Bölgesel Kalkınma ve Bayındırlık Bakanı İvan Şişkov ve ekibi, altyapı inşaatındaki yıllardır süren gecikmeyle başa çıkmak ve kamu mali kaynağını korumak için radikal adımlar atıyor. Bakana göre, ülkedeki yol ağının durumu, devletin yıllardır süren yokluğunu yansıtıyor ve bu da hem yollarda hem de devlet bütçesinde "delikler" bıraktı.
Alınan önlemlerin merkezinde, 2025 yılının sonunda önceki Bakanlar Kurulu tarafından onaylanan tartışmalı bir inşaat endeksleme yönteminin engellenmesi yer alıyor. Bakan Şişkov, devlet için toplam mali tasarrufun 1,237 milyar leva (yaklaşık 632 milyon avro) olduğunu açıkladı.
"Bu, eski bir hükümetin gerçekleştirdiği bir devlet soygunudur. Bu, altyapı inşaatı değil, endeksleme inşaatıydı" diyen Bakan, kararlı bir tavır sergiledi.
Açıklamalar, daha 2018-2019 yıllarında fiilen hiçbir inşaat faaliyeti yürütülmemiş, onaylanmış projeleri bulunmayan, hatta "Hemus" Otoyolu'nun Lot 7 ve Lot 8'inde olduğu gibi güzergahı bile belirlenmemiş olan lotlar için büyük avans ödemelerinin endekslenmesinin hazırlandığını gösteriyor. Bu gerçeklerin kamuoyuna açıklanmasının ardından inşaat firmaları ek fon taleplerini durdurdu ve daha önce aldıkları avanslar dahilinde projeleri tamamlamak zorunda kalacaklar. Önlenen endeksleme, "Hemus" Otoyolu, Vidin-Botevgrad hızlı yolu ve heyelan güçlendirme çalışmaları gibi kilit projeleri etkiliyor.
Bakan Şişkov, Bulgaristan'ın coğrafi haritasında gerçekte düzinelerce stratejik güzergahın eksik olduğunun altını çizdi. Ülke şu anda esas olarak inşa edilmiş olan "Trakya" Otoyolu ve ilerlemekte olan "Hemus" Otoyolu'na güveniyor. "Struma" Otoyolu tamamlanmamış durumda ve Vidin ile Sofya arasında henüz hızlı bir bağlantı bulunmuyor.
Bakan, geçmişteki yavaş tempoya örnek olarak Rusçuk'tan Veliko Tırnovo'ya (Makaza yönünde) giden otoyolu gösterdi. 70 kilometrelik yeşil güzergah için ayrıntılı imar planı üç yıl önce geçici hükümet tarafından onaylanmasına rağmen, ilk etabın temeli ancak yakın zamanda atıldı. Şişkov, "Bu tempo, altyapı geliştirme sürecindeki gecikmeyi kendiliğinden ortaya koyuyor" dedi.
Altyapı sorunlarına paralel olarak, Bölgesel Kalkınma ve Bayındırlık Bakanlığı (МРРБ), yaklaşık 3,3 milyar avro kaynağın yönetildiği Bölgelerin Kalkınması Programı kapsamında kayıpları önlemek için yoğun bir mücadele yürütüyor. Bakan Yardımcısı Desislava Georgieva, uygulamanın beşinci yılında fonların yalnızca %56'sının sözleşmeye bağlandığını ve fiilen yalnızca %14'ünün ödendiğini bildirdi. Gecikmenin nedeni, geçici hükümetin iç denetiminin sübjektif olduğunu ve adayların eşit muamelesini ihlal ettiğini belirlediği hantal idari prosedürler ve değerlendirme yöntemlerindeki kusurlar.
Ekip, yarım milyar avroluk ilk kayıp riskini azaltmak için Avrupa Komisyonu ile yeni bir raporlama mekanizması ("sonuçlara dayalı finansman") ve Adil Geçiş Fonu aracılığıyla yeni bir mali araç üzerinde anlaştı. Bu önlemlerle risk altındaki Avrupa kaynağı 276 milyon avroya düşürüldü. Ayrıca, ödemeleri hızlandırmak ve ulusal bütçeyi rahatlatmak için programa aktarılmak üzere hazır belediye projeleri analiz ediliyor.
Stratejik Plan ve Özel Sermayenin Çekilmesi
Devlet, acil olarak planlanması ve inşa edilmesi gereken çok büyük hacimli güzergahlar (toplamda 850 km'nin üzerinde) nedeniyle finansman modelini değiştiriyor. Önümüzdeki bir buçuk yıl içinde, geri kalan tüm kritik projelerin planlamasının tamamen tamamlanması bekleniyor.
"Karadeniz" Otoyolu (Türkiye'den yoğun ilgi gören), Petrohan Tüneli ve "Rila" Otoyolu gibi büyük ölçekli projelerin hayata geçirilmesi için bakanlık, kamu-özel ortaklığı yoluyla yatırım çekmeye aktif olarak çalışıyor.
Mevcut inşaatlarla ilgili olarak Bakan Şişkov, finansmanın sağlanması konusunda tavizsiz olunacağını belirtti: "Önümüzdeki yıllarda bütçeye kelimenin tam anlamıyla işkence yapılacak. Amaç, gerçekten yapım aşamasında olan veya başlamak üzere olan yaklaşık 268 km'lik güzergahın tamamlanması ve hizmete alınması için önümüzdeki 2-3 yıl boyunca hedefli finansman sağlamaktır."
Bölgesel kalkınma bakanlığının nihai hedefi kesindir: Birkaç yıl içinde, bugüne kadarki "karayolu inşaatı utanç haritasının" işleyen, modern ve güvenli bir Avrupa ulaşım ağına dönüştürülmesi.
