Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, geleneksel Mercator haritasından vazgeçilerek kıtaların, özellikle de Afrika'nın yüz ölçümlerini daha doğru yansıtan yeni bir haritanın kullanılması çağrısında bulunan bir kararı oyladı. The Guardian'ın aktardığına göre bu karar, haritacılıkta önemli bir değişimin habercisi niteliğinde.
Tasarı 164 ülke tarafından desteklenirken, 6 ülke çekimser kaldı. Karara karşı oy kullanan tek ülke olan ABD, tasarayı “gereksiz” olarak nitelendirdi.
Tasarının en büyük destekçilerinden biri olan Togo'nun temsilcisi, kararın “özellikle Mercator izdüşümünden kaynaklanan orantısız harita sunumlarının uzun vadeli eğitim, kültür, jeopolitik ve sosyo-ekonomik sonuçları olduğunu ve küresel kolektif bilinçte Afrika ile diğer bölgelerin algılanan boyutlarının dramatik şekilde küçülmesine katkıda bulunduğunu kabul edip teyit ettiğini” belirtti.
The Guardian, BM kararının bağlayıcı olmadığını ancak kabul edilmesinin eğitim programlarını ve günlük hayatta kullanılan haritaları etkileyebileceğine dikkat çekiyor. Nitekim Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, Paris'in Mercator haritalarından vazgeçerek “özel amaçlara uyarlanmış, gerçek yüz ölçümlerini daha doğru yansıtan ve haritacı ile bilim insanlarının tavsiyelerine uygun harita izdüşümleri” kullanacağını duyurdu.
Mercator izdüşümü, 1569 yılında Flaman haritacı Gerardus Mercator tarafından oluşturuldu. İlk başta denizcilik ve deniz navigasyonu için tasarlanan bu haritanın yapısı, gezegendeki her noktada açıyı (azimutu) koruyacak şekilde kurgulandı.
Bu tür izdüşümler “konformal” olarak adlandırılıyor ve kaçınılmaz ortak dezavantajları, ülke ve kıtaların yüz ölçümlerini çarpıtmaları. Mercator izdüşümünde örneğin bir bölge ekvatordan uzaklaştıkça, gerçek yüz ölçümüyle karşılaştırıldığında haritadaki alanı orantısız şekilde büyüyor. Bu nedenle klasik haritada Grönland, Afrika ile yaklaşık aynı boyutta görünse de gerçekte Afrika, Grönland'dan 14 kat daha büyük.
Yüz ölçümlerini daha doğru göstermek için açılarını oldukça çarpıtan “eşit alanlı” izdüşümler de bulunuyor. Albers veya Lambert izdüşümleri buna örnek verilebilir.
Togo yetkilileri, Mercator izdüşümünün yerine, 2018 yılında uluslararası bir haritacı grubu tarafından geliştirilen ve Robinson izdüşümünü temel alan “Equal Earth” (Eşit Dünya) izdüşümünün kullanılmasını öneriyor. Bu yeni izdüşüm bir uzlaşma niteliğinde olup ne açıları ne de yüz ölçümlerini tam olarak koruyor.
Mercator izdüşümü (veya bu izdüşüm ailesi), okul ders kitapları ve diğer görsel materyallerde hala yaygın olarak kullanılıyor. Ancak gerçek uygulamada haritacılar ve jeodezi uzmanları nadiren küresel izdüşümler kullanıyor. Bunun yerine, genellikle devlet kurumları tarafından geliştirilen ve çok daha hassas sonuçlar veren binlerce farklı yerel izdüşüm mevcut.
