Bilim insanları, galaksimizin merkezindeki süper kütleli bir kara delikten kaynaklanan kozmik rüzgarın kanıtlarını keşfettiler. Bu durum, astronomideki en uzun süreli gizemlerden birini potansiyel olarak çözüyor. CNN, araştırmanın The Astrophysical Journal Letters adlı bilimsel dergide yayımlandığını belirtti.
Yay A* (Sagittarius A*) – Güneş'ten yaklaşık 4 milyon kat daha büyük kütleye sahip dev bir kara delik – 50 yılı aşkın süredir bilim camiasını şaşırtıyor. Fizik yasaları, tüm kara delikler gibi bu nesnenin de sadece maddeyi yutmakla kalmayıp bir kısmını rüzgar veya jetler halinde dışarı atması gerektiğini söylüyor. Ancak Yay A* garip bir şekilde sessiz. Uzun süredir devam eden arayışlara rağmen bilim insanları, 20.000 yıldan daha eski rüzgar püskürmelerinin yalnızca izlerini toplayabildiler, ancak daha yakın tarihli hiçbir iz bulamadılar.
„Bu, bizim en yakın ve en iyi çalışılmış kara deliğimiz," diyor Northwestern Üniversitesi'nden araştırmacı Mark Gorski. „Etrafındaki tüm fiziksel süreçleri ayırt edip görebildiğimiz tek kara delik bu ve yine de rüzgar üretmiyor gibi görünüyordu. Evrendeki her kara delik aynı şekilde davranır, ancak bize en yakın olanı farklıydı. Bu büyük bir sorundu," diye ekliyor bilim insanı.
Şimdi, beş yıllık gözlemlerin ardından Gorski ve Northwestern Üniversitesi'nde fizik ve astronomi araştırmacısı olan Lena Murchikova, kayıp rüzgarın izlerini keşfettiklerine inanıyorlar. Kara deliğin etrafındaki bölgenin ayrıntılı bir görüntüsünü oluşturdular. Bu görüntüde Gorski ve Murchikova, soğuk gazın bulunmadığı büyük, koni şeklinde bir boşluk fark ettiler. Bilim insanlarına göre bu yapı, yalnızca kara deliğin kendisinden gelen sıcak gaz akışıyla şekillenmiş olabilir.
„Kara delikten gelen rüzgar bir saç kurutma makinesi gibi çalışıyor," diye açıklıyor Gorski. „Islak saça olduğu gibi, daha soğuk ve yoğun malzemeye doğru sıcak ve türbülanslı hava üfler. Rüzgar, suyu buharlaştıracak ve saçı hareket ettirecek kadar sıcak ve güçlüdür, ancak saçı kafadan uçuracak kadar güçlü değildir," diye ekliyor gökbilimci. Benzer şekilde, kara delik tarafından püskürtülen sıcak gaz, soğuk gazı iterek net bir iz bırakmış.
Kara delikler, o kadar güçlü yerçekimine sahip astronomik nesnelerdir ki ışık bile onlardan kaçamaz. BTA'nın yazdığına göre, çoğu büyük galaksinin merkezinde, kütlesi Güneş'ten milyarlarca kat daha büyük olabilen süper kütleli bir kara delik bulunur.
Mark Gorski'ye göre, bu rüzgarın keşfedilmesinin 1970'lerde Yay A*'nın ilk gözlemlerinden bu yana yarım yüzyıldan fazla sürmesinin iki ana nedeni var. Birincisi, aletlerin ancak şimdi Dünya ile galaksimizin merkezi arasında bulunan büyük miktardaki gaz ve tozun içini görecek kadar hassas hale gelmiş olması.
İkinci neden ise Yay A*'nın nispeten sakin bir dönemde olması. Bu, rüzgarı çok daha zayıf ve dolayısıyla tespit edilmesini çok daha zor hale getiriyor. Süper kütleli kara deliklerin, çevrelerindeki madde miktarına bağlı olarak aktif ve sessiz dönemler arasında geçiş yapması tipik bir özelliktir.
„Sonucumuz aslında bu kara deliğin de rüzgar ürettiğini, yani tuhaf olmadığını ve kara delik fiziğinin genel olarak beklediğimiz gibi çalıştığını gösteriyor," diyor Murchikova. „Ancak rüzgarı tespit etmek zordu çünkü çok zayıftı. Daha önce bir kara delikten bu kadar zayıf bir rüzgar görmemiştik," diye ekliyor gökbilimci.