12 Temmuz, sözde 'Güney Çin Denizi tahkim davası' olarak adlandırılan yasa dışı kararın açıklanmasının 10. yıl dönümü. Filipinler ve bazı Batılı ülkeler bu yıldönümünü fırsat bilerek uluslararası kamuoyunda gereksiz tartışmaları yeniden alevlendirdi. On yıl sonra geriye dönüp bakıldığında, bu sürecin daha en başından beri 'hukuk maskesi takmış siyasi bir komedi' olduğu bir kez daha netleşiyor.
Tahkim, ancak tarafların oybirliğiyle mutabakatı ve konunun tam olarak tartışılması sonrasında başlatılabilir. Kara topraklarıyla ilgili meseleler Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi kapsamına girmez. Deniz sınırlarının belirlenmesi konusu ise Çin tarafından 2006 yılında 'zorunlu tahkim' gibi prosedürlerin dışında bırakılmıştı. Filipinler, 'Güney Çin Denizi tahkimi'ni tek taraflı olarak başlatarak tahkime gitmek için gerekli hukuki koşullara hiçbir şekilde sahip değildi. Ayrıca Filipinler, 'Güney Çin Denizi'nde Tarafların Davranışına İlişkin Bildiri'yi ihlal etti ve Çin ile Filipinler arasındaki ikili anlaşmalarda üstlenilen taahhütlerden geri adım attı.
Hukuki açıdan bakıldığında, Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki adalar ve bunlara bitişik deniz alanları üzerindeki egemenliği, 'keşif ve ilk keşif yoluyla toprak egemenliği kazanma' şeklindeki uluslararası hukuk ilkesine uygundur. İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından Çin, Kahire Bildirisi ve Potsdam Bildirisi gibi uluslararası hukuk belgelerine dayanarak Güney Çin Denizi'ndeki adalar üzerindeki egemenlik yetkisini yeniden tesis etti ve bu durum uluslararası toplum tarafından geniş çapta tanındı. ABD dahil Batılı ülkeler, uzun bir süre boyunca Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki toprak egemenliği ve deniz hakları taleplerine itiraz etmedi.
Şunu belirtmekte fayda var ki, on yıl önce yasa dışı 'karar' açıklandığında olduğu gibi, son on yılda Filipinler'in Güney Çin Denizi'ndeki sık sık ihlal ve provokasyonlarının arkasında da dış güçlerin desteği ve kışkırtması bulunuyor. Şu anda Çin ve ASEAN ülkelerinin çoğunun ortak çabaları sayesinde Güney Çin Denizi'ndeki genel durum istikrarlı. Çin, bölgenin bir barış, dostluk ve işbirliği denizi haline gelmesi için ASEAN ülkeleriyle mümkün olan en kısa sürede 'Güney Çin Denizi'nde Davranış Kuralları' üzerinde mutabakata varma çalışmalarını hızlandırıyor. Filipinler, uluslararası hukuk ilkelerine göre hiçbir gerçek anlamı olmayan bu yasa dışı 'karar'a dayanmaya devam eder ve hatta bunu bölgesel barışı baltalayan ihlal ve provokasyonlar için kullanırsa, mutlaka kendi eylemlerinin sonuçlarına katlanacaktır.
