Rusya'da benzin fiyatları hızla yükseliyor ve akaryakıt kıtlığı, Ukrayna'nın rafineri ile petrol altyapısına yönelik yoğun saldırıları nedeniyle neredeyse tüm ülkeyi etkisi altına alıyor. Rus istatistiklerine dayandırılan habere göre, haziran ayında AI-92 benzininin fiyatı yüzde 7,3, AI-95'in yüzde 6,7, AI-98'in yüzde 3,1 ve motorinin yüzde 7,1 oranında arttı.
Savaş Araştırmaları Enstitüsü (ISW), fiyat artışının ana nedeni olarak Ukrayna saldırılarını gösteriyor ve Kiev'in mevcut hızını koruması halinde krizin daha da derinleşeceği uyarısında bulunuyor. Reuters hesaplamalarına göre, benzin üretimi normal yaz tüketiminin ancak yüzde 65'ini karşılayabiliyor.
Fiyatlar Bir Ayda Uçtu
Benzindeki toplam artış haziran ayında mayıs ayına göre yüzde 6,88, yıllık bazda ise yüzde 20'ye yaklaştı. En sert artış, yaygın olarak kullanılan AI-92 ve AI-95'te görülürken, motorin de yaz sezonunun ortasında ciddi şekilde pahalandı. Seyahatler nedeniyle artan talep, birkaç büyük rafineride üretimin durması veya kısıtlanmasıyla aynı döneme denk geldi. Etkilenen tesisler arasında Rusya'nın en büyük iki benzin üreticisi NORSI ve Omsk fabrikasının yanı sıra Saratov rafinerisi de bulunuyor.
Üretim Yüzde 65'e Çöktü
Rus fabrikaları, mevsimsel ihtiyacın günde 40 bin ila 45 bin ton altında benzin üretiyor. Yaz aylarında günlük tüketim 115 bin ila 120 bin ton arasında seyrederken, açık şimdiden yüzde 35'e ulaştı. Haziran ayında bu oran yüzde 25 civarındaydı, bu da durumun ne kadar hızlı kötüleştiğini gösteriyor. ISW'nin aktardığı değerlendirmeye göre, Rusya'nın 83 bölgesinden en az 78'inde ve işgal altındaki Ukrayna topraklarında tedarik sorunları yaşanıyor. Kısıtlamalar, yakıt miktarına getirilen limitlerden bazı benzin istasyonlarının belirli günlerde hiç benzin satmamasına kadar uzanıyor.
Sürücüler Sırada Bekliyor
Rusya'nın birçok bölgesinde sürücüler saatlerce sıra beklerken, pompalar düzenli olarak boşalıyor. Haziran ayında çoğu bölge, benzin veya motorin satışına bir tür kısıtlama getirdi; yetkililer halkı stok yapmamaya çağırdı. Moskova'da bir benzin istasyonunda bekleyen bir sürücü, "İnsanlar çok sinirli. Uzun kuyruklar var, yakıt almak zor ve sıcak hava durumu daha da kötüleştiriyor" dedi. Kıtlık artık toplumsal bir soruna dönüşüyor. Bazı tatil bölgelerinde, Kazaklar benzin istasyonlarının çevresinde düzeni sağlamak ve bekleyen araçlar arasında kaosu önlemek için görevlendirildi.
Moskova Hindistan'dan Benzin Alıyor
Rus hükümeti benzin, motorin ve jet yakıtı ihracatını yasakladı ve yurt dışından tedarik arayışına girdi. Belarus'tan ithalat haziran ayında aylık rekor kırarken, Rusya deniz yoluyla Hindistan'dan da benzin almaya başladı. Ayrıca, ülkede 2013'ten beri yasak olan daha düşük çevre standardı Euro-2'ye göre yakıt üretimi ve ithalatına geçici olarak izin verilmesi değerlendiriliyor. Bu adım, dünyanın en büyük petrol üreticisi ve ihracatçılarından birinde yaşanan krizin boyutunu gözler önüne seriyor.
Ukrayna Fabrikaları ve Tankerleri Vuruyor
Kiev artık sadece rafinerilere saldırmakla yetinmiyor. Ukrayna güçleri, işgal altındaki topraklardaki depolar, demiryolu sevkiyatları ve yakıt güzergahlarına yönelik orta menzilli saldırılarını da artırdı. Son günlerde insansız hava araçları, işgal altındaki Kırım'ın tedarikinde kullanılan Azak Denizi'ndeki tankerleri de hedef aldı. Bazı deniz yolları kapatıldı, bu da yarımadaya ve Rus askeri birliklerine benzin ve motorin sevkini daha da zorlaştırdı. Ukrayna ayrıca, Rusya'nın derinliklerindeki hedeflere yönelik operasyonları birleştirmek ve genişletmek amacıyla özel bir uzun menzilli saldırı komutanlığı kurulduğunu duyurdu. Kampanya, enerji sektörü gelirlerini, ordunun tedarikini ve Rus halkının günlük yaşamını aynı anda hedef alıyor.
Savaş Kameralara da Sıçradı
Aynı raporda ISW, NATO ülkeleri ve Ukrayna'daki sivil kameralara yönelik bir Rus hacker operasyonundan da söz ediyor. Amaç, Kiev'e gönderilen Batı silahları ve askeri yardımın taşındığı güzergahları izlemekti. Rusya, taktik bilgi toplamak için siber casusluğu giderek daha aktif kullanıyor; bu bilgiler hızla askeri birliklere iletilebiliyor. Böylece yakıt ve lojistik mücadelesi, rafinerilere, tankerlere, nakliye yollarına ve dijital gözetim sistemlerine karşı eş zamanlı olarak yürütülüyor. Ukrayna saldırıları, tek tek rafinerilerin sınırlarının çok ötesine geçen bir etki yaratıyor. Fabrikaların durması üretimi düşürüyor, kısıtlamalar hoşnutsuzluğu körüklüyor ve Moskova, devasa petrol sektörüne rağmen benzin ithal etmek zorunda kalıyor. Hava savunması uzun menzilli insansız hava araçlarına bir yanıt bulamazsa, yakıt krizi Rus ekonomisi ve askeri lojistiği üzerinde kalıcı bir baskıya dönüşebilir.
