açmıyor. Analizlere göre, Brezilya'da beklenen bol yağışlar toprağı sulayacak ve gelecek sezonki mahsul için mükemmel koşullar hazırlayacak.
Ancak aşırı yağışlar hasat sürecini aksatabilir ve şekerin kalitesini düşürebilir.
Öte yandan Hindistan, son 11 yılın en zayıf muson sezonuna hazırlanıyor. Yağışların normal seviyelerin yüzde 90'ına kadar gerilemesi bekleniyor.
Hedgepoint'in hesaplamalarına göre, ılıman bir 'El Niño' bile Hindistan'ın şeker üretiminden yaklaşık 1 milyon tonu götürebilecek güçte.
Dünya Meteoroloji Örgütü (DMÖ) 'El Niño' nun bu yıl özellikle güçlü olacağını öngörüyor. DMÖ'ye göre 'El Niño' koşulları Ağustos ve Ekim ayları arasında gelişecek ve deniz yüzeyindeki sıcaklık anomalisi yaklaşık 2,9°C'ye ulaşabilecek. Sıcaklık artışının zirveye ulaşması Kasım ayında bekleniyor.
Amerikan Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) 'El Niño' nun Ekim ve Aralık ayları arasında çok güçlü seviyelere ulaşacağını ve bu olasılığın yüzde 90'ın üzerinde olduğunu öngörüyor. NOAA'ya göre 'El Niño' nun gelecek yılın baharına kadar sürmesi ihtimali yüzde 97.
'El Niño' nun etkisi küresel ekonomiyi tarımsal üretim, gıda ve hammadde fiyatları, enerji tedariki, lojistik ve enflasyon yoluyla etkiliyor. Yağış modellerindeki değişiklikler hem kuraklık hem de aşırı yağışa neden olabilir ve bu durum pirinç, mısır, soya, şeker, kakao ve diğer tarımsal ürünlerin tedarikini etkileyebilir.
İlave olarak, 'El Niño' nun şeker fiyatlarına etkisi de önemli. Morgan Stanley'e göre şeker, 'El Niño' dan en çok etkilenen tarımsal hammadde. Hindistan, Tayland ve Güneydoğu Asya'daki zayıf muson yağışları şeker kamışı üretiminin azalmasına neden olabilirken, Brezilya'daki aşırı yağışlar da hasat sürecini aksatabilir.
'El Niño' nun küresel ekonomiye toplam etkisi ise 2023 yılından 2029 yılına kadar 3 trilyon doları bulabilir. 21. yüzyılda meydana gelebilecek 'El Niño' olaylarının toplam maliyeti 84 trilyon doları aşabilir.
