Blagoevgrad Bölge Savcılığı'na, Fransa'da 2-3 gün çalıştıklarını beyan edip ardından yüksek işsizlik maaşı talep eden 77 kişi hakkında suç duyurusunda bulunuldu. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun (NOI) yerel biriminin yaptığı başvuruda, söz konusu Fransız işveren ve işsiz kişilerin yüksek miktarlı işsizlik ödeneği almak amacıyla suç işleyip işlemediğinin tespit edilmesi istendi.
Blagoevgrad Bölge Savcılığı'ndan alınan bilgiye göre, dosyalardan biri iddianameyle sonuçlandı ve kişi suçlu bulundu. Başka bir dosyada ise toplanan deliller, kişinin beyan ettiği dönemde (2022) Fransa'da hiçbir çalışma faaliyetinde bulunmadığını ortaya koydu.
Son iş yerini İspanya olarak bildiren kişilerin başvurularıyla ilgili olarak ise yetkili İspanyol kurumundan bir yazı geldi. Yazıda, iki işverenin İspanyol makamları tarafından usulsüzlük nedeniyle soruşturulduğu belirtildi. NOI, soruşturmanın tamamlanıp tamamlanmadığı ve sonucu hakkında henüz bilgi olmadığını ekledi.
Yüksek işsizlik maaşı almak için kullanılan bu yaygın yöntem, yaklaşık 2 yıl önce yasalarda yapılan değişiklikle son buldu. Yeni düzenlemeye göre işsizlik maaşı, son iş yerindeki maaşa göre değil, son 24 aydaki kazanca göre hesaplanıyor. Bu değişiklikten önce özellikle Blagoevgrad bölgesinde çok sayıda kişi, Fransa'da 1, 2 veya 3 gün çalıştığını belirterek NOI'ye başvuruyordu. 2022'de 3.107, 2023'te 4.018 başvuru yapılırken, bu sayı 2025'te 210'a, bu yıl ise sadece 24'e düştü.
Son 3 yılda AB üyesi başka bir ülkede kısa süreli çalıştığını beyan eden başvuru sayısındaki ciddi düşüş, sunulan verilerden açıkça görülüyor. Bunun temel nedeni, 2024'te kabul edilen Sosyal Güvenlik Kanunu değişikliği. Bu değişiklikle, Avrupa düzenlemeleri kapsamındaki sigorta sürelerine dayalı işsizlik maaşı hesaplaması, ulusal mevzuattaki hesaplamayla eşitlendi.
Üstelik bu düzenleme yürürlüğe girdiği tarihten itibaren uygulanmaya başlandı ve henüz maaşı bağlanmamış tüm dosyaları kapsadı. Sigortanın sona erme tarihi veya başvuru tarihi ne olursa olsun, bu kural geçerli oldu.
Değişiklik sonrası diğer AB ülkelerinde kısa süreli çalışan kişilerin günlük ortalama işsizlik maaşı miktarı ciddi şekilde düştü. Bu durum, kolay para kazanmaya alışmış "işçileri" harekete geçirdi ve "haklarını" aramak için Blagoevgrad NOI birimine şikayette bulunmaya yöneltti.
Eylül 2024'ten bu yana toplam 1.578 kişi, işsizlik maaşı bağlanmasına ilişkin verilen kararlara itiraz etti. Blagoevgrad İdare Mahkemesi'ne ise müdürün kararlarına karşı 1.400 itiraz yapıldı. Mahkeme, NOI birim müdürünün kararlarını yerinde bularak "Fransız işsizlerinin" itirazlarını reddetti.
Son birkaç yılda bu tür vakaların büyük çoğunluğu Fransa ile ilgiliydi. Çoğu durumda sigorta süreleri çok kısaydı, hatta bazı kişiler sadece iki günlük çalışma beyan ediyordu.
Amaç açıktı: AB içinde sigorta haklarının devrine ilişkin o dönemde geçerli olan kurallardan yararlanmak. Bu kurallara göre işsizlik maaşı, son iş yerindeki gelire göre bağlanıyordu. Bu nedenle, Fransa'da 1-2 günden yaklaşık bir aya kadar çalıştığını beyan eden çok sayıda başvuru, bu kişilerin aslında Fransa'da gerçek bir işte çalışmadıkları, hatta Bulgaristan'dan hiç ayrılmadıkları şüphesini doğuruyor.
Bu şüpheleri doğrulamak için NOI, Fransa'daki yetkili kurumdan belirli işverenler nezdinde resmi denetim yapılmasını talep etti. Şüpheler, kişinin "iş yerine" hiç adım atmadan sadece kağıt üzerinde çalıştığı sahte istihdamın varlığına yönelik.
Kişilerin Fransa'da gerçek bir işte çalışmadıkları şüphesi ve AB üyesi başka bir ülkede son işi sona eren kişilerin işsizlik maaşı başvurularında haksız ödemeleri önlemek amacıyla, NOI, başvuru sahiplerinin Bulgaristan sınır kapılarından geçiş yapıp yapmadığını tespit etmek için Blagoevgrad İçişleri Müdürlüğü'nden bilgi istedi. Alınan bilgiler sayesinde, takibe alınan kişilerin Fransa'da çalıştıklarını beyan ettikleri dönemde ülkeyi terk edip etmedikleri, terk ettilerse ne kadar süreyle gittikleri belirleniyor.
