Mağazaya plastik şişe veya içecek kutusu iade edildiğinde eurocent ödenecek. Bu düzenlemeyi Atık Yönetimi Kanunu'nda hazırlanan değişiklikler öngörüyor. Değişiklikler kamuoyunun görüşüne açıldı ve iş dünyası temsilcileri taslağın kısa sürede parlamentoya sunulmasını umuyor. Haberi "Trud" gazetesi yazdı.
Depozit sistemi ilk olarak 0,1 ila 3 litre arası tek kullanımlık plastik ve metal içecek ambalajları için başlayacak. Sistem daha sonra çok kullanımlık cam şişeleri de kapsayacak şekilde genişletilebilecek, bunun kararı iş dünyasıyla birlikte verilecek. Piyasaya sürülen her depozitli ambalajlı içecek için fiyatın dışında ayrı bir euro cinsinden depozit tahakkuk edecek. Depozit tutarı kasa fişinde veya faturada fiyatın ayrı olarak gösterilecek ve üzerinden KDV alınmayacak. İçecek tüketildikten sonra şişe veya kutu iade edildiğinde tüketici ödediği depoziti geri alacak.
Sistemin başlamasıyla şişe ve kutuların çöpe atılması azalacak. Benzer iade sistemleri Avrupa Birliği'nin birçok ülkesinde uygulanıyor. Avrupa Birliği gereği Bulgaristan'da da depozit sisteminin hayata geçirilmesi gerekiyor. Şu anda vatandaşlar plastik şişeleri toplu olarak para karşılığı iade edemiyor, sadece ayrı toplama kutularına ücretsiz bırakabiliyor.
Değişiklikler "Ulusal Depozit İade Sistemi"nin kurulmasını öngörüyor. Her ambalaj türü için depozit tutarını Ulusal Depozit Operatörü belirleyecek ve amaç tüketicinin ambalajı iade etmesini teşvik etmek olacak. Daha önceki tartışmalarda plastik şişe için olası depozit olarak 10 eurocent konuşuldu. Yiyecek-içecek mekanlarında açılan ve tüketim yerinde boşaltılan ambalajlar için depozit tahakkuk ettirilmeyecek.
Ulusal Depozit İade Sistemi'nde tüm katılımcıların rollerini ve mali sorumluluklarını düzenleyen bir yönetmelik hazırlanacak. Yönetmelikte ambalajların geri alınacağı yerlerin şartları ve Ulusal Depozit Operatörü tarafından alınana kadar geçici depolanma yerleri tanımlanacak. Son tüketiciye depozitli ambalajda içecek satan tüm tüccarlar sisteme katılmak zorunda olacak. Bunun için ücretsiz kayıt yaptırmaları, Ulusal Depozit Operatörü ile sözleşme imzalamaları ve şişe-kutu kabul altyapısı sağlamaları gerekecek.
Müşteriler depozitli ambalajlı içecek satın aldığında tüccarlar bu depoziti içecek dağıtıcılarına, üreticilere veya ithalatçılarına ödeyecek. Tüccarlar müşterilerine sistemin nasıl işlediği ve şişelerin iade edilebileceği konusunda bilgi vermek zorunda olacak. Mağazalar ve diğer satış noktaları boş depozitli ambalajların makineyle veya elle geri alınmasını organize edecek. Depozit, aynı mağazadan yeni alışveriş yapma şartına bağlanmaksızın iade edilecek.
Tüccarlar aynı zamanda depozit sistemine kayıtlı olmayan ve yönetmelik gereği etiketlenip işaretlenmemiş tek kullanımlık plastik ambalajda içecek satmamakla yükümlü olacak. Geri alınan boş depozitli ambalajlar, Ulusal Depozit Operatörü'ne teslim edilene kadar işletmenin diğer atıklarından ayrı saklanacak. Online gıda siparişi veren tüccarlar ve otomatik satış makineleriyle içecek sunanlar geri alma yükümlülüğünden muaf tutulacak, ancak bu ayrıcalık karşılığında Ulusal Depozit Operatörü tarafından belirlenecek telafi ücreti ödeyecekler.
Atık Yönetimi Kanunu'na ek yönetmelikle, boş şişe kabulünden muaf tutulabilecek diğer tüccarlar da tanımlanabilecek. Örneğin çok uzak yerleşim yerlerindeki küçük satış noktaları bu kapsamda değerlendirilebilecek. Bu tür noktalardan ambalajların toplanması ve geri dönüşüm tesislerine taşınmasının maliyeti çok yüksek olacağı için böyle bir istisna öngörülüyor.
Ulusal Depozit Sistemi'ne dahil edilen ve iadesi gereken tüm plastik şişe ve kutular işaretlenecek ve özel bir etiket veya işaret taşıyacak. Ambalajlarda makineler tarafından okunabilen özel bir barkod bulunacak. Bu sayede ambalajlar makinelere atılarak ödenen depozit tutarı otomatik olarak belirlenecek ve para tüketiciye iade edilecek. Etiket veya işaretin konulması tüketicinin hangi ambalajı iade ederse para alacağını bilmesi için gerekiyor. Hangi işaretin kullanılacağı yönetmelikte belirlenecek.
Ülkede 0,1 ila 3 litre arası plastik veya metal ambalajda, depozit sistemine kayıtlı olmayan, etiketlenmemiş ve işaretlenmemiş içeceklerin piyasaya sürülmesi ve dağıtımı yasaklanacak. Tek kullanımlık depozitli ambalajların mülkiyeti Ulusal Depozit Operatörü'ne ait olacak. Ulusal Depozit Sistemi'ne daha sonra çok kullanımlık cam ambalajların da dahil edilmesi halinde bu ambalajların mülkiyeti içecekleri piyasaya süren ilgili şirketin olacak.
