21. yüzyılda Avrupa'nın göbeğinde yeni bir devlet kurmak mümkün mü? Çoğu kişi için bu bir roman ya da film senaryosu gibi gelse de, 21 yaşındaki Avustralyalı Daniel Jackson için bu, hayatını adadığı bir dava. Jackson, Sırbistan ile Hırvatistan arasında, iki ülkenin de net bir şekilde hak iddia etmediği küçük bir arazi parçası bulduğunu iddia ediyor. İşte tam da burada Verdis adını verdiği mikro-milleti kurdu. Bu projenin şu anda kendi hükümeti, bayrağı, pasaportları ve yaklaşık 400 vatandaşı bulunuyor.
Rüyadan Devlete
Daniel Jackson, fikrin daha genç yaşlarında doğduğunu ancak reşit olduktan sonra somutlaşmaya başladığını anlatıyor. "18 yaşıma geldiğimde Verdis gerçeğe dönüşmeye başladı. Arkadaşlarımla bir araya geldik ve sadece fikir hakkında konuşmak yerine, temel değerleri, kurumları ve yönetimi olan bir devlet inşa etmeye karar verdik" diyor. Genç Avustralyalı şu anda Novi Sad'da yaşıyor ve bu durumu bir tür "sürgün" olarak nitelendiriyor. En büyük hayali ise kendi devleti dediği topraklara geri dönmek.
Verdis Nasıl Ortaya Çıktı?
Proje, Sırbistan ile Hırvatistan arasındaki süregelen sınır anlaşmazlığının getirdiği belirsizliklerden yararlanıyor. İki ülke, Tuna Nehri boyunca uzanan sınırı farklı yorumluyor. Bu durum, her iki tarafın da hak iddia ettiği bölgeler olduğu gibi, hiçbirinin kesin olarak sahiplenmediği küçük arazilerin de oluşmasına yol açıyor. Jackson ve arkadaşları, işte bu arazilerden birinde Verdis'in kurulduğunu ilan etti. 2022 yılında bölgeyi ilk kez ziyaret ettiler ve sonraki aylarda küçük bir yerleşim yeri kurma girişimlerinde bulundular.
Hırvat Polisinin Müdahalesi
Ancak bu girişimler Hırvat makamları tarafından durduruldu. Jackson'ın anlattığına göre, 2023 yılında yerleşim yeri yıkıldı ve kendilerini Verdis vatandaşı olarak tanımlayan onlarca kişi bölgeden teknelerle çıkarıldı. Jackson, Hırvatistan'a girişinin süresiz olarak yasaklandığını iddia ediyor. "Beni, ulusal güvenlik için tehdit oluşturduğum gerekçesiyle sınır dışı ettiler. Bu çok tuhaf çünkü Hırvatistan'ın kendi toprağı olarak kabul ettiği bir bölgede bile değildik" diye konuşuyor.
Uluslararası Hukuk Ne Diyor?
Zagreb yönetiminin resmi pozisyonuna göre, söz konusu bölge çözülmemiş bir sınır anlaşmazlığının parçası ve özel şahıslar tarafından sahiplenilemez veya yerleşime açılamaz. Uluslararası hukuk uzmanları da bu tür girişimlere şüpheyle yaklaşıyor. Hamburg Üniversitesi'nden uluslararası hukuk profesörü Alexander Proelss, pratikte herkesin kendi devletini kurabileceği gerçek anlamda "sahipsiz toprakların" neredeyse hiç bulunmadığını belirtiyor. Proelss'e göre, Hırvatistan bölge üzerindeki hak iddiasından vazgeçmediği sürece, bu projenin ne hukuki ne de pratik anlamda uluslararası tanınma şansı bulunuyor.
Bayrağı, Pasaportu ve Vatandaşları Olan Bir Devlet
Uluslararası tanınırlığı olmasa da Verdis bir proje olarak varlığını sürdürüyor. Mikro-millet, kendi bayrağına, basılı pasaportlarına, kurumlarına ve kendini vatandaş olarak tanımlayan yaklaşık 400 kişiye sahip. Bu kişiler arasında Verdis'in Sırbistan'daki "büyükelçisi" rolünü üstlenen 19 yaşındaki Dušan Đurđević de bulunuyor. Đurđević, "Gençler yeni yönetim modelleri denemeli. Bu tür fikirler olmasaydı dünya çok daha sıkıcı bir yer olurdu" diyor.
Sonsuza Kadar Yönetmek İstemeyen Bir Başkan
İlginçtir ki Daniel Jackson, kendini ömür boyu devlet başkanı olarak görmüyor. Verdis'in bir gün resmen tanınması ve işleyen bir devlet haline gelmesi halinde serbest seçimler yapılacağını ve kendisinin aday olmayacağını söylüyor. Ona göre en önemli hedef kişisel iktidar değil, yeni bir demokratik yönetim modeli inşa edebilmek. Şimdilik Verdis, gerçek bir devletten çok sıra dışı bir siyasi deney olarak varlığını sürdürüyor. Yine de bu hikaye, 21. yüzyılda bile Avrupa haritasında yeni bir ülkenin belirebileceğine inanan insanların olduğunu gösteriyor.
